Almanya’nın Brandenburg Eyaletinde Koalisyon Hükûmeti Çöktü
Almanya genelinde SPD ile BSW arasında Brandenburg eyaletinde kurulan ilk ve tek koalisyon çöktü. Eyalette ortaya çıkan hükûmet krizi, 2026’yı “seçim yılı” olarak yaşayacak olan Almanya’da partilerin koalisyon becerileri açısından da önemli veriler sunuyor.
Almanya’nın Brandenburg eyaletinde 22 Eylül 2024 tarihinde gerçekleştirilen eyalet seçimleri sonrasında ülke genelinde ilk defa Sosyal Demokrat Parti (SPD) ile Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) arasında bir koalisyon hükûmeti kurulmuştu. Bu koalisyon hükûmeti, Brandenburg Eyalet Meclisi’ndeki BSW fraksiyonunun iç anlaşmazlıkları sonucunda, Eyalet Ekonomi Bakanı BSW’li Robert Crumbach’ın ve aynı partiden diğer iki milletvekilinin partilerinden ayrılmasıyla sona erdirildi.
Eyalet Başbakanı Dietmar Woidke (SPD), Potsdam’da yaptığı açıklamada, SPD-BSW koalisyonu için iş birliği zemininin ortadan kalktığını belirtti. Bu koalisyon yalnızca 13 aydır görev yapıyordu. BSW’den istifa eden Crumbach ise, SPD fraksiyonuna geçiş yaptı.
BSW’den Kasım 2025’te önce Jouleen Grugn ve André von Ossowski isimli milletvekilleri ayrıldı. Ardından ise 5 Ocak’ta BSW’nin Eyalet Başkanı da olan Crumbach partiden ayrıldığını açıkladı. Bunun üzerine, koalisyondaki BSW’den üç milletvekilinin ayrılmasıyla, eyalet hükûmetinin sahip olduğu çoğunluk da kaybolmuş oldu. Böylece eyalet, de facto SPD’nin yer aldığı bir azınlık hükümeti tarafından yönetilmeye başlandı.
Bu durum, SPD’nin yasa önerilerini Brandenburg parlamentosundan tek başına geçiremeyeceğini, bunun için muhalefetten sürekli desteğe ihtiyaç duyacağı anlamına geliyor. Almanya’nın başka bir eyaleti olan Saksonya’da da benzer şekilde CDU ile SPD arasındaki azınlık hükûmeti, eyaletteki Yeşiller, BSW ya da Sol Parti’nin desteğine ihtiyaç duyuyor.
Eyalette Yeni Hükûmet Müzakereleri Başlayacak
Hükûmet kriziyle ilgili düzenlenen basın toplantısında konuşan Eyalet Başbakanı Woidke, ilk etapta görevdeki bakanların değişmeyeceğini açıkladı. Woidke daha sonra BSW’yi kastederek, “Henüz yeni kurulan bir siyasi güçle Brandenburg eyaletinde birçok şeyi ilerletebilmenin mümkün olduğunu düşünmüştüm.” dedi ve BSW ile kurulan bu koalisyonu bir “siyasi proje” olarak nitelendirdi.
Konuyla ilgili Tagesschau’ya açıklama yapan Brandenburg BSW Başkanı Friederike Benda ise, “Şu an asıl mevzu, (Brandenburg’taki) seçmenlerin tercihlerine saygı duyulup duyulmayacağı. Bunun için de top eyalet başkanında.” ifadelerini kullandı.
Başbakan Woidke, BSW ile koalisyonun sona ermesinin ardından CDU ile hükûmet kurma konusunda görüşmeler yapacağını, eyalette seçimlerin yeniden düzenlenmesinin ise ilk etapta planlanmadığını açıkladı. Eyalette en fazla ikinci büyük güç olan ve parlamentoda 30 milletvekili bulunan aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisi (AfD) hükûmet krizinin ardından seçimlerin yinelenmesini talep etmişti.
SPD ile CDU arasında bir koalisyonun kurulması durumunda 88 sandalyeli Brandenburg Eyalet Meclisi’nde SPD-CDU koalisyonu 46 sandalye kazanarak çoğunluğu elde etmiş olabilecek. Öte yandan mevcut durumda eyalette yalnızca SPD ile CDU koalisyonunun çoğunluğu elde edebilmesi mümkün.
Brandenburg’taki Meclis Aritmetiği Nasıl?
2024 yılının eylül ayında gerçekleştirilen seçimlerde Brandenburg’un sekizinci eyalet parlamentosu seçilmişti. Bu seçimlere yüzde 72,9’luk bir katılımla Almanya’nın birleşmesinden bu yana en fazla seçmen katılımı yaşanmıştı. Seçimlerden SPD yüzde 30,9 oyla birinci parti olarak çıkarken, seçimin asıl kazananı aşırı sağcı AfD ve seçimlerden yaklaşık 8 ay önce kurulan BSW olmuştu. AfD Brandenburg seçimlerinde yüzde 29,2 oy oranıyla Almanya’nın en eski partisi olan SPD ile arasındaki açığı büyük oranda kapatmış ve 2019 seçimlerine göre de oylarını 5,7 puan arttırmıştı.
BSW ise Brandenburg eyaletinde girdiği ilk seçimlerde yüzde 13,5 oranında oy alarak seçimin üçüncü kazananı olarak 14 sandalye elde etmişti. Onu eyalette o zamana dek en kötü sonucunu elde eden Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) yüzde 12,1’lik oy oranıyla takip etmişti.
Brandenburg’ta Yeşiller, Sol Parti ve Hür Demokrat Parti’nin (FDP) barajı aşamaması ve meclise girememeleri üzerine, eyalet meclisindeki koalisyon aritmetiği de büyük oranda zorlaşmıştı. Brandenburg Eyalet Meclisi’ndeki dört partiden biri olan AfD ile olası bir koalisyon, AfD’ye yönelik siyasi tecrit (Brandmauer) prensibi nedeniyle mümkün gözükmüyor.
Krizin Merkezindeki İsim Robert Crumbach Kimdir?
41 sene boyunca SPD’nin üyesi olan, Almanya’nın en büyük ikinci sendikası olan Ver.di’de aktif olan hukukçu Robert Crumbach, uzun yıllar aktif siyasetin içerisinde yer alıyor. 2024 yılında SPD’den ayrılan ve o dönem yeni kurulan BSW’ye geçiş yapan Crumbach, Brandenburg’taki seçimlerden sonra Woidke’nin kabinesinde eyalet başbakan yardımcısı ve ekonomi bakanı olmuştu.
Crumbach, 5 Ocak 2026’da BSW’den ayrıldığını açıklayarak partinin gelişimine dair hayal kırıklığı duyduğunu söyledi. Deutschlandfunk’a yaptığı açıklamada üyesi olduğu BSW’nin, onun tanıdığı hâlinden fersah fersah uzaklaştığını söyleyen Crumbach, BSW’nin “olaycı muhalefet” yaptığını söyleyerek bu durumun kendi siyaset anlayışıyla uyuşmadığını ifade etti.
BSW’nin kurucusu olan ve partiye de ismini veren Sahra Wagenknecht ise, Brandenburg’ta koalisyonun dağılması hakkında, “Seçmen daha fazla ihanete uğratılamazdı.” dedi. Hükûmetin parçalandığını ve CDU ile “eski düzene devam” çizgisine kayıldığını söyleyen Wagenknecht, “Görünüşe göre bu seçim aldatmacası haftalardır hazırlanıyordu.” ifadelerini kullandı.
Sol Parti’nin içerisinden ayrılarak BSW’yi kuran Wagenknecht, Kasım 2025’te siyasetten çekileceğini açıklamış, parti yönetimini de Amira Mohamed Ali ile Fabia De Masi’ye devretmişti. Wagenknecht, Şubat 2025’te gerçekleşen Federal Meclis Seçimleri’nde BSW’nin barajı geçememesinin ardından, “İstifa etmemi bekleyenleri hayal kırıklığına uğratacağım. Çünkü istifa etmeyeceğim ve BSW’de yönetici bir rol üstlenmeye devam edeceğim.” demişti.
Wagenknecht’in partiden ayrılmasının ardından partinin kısa isminin BSW olarak kalması, fakat bu ismin “Sahra Wagenknecht İttifakı”nın kısaltması olması yerine “Sosyal Adalet ve Ekonomik Vicdan İttifakı” şeklinde değiştirilmesi önerilse de, isim ile ilgili tartışma henüz sonlandırılmış değil.
Eyalet Krizi Ülke Siyaseti İçin Ne Anlam Taşıyor?
Brandenburg Eyalet Başbakanı Woidke’nin de belirttiği gibi, SPD ile BSW arasındaki koalisyon, siyasi bir deney niteliği taşıyordu. Yeni kurulmuş bir parti olmasına rağmen özellikle Almanya’nın doğu eyaletlerinde yüksek bir seçmen potansiyeli olan BSW’nin, koalisyonlara dayanan Alman siyasi kültüründe kilit bir parti olduğu düşünülüyordu.
Brandenburg’ta SPD, 2025’in sonunda koalisyon ortağı BSW’den koalisyona sadakatini tazelemesini talep etmişti. Buna göre eyalet meclisindeki 14 BSW milletvekilinin koalisyona bağlılıklarını açıklaması isteniyordu. Ancak BSW eyalet başkanı Friederike Benda, grup başkanı Niels-Olaf Lüders ve BSW genel yönetimi, bu talebi reddettiklerini açıkladı.
Eyalette BSW’nin koalisyondan atılması, Federal Meclis’lerde barajı geçemeyen parti için derin bir yenilgi anlamına geliyor. Parti, uzun vadede Alman siyasetinde sabit bir yer edinme hedefinden bu anlamda uzağa düşmüş durumda. Anketler BSW’nin Almanya genelinde yüzde 5’in altında bir oy oranına sahip olduğunu gösteriyor.
Özellikle Mecklenburg-Vorpommern ve Saksonya-Anhalt gibi eyaletlerde gerçekleşecek seçimler öncesinde BSW’nin bu hezimeti, bu eyaletlerdeki seçim dengesini değiştirebilecek bir etkide yorumlanıyor.
