Fransa’da Yerel Seçimlerin İlk Turu: Aşırı Sağ Güçlenirken Sol Partiler Strateji Arayışında
Fransa’da yerel seçimlerin ilk turu, 2027'deki cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde siyasi dengelerin nasıl şekillendiğine dair önemli ipuçları verdi. Aşırı sağın bazı büyük şehirlerde konumunu güçlendirmesi, sol parti LFI’nin dikkat çeken yükselişi ve sol partiler arasında genel bir ittifak uzlaşısının sağlanamaması, 22 Mart’ta yapılacak ikinci tur öncesinde tabloyu daha da kritik hâle getirdi.
Fransa’da 15 Mart Pazar günü yerel seçimlerin ilk turu için sandığa gidildi. Belediye başkanları ve belediye meclislerini belirleyen seçimlerde yaklaşık 35 bin belediyeyi kimlerin yöneteceğini belirlemek üzere oy kullanıldı. Teknik olarak yerel yönetimleri belirleyen bu seçimler, 2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerine bir yıl kala ulusal siyasetin yönünü gösteren önemli bir test olarak da görülüyor.
İki turlu seçim sistemine göre ilk turda oyların yüzde 50’sinden fazlasını alan listeler doğrudan seçiliyor. Bu çoğunluk sağlanamazsa, en az yüzde 10 oy alan listeler ikinci tura kalıyor ve sonuçlar 22 Mart’ta yapılacak ikinci turda netleşiyor. Bu yıl da birçok şehirde yarış ikinci tura kaldı.
İçişleri Bakanlığı, ilk tur katılım oranının yüzde 57,1 olduğunu açıkladı. Bu oran, 2020’de pandemi gölgesinde gerçekleşen ve yüzde 44,6’da kalan katılıma kıyasla dikkat çekici bir artışa işaret ediyor.
İlk Turda Aşırı Sağ Oylarını Arttırdı
İlk tur sonuçları, Fransa’daki siyasi dengelerin yerel ölçekte parçalı ve rekabetçi bir tablo sunduğunu ortaya koydu. Bazı şehirlerde mevcut belediye başkanları rahat biçimde öne çıkarken, birçok büyük kentte sonuçların ikinci turda belirleneceği görülüyor. Aşırı sağın bazı bölgelerde ilerleme kaydetmesi, sol partiler arasındaki rekabet ve iş birliği tartışmaları ile büyük şehirlerdeki çekişmeli yarışlar seçim gecesinin öne çıkan başlıkları oldu.
Seçimlerin ilk turunda aşırı sağ blok hem güçlü olduğu kalelerde konumunu korudu hem de bazı şehirlerde dikkat çekici sonuçlar elde etti. Ulusal Birlik (RN) bazı kentlerde ilk turdan zafer çıkarmayı başardı.
Ülkenin güney ucundaki Perpignan’da belediye başkanı Louis Aliot oyların yarısından fazlasını alarak görevini ilk turda korudu. Kuzeyde Hénin-Beaumont’da Steeve Briois yüzde 78,25 oyla yeniden seçildi. Beaucaire’de Nelson Chaudon yaklaşık yüzde 60 oyla kazanırken, Cagnes-sur-Mer’de RN milletvekili Bryan Masson ilk turda belediye başkanı seçildi. Fréjus’de ise David Rachline görevini ilk turda korudu.
Aşırı sağın öne çıktığı şehirlerden biri de Toulon oldu. RN milletvekili Laure Lavalette oyların yüzde 42,8’ini alarak ilk turu açık farkla önde tamamladı. Nice’te ise RN ile yakın ilişkiler kuran sağ blok güçlü bir sonuç aldı; merkez sağ parti Cumhuriyetçiler’in (LR) eski lideri ve RN destekli aday Eric Ciotti yüzde 40’ın üzerinde oyla ilk sırada yer aldı.
Marsilya’da ise yarış başa baş geçti. RN adayı Franck Allisio ile görevdeki sosyalist belediye başkanı Benoît Payan yaklaşık yüzde 35 civarında oyalarak ikinci tur öncesi dengeli bir tablo ortaya koydu. RN Genel Başkanı Jordan Bardella ilk tur sonuçlarını seçmen desteğinin teyidi olarak yorumladı. Bardella, ikinci turda yarışta kalan tüm adayların devam edeceğini belirtirken sağ ve bağımsız listelere iş birliği çağrısı yaptı.
Aşırı sağın diğer partisi Eric Zemmour liderliğindeki Reconquête ise daha sınırlı bir etki gösterdi. Paris’te partinin öne çıkan isimlerinden Sarah Knafo yaklaşık yüzde 10 oyla ikinci tur barajını aşsa da, ilk turda ikinci sırayı alan LR adayı Rachida Dati (yüzde 25,46) lehine yarıştan çekildi. Bu tablo, Reconquête’in yerel düzeyde RN kadar güçlü bir örgütlenmeye sahip olmadığını ortaya koydu.
İlk Turun Bir Diğer Kazanan Parti: Boyun Eğmeyen Fransa (LFI)
Seçimlerin ilk turunda dikkat çeken bir diğer unsur da Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) adaylarının bazı şehirlerde elde ettiği sonuçlar oldu. Parti birçok yerde kendi listeleriyle yarışarak sol blok içinde bağımsız bir strateji izledi ve birçok şehirde beklentilerin üzerinde oy aldı.
Seine-Saint-Denis’deki Saint-Denis kentinde LFI adayı Bally Bagayoko ilk turda seçimi kazanarak belediyeyi Sosyalist Partiden (PS) ilk turda devraldı. Roubaix’de milletvekili David Guiraud yüzde 46 civarında oyla önemli bir avantaj elde etti.
Toulouse’da milletvekili François Piquemal yüzde 27 oy alarak ikinci sıraya yerleşti. Bu sonuçla sağcı mevcut belediye başkanı Jean-Luc Moudenc’in (yüzde 37) gerisinde kalırken, Sosyalist aday François Briançon’un (yüzde 24) önüne geçti. Bu durum sol seçmenler arasında oyların nasıl bölündüğünü gösteren örneklerden biri olarak öne çıktı.
Benzer bir durum Lille şehrinde de yaşandı. Lille’de Lahouaria Addouche yüzde 23 oy alarak görevdeki sosyalist belediye başkanı Arnaud Deslandes’e (yüzde 26) oldukça yaklaştı. Limoges’da Damien Maudet yaklaşık yüzde 25 oy alarak sağcı Guillaume Guérin’in hemen arkasında yer aldı ve Sosyalist aday Thierry Miguel’i (yüzde 17) açık farkla geride bıraktı.
Fransa’nın en büyük üç şehrinde alınan sonuçlar daha düşük olsa da yine de dikkat çekici bulundu. Paris’te LFI adayı Sophia Chikirou yüzde 10’un üzerinde oy alarak ikinci tur için gerekli barajı geçti. Bu sonuç, seçim öncesinde yapılan bazı anketlerde öngörülen sınırın üzerinde bir performans olarak değerlendiriliyor. Aynı şekilde Marsilya’da Sébastien Delogu yüzde 11,94 ve Lyon’da Anaïs Belouassa-Cherifi yüzde 10,41 oranlarında oy aldı.
Bu sonuçlar, daha önce yerel siyasette pek etkin olmayan LFI’nin bazı şehirlerde yerel ölçekte güçlü bir seçmen tabanı oluşturduğunu gösterdi. LFI koordinatörü Manuel Bompard, partisinin 2020 yerel seçimlerine kıyasla “oylarını ikiye, üçe hatta bazı yerlerde dörde katladığı” yönündeki değerlendirmelerde bulundu. Bompard ayrıca sağ ile aşırı sağın kazanma ihtimali bulunan yerlerde “antifaşist bir cephe” kurulması çağrısında bulundu.
Sol Partiler Arasındaki Zor Denge: Genel Uzlaşı Yok, Her Şehirde Farklı İttifaklar Yapılacak
Seçimlerin ardından en kritik tartışma başlıklarından biri sol partiler arasındaki olası iş birlikleri oldu. Sosyalistler, ekolojistler ve LFI birçok şehirde ayrı listelerle yarıştı ve bu durum bazı yerlerde oyların bölünmesine yol açtı.
Sosyalist Parti, özellikle LFI ile ulusal düzeyde bir ittifaka mesafeli duruyor. Place publique (PP) adlı sol partinin liderlerinden Raphaël Glucksmann da partisinin LFI ile ortak listelerde yer almayacağını açıkladı. Strazburg’da adayları birinci sırayı alan (Grégory Doucet, yüzde 37,36) Yeşiller (EELV) ise daha açık bir tutum alarak sağ ve aşırı sağa karşı birlik çağrısı yaptı.
Buna karşılık LFI yönetimi, özellikle aşırı sağın güçlü olduğu şehirlerde geniş bir “antifaşist cephe” kurulması gerektiğini savunuyor. Parti, ikinci turda stratejik birleşmelerden yana. Her ne kadar Fransa’daki tüm seçim bölgeleri için bir genel ittifak mutabakatına varılmasa da yerel düzeyde farklı formüller devreye girdi. Toulouse, Limoges, Brest, Clermont-Ferrand ve Nantes gibi şehirlerde çeşitli anlaşmalar yapıldı.
Marsilya’da LFI adayı Sébastien Delogu, aşırı sağın kazanmasını engellemek amacıyla sol partilerin ortak adayı Benoît Payan (yüzde 36,70) lehine yarıştan çekildi. Payan’ı yüzde 35 ile aşırı sağcı Ulusal Birlik’in adayı Franck Allisio takip ediyor. Paris’te ise LFI adayı Sophia Chikirou (yüzde 11,72), ilk turda en fazla oyu alan Sosyalist Parti ile birleşmeye açık olduğunu belirtse de PS’nin adayı Emmanuel Grégoire (yüzde 37,98) bu öneriye sıcak bakmadığını açıkladı.
İlk turun ardından ortaya çıkan tablo, ikinci tur öncesinde birçok şehirde farklı senaryoların gündemde olduğunu gösteriyor. Bazı yerlerde listelerin birleşmesi, bazı yerlerde adayların çekilmesi, bazı şehirlerde ise üçlü hatta dörtlü yarışların devam etmesi bekleniyor. Bu nedenle 22 Mart’ta yapılacak ikinci tur, yalnızca yerel yönetimlerin değil, Fransa’daki siyasi dengelerin geleceği açısından da belirleyici olacak.
