Araştırma: “Gazze Şeridi’nde Ölü Sayısı Resmî Verilerden Çok Daha Fazla”
Araştırmalar, Gazze’de savaşın gerçek bilançosunun açıklanan rakamların çok ötesinde olabileceğine işaret ediyor. Savaşın iki yılı dolarken toplam can kaybının 100 bine dayanmış olabileceği belirtiliyor. Ateşkese rağmen süren saldırılar; hastanelere ve tedaviye erişim engelleri, sivil kayıpları tırmandırmaya devam ediyor.
İsrail’in 7 Ekim 2023’ten beri sürdürdüğü soykırımın yol açtığı can kaybı hakkında yeni veriler yayınlandı. The Lancet tıp dergisinde yapılan bir çalışmada, Gazze Şeridi’nde İsrail saldırılarında hayatını kaybedenlere ilişkin bilgi verildi. Sonuçlar, son iki yılda Gazze’de yaşanan sivil kaybının resmî rakamlara kıyasla çok daha fazla olduğunu ve sözde ateşkese rağmen süren insani krizi yeniden gündeme getirdi.
Araştırma sonuçlarında İsrail’in şiddetli saldırılar düzenlediği Gazze Şeridi’nde ilk 16 ayda açıklanan ölü sayısının 75 bini aştığı ve bu sayının yerel yetkililerin açıkladığından en az 25 bin daha fazla olduğu belirtildi.
Gazze’deki Sağlık Bakanlığı verilerine göre İsrail saldırılarının 16. ayına denk gelen Şubat 2025’te Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 45 bin ila 50 bin arasındaydı. Dergide yer alan araştırmada, Gazze’deki Filistin Sağlık Bakanlığının duyurduğu hayatını kaybeden kadın, çocuk ve yaşlı sayısının doğru olduğu kaydedildi.
Gazze’de 7 Ekim 2023’ten 5 Ocak 2025’e kadar 42 bin 200 kadın, çocuk ve yaşlının hayatını kaybettiği, bunların saldırılar neticesinde yaşamını yitirenlerin yüzde 56’sını oluşturduğu belirtildi.
Ekonomist, nüfus bilimci, Epidemiyoloji doktoru ve anket uzmanının çalıştığı araştırmada, “Elde edilen veriler, 5 Ocak 2025 itibarıyla Gazze Şeridi nüfusunun %3-4’ünün şiddet sonucu öldürüldüğünü ve çatışmanın dolaylı olarak yol açtığı önemli sayıda şiddet içermeyen ölümün de yaşandığını göstermektedir.” ifadesi kullanıldı.
Gazze Şeridi nüfusunun 2 milyonu aştığı göz önüne alındığında The Lancet dergisindeki veriler yaklaşık 75 bin Filistinlinin 5 Ocak 2025’e kadar Gazze’de hayatını kaybettiğine işaret ediyor.
Bulgular İsrail’in İddiaları İle Örtüşmüyor
Bulgulara göre Gazze’deki Sağlık Bakanlığının hayatını kaybedenlerin sayısını 40 bin 90 olarak duyurduğu dönemde; sayının 75 bin 200 olduğu kaydedildi.
Araştırmanın, 2 bin aile üzerinde hassas ve profesyonel ekiplerin çalıştığı bir anketin titizlikle yürütüldüğü ifade edildi.Bu ailelerin Gazze nüfusunu temsil edecek şekilde seçildiği ve anketin bölgede deneyimli Filistinli araştırmacılar tarafından yürütüldüğü belirtildi.
Yaklaşık 20 yıldır silahlı çatışma araştırmacısı olan ekonomist Michael Spagat, anketin katılımcılar için son derece “üzücü” olduğunu, anketteki soruları soranların da cevaplayanların da Filistinliler olduğunu aktardı. Spagat, araştırmanın Ekim 2023 ila Ocak 2025 arasında Gazze’de 8 bin 200 Filistinlinin yetersiz beslenme veya tedavi edilememiş hastalık gibi çatışmanın dolaylı etkileri nedeniyle hayatını kaybettiği tahmininde bulunduğunu belirtti.
Spagat ayrıca, modern çatışmalarda dolaylı ölümlerin doğrudan ölümlerden kat kat fazla olacağı yönündeki genel varsayımların her durumda geçerli olmayabileceğini ifade etti.
Lancet çalışmasının kapsadığı dönem, İsrail saldırılarının en yoğun ve en ölümcül evresini içeriyor. Ancak Birleşmiş Milletler destekli uzmanlar tarafından Ağustos 2024’te Gazze’de kıtlık ilan edildiği ve insani krizin en ağır aşamalarının etkilerinin bu verilere tam olarak yansımamış olabileceği belirtiliyor.
Geçtiğimiz ay İsrailli üst düzey bir güvenlik yetkilisi, İsrail basınına yaptığı açıklamada Gazze sağlık otoritelerinin verilerinin genel olarak gerçeğe yakın olduğunu ifade etti. Yetkili, Ekim 2023’ten bu yana yaklaşık 70 bin Filistinlinin hayatını kaybettiğini, bu rakama kayıp kişilerin dahil edilmediğini söyledi.
Gazze’de hayatını kaybedenler arasında savaşçı ve sivillerin oranı da tartışma konusu olmaya devam ediyor. İsrailli yetkililer saldırılarda savaşçı ve sivillerin yaklaşık eşit sayıda öldüğünü öne sürerken, yeni araştırmanın bulgularının bu iddialarla örtüşmediği ifade ediliyor.
Binlerce Gazzeli Kayıp
Kasım ayında Max Planck Demografik Araştırmalar Enstitüsü tarafından yayımlanan bir başka çalışmada ise 7 Ekim 2023 ile 31 Aralık 2024 arasında Gazze’de 78 bin 318 kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilmişti. Aynı araştırma, bu kayıpların Gazze’de yaşam beklentisini 2023’te yüzde 44, 2024’te ise yüzde 47 oranında düşürdüğünü ortaya koydu. Enstitünün 2025 yılını da kapsayan daha sonraki çalışmalarında savaşın ilk iki yılı boyunca Gazze Şeridi’nde çatışmalar sonucunda 99.997 ile 125.915 kişi hayatını kaybettiği veya öldürüldüğü sonucuna varılmıştı.
Max Planck Enstitüsü’nden bilim insanları, farklı kaynaklardan elde ettikleri verileri derleyerek istatistiksel bir projeksiyon yapmıştı. Gazze’deki Sağlık Bakanlığının verilerinin yanı sıra, bağımsız bir hane halkı araştırması ve sosyal medyada paylaşılan ölüm bildirimleri de çalışmaya dahil edilmişti.
Araştırmacılar, Gazze’deki toplam can kaybına ilişkin kesin bir sayıya ulaşmanın uzun zaman ve kapsamlı kaynaklar gerektireceğini, mevcut tahminlerin ise belirli hata payları içerdiğini vurguluyor.
İsrail ordusu Gazze’ye Ekim 2023’te başlattığı ve yaklaşık 2 yıl sürdürdüğü şiddetli saldırılarında sivil yerleşim yerleri, hastaneler, okullar ve ibadethaneleri hedef aldı. İsrail’in bölgeye insani yardım, tıbbi malzeme ve temel ihtiyaçların girişini de büyük ölçüde kısıtlamasıyla Gazze’deki Filistinliler son derece zor şartlar altında hayata tutunmaya çalışıyor.
Ateşkese Rağmen Gazze’de İsrail Saldırıları ve ”Dolaylı” Ölümler Devam Ediyor
Araştırma sonuçları İsrail’in ateşkes ihlâllerinin sürmesini ise yeniden gündeme getirdi. Gazze’de ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025’ten bu yana İsrail’in saldırılarında 614 kişinin öldürüldüğü, 1643 kişinin yaralandığı, enkaz altından ise 726 cenazenin çıkarıldığı ifade edildi.
Öte yandan İsrail’in koyduğu sınırlamalar sebebiyle dolaylı ölümler de devam ediyor. Gazze Şeridi’nde tedavi için yurt dışına sevk edilmesi planlanan 2 yaşındaki Nidal Ebu Rebi, sınır geçişlerinin kapalı tutulması nedeniyle yaşamını yitirdi.
Alınan bilgiye göre, 36 yaşındaki baba Ala Salih Ebu Rebi ile anne İman Hamduna’nın oğulları Nidal’ın (2), ileri tetkik ve tedavi amacıyla Gazze dışına sevk edilmesi kararlaştırıldı. Ancak sınır geçişlerinin kapalı tutulması ve çıkış izni verilen hasta sayısının sınırlı olması nedeniyle küçük çocuk bölge dışına çıkarılamadı.
Zamanında tedavi imkanına kavuşamayan Nidal, hayatını kaybetti.
22 Bin Hasta ve Yaralı Tedavi İçin Gazze’den Çıkmayı Bekliyor
Ailenin bir diğer çocuğu Rital’in ise Gazze’deki Aksa Şehitleri Hastanesi’nde tedavisinin sürdüğü öğrenildi.
Nidal’in annesi İman Hamduna, AA muhabirine, çocuğunun dalak ve karaciğer büyümesi olduğunu ve yurt dışına sevk edildiğini belirterek, ”Çocuğumun dışarıya çıkarılması için tüm dünyaya yalvardım ancak kimse beni duymadı. Yalvarmaktan sesim kısıldı. Her gün yalvardım. Kimse ne beni anladı ne de çocuğun acısını duydu. Bugün oğlumu kaybettim. Kızımı da kaybetmek istemiyorum. Kızım şu anda Aksa Şehitleri Hastanesi’nde yatıyor.” dedi.
Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde akrabalarının bulunduğunu ve tüm masrafları karşılamaya hazır olduklarını anlatan Hamduna, 9 aydan fazla sevk aldıklarını ancak tüm girişimlerine rağmen çocuklarının yurt dışına çıkışına izin verilmediğini vurguladı.
Filistin Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Halil el-Dakran, Gazze Şeridi’nde yurt dışında tedavi görmek için bekleyen 20 binden fazla hastanın olduğuna dikkati çekerek, özellikle ağır hastaların bölge dışına sevkinde ciddi zorluklar yaşandığını söyledi. Dakran, hastaların tahliyesinde Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının hayati önem taşıdığını vurgulayarak, gecikmelerin hastaların yaşamını riske attığını ifade etti.
Gazze’nin dünyaya açılan tek kapısı konumundaki Refah Sınır Kapısı, 21 ay aradan sonra, 2 Şubat’ta “sınırlı” şekilde iki yönlü geçişlere açılmıştı. İsrail’in abluka ve saldırıları altındaki Gazze Şeridi’nde yaklaşık 22 bin hasta ve yaralı, tedavi için bölge dışına çıkmayı bekliyor. (AA/P)
