Fransa’nın Metropollerinde Kritik Seçim Yarışı: Hangi Şehirde, Kim Önde?
Mart ayında iki turlu belediye seçimleri için sandığa gidecek Fransa’da, bu kez birçok büyük şehirde 4-5 adaylı ikinci tur senaryoları konuşuluyor. Anketler, aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) ile Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) partilerinin yükselişine işaret ederken, merkez blokta ise belirgin bir zayıflama göze çarpıyor.
Fransa’da 15 ve 22 Mart’ta yapılacak belediye seçimlerine haftalar kala, gözler özellikle büyük şehirlerdeki olası “çok adaylı ikinci tur” senaryolarına çevrilmiş durumda. İlk turda yüzde 10’u aşan listelerin ikinci tura kalabildiği Fransız seçim sistemi, bu yıl alışılmadık ölçüde parçalı tablolar üretebilir.
Birçok kentte listelerin birleşmeye gerek duymadan barajı aşması mümkün görünüyor. Bu durum, ulusal siyasette giderek derinleşen parçalanmanın yerel düzeye de yansıdığına işaret ediyor. Önümüzdeki ay bazı şehirlerde üçlü hatta dörtlü ikinci turların olağanlaşması, hatta beş adaylı yarışların ortaya çıkması ihtimal dahilinde. Bu da sonuçları geçmiş seçimlere kıyasla çok daha öngörülemez kılıyor.
En çarpıcı örnek başkent Paris: Anketler beş adayın da ikinci tura kalabilecek seviyede olduğunu gösteriyor. Strazburg’da ise bir ara altı listenin ikinci turda yarışabileceği senaryosu bile gündeme geldi. Bu tablo, seçim gecesinin sürprizlere açık olacağını şimdiden gösteriyor.
Fransız Siyasetindeki Parçalanma Yerel Düzeye Nasıl Yansıyor?
Belediye seçimleri yerel gündemler etrafında şekillense de Fransa’da tarihsel olarak ulusal bir anlam taşır. Siyaset bilimciler bu seçimleri sık sık “Fransız usulü ara seçim” olarak tanımlıyor. Seçmen davranışı kimi zaman iktidarı cezalandırma, kimi zaman da ikinci tur hesaplarına dayalı stratejik oy verme eğilimi gösterebilir.
Ancak bu kez tablo daha karmaşık. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un ikinci döneminin bitimine bir yıldan biraz fazla süre kalmışken, partisi Renaissance’ın yerel düzeyde zayıf örgütlenmesi dikkat çekiyor. Aday sayısı sınırlı, yerel ağları dar. Bu da seçim sonuçlarının doğrudan “Macron’a referandum” gibi okunmasını zorlaştırıyor.
Parçalanma yalnızca merkez blokta değil. Fransız solu Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) ve Sosyalist Parti (PS) başta olmak üzere farklı odaklara bölünmüş durumda. Geleneksel “sol birlik” ya da “sağ-merkez birlik” listeleri artık eskisi kadar yaygın değil. Macron’u destekleyen merkez partiler ittifakı (Modem, Renaissance ve Horizons) bazı şehirlerde koalisyon kurarken, bazı yerlerde ayrı yarışıyor; kimi yerde Ekim 2025’te hükûmetten ayrılan Cumhuriyetçiler (LR) ile iş birliği yapıyor, kimi yerde yapmıyor. Bu esneklik, ikinci tur kombinasyonlarını artırıyor.
Aşırı sağ parti Ulusal Birlik (RN) ise 20 binin üzerindeki nüfusa sahip çok sayıda kentte yüzde 10 eşiğini aşmayı hedefliyor. Kamuoyu araştırma şirketi Ifop’tan Jérôme Fourquet’ye göre RN’nin ulusal yükseliş trendi, büyük şehirlerde bile ikinci tur bileti almasına yetebilir. Ancak metropollerin sosyolojik yapısının RN açısından tarihsel olarak dezavantajlı olduğu da unutulmamalı. Benzer şekilde LFI de bu seçimlerde daha görünür bir strateji izliyor. Yerel seçimlere genellikle mesafeli duran parti, bu kez daha fazla aday çıkararak ikinci turda pazarlık gücü elde etmeyi amaçlıyor.
Büyük Şehirlerdeki Yarış: Hangi Parti Nerede Avantajlı?
Başkent Paris’te mevcut belediye başkanı Anne Hidalgo’nun yeniden aday olmaması dengeleri değiştirdi. Sol partilerin ortak adayı Emmanuel Grégoire yaklaşık yüzde 30 ile önde görünürken, sağın adayı Rachida Dati yüzde 25 bandında. Merkez bloktan Pierre-Yves Bournazel, LFI’den Sophia Chikirou ve bir diğer aşırı sağ parti Reconquête’ten Sarah Knafo’nun ikinci turdaki tutumu belirleyici olabilir. Özellikle merkez ve aşırı sağ oylarının yönü, Paris’te olası bir “iktidar değişimi” ihtimalini güçlendiriyor.
Marsilya’da anketlere göre yaklaşık yüzde 31 oy oranlarına sahip Sosyalist Partili Belediye Başkanı Benoît Payan ile RN adayı Franck Allisio yarışı başa baş götürüyor. Sağ ve merkez partilerin adayı Martine Vassal yüzde 20 ile kilit konumda. Solun ortak aday çıkarmamasının RN’ye daha fazla alan açacağı tahmin ediliyor. LFI’nin geri çekilmesi ya da birleşme kararı ise seçimin sonucunu doğrudan etkileyebilir. Marsilya, ikinci tur pazarlıklarının en sert yaşanacağı şehirlerden biri olabilir.
Lyon’da aday olan sürpriz isim, Olympique Lyonnais futbol kulübünün eski başkanı Jean-Michel Aulas oldu. Merkez blokun adayı olan Aulas’ın yaklaşık yüzde 44 ile yarışı açık ara önde gittiği görünüyor. Yeşiller’in (EELV) mevcut Lyon Belediye Başkanı Grégory Doucet yüzde 30 civarında. Diğer adayların yüzde 10’un altında kalması, Lyon’u büyük şehirler içinde en net tabloya sahip kent haline getiriyor.
Strazburg’da Sosyalist Partili Catherine Trautmann yüzde 31 ile önde gidiyor. Mevcut Belediye Başkanı Jeanne Barseghian (Yeşiller – EELV) ise anketlere göre yüzde 22 seviyesinde. Sağ partilerin ortak adayı Jean-Philippe Vetter yüzde 19 ile üçüncü sırada. Burada asıl mesele sağdan çok sol içi rekabet. İkinci tur aşamasında sol partilerin birleşme ihtimalinin, sonucu tayin edilmesi için kritik rol oynacağı ifade ediliyor.
Sosyalist Partinin kalesi olarak görülen Lille’de Arnaud Deslandes yüzde 27 ile önde. Ancak sol blok parçalanmış durumda: Yeşiller yüzde 19, LFI yüzde 16 seviyesinde. Bu bölünme, iktidar partisinin adayı Violette Spillebout’a (yüzde 18) fırsat sunabilir. Aşırı sağcı RN de yüzde 16 ile dengeleri etkileyebilecek bir seviyede.
Bordeaux’da EELV’li Belediye Başkanı Pierre Hurmic yüzde 32 ile ilk sırada. Ancak merkez ve sağın desteklediği Thomas Cazenave yüzde 26 ile yaklaşıyor. RN ve LFI adaylarının alacağı oylar ikinci tur ittifaklarını belirleyici kılacak.
Aşırı sağ parti RN’nin en güçlü olduğu şehir Perpignan. Belediye Başkanı Louis Aliot (RN) anketlerde yüzde 43-44 bandında. Ancak hakkında süren “parlamento asistanları” davası nedeniyle olası bir mahkûmiyet ve siyaset yasağı alması halinde buradaki tablonun değişebileceği tahmin ediliyor. Uzmanlara göre sol partilerin birleşmemesi hâlinde RN’nin üstünlüğü pekişebilir.
Belediye Seçimlerinden Daha Fazlası
Bu yerel seçimler yalnızca belediye başkanlarını belirlemeyecek. Aynı zamanda 2027 cumhurbaşkanlığı seçimine giden süreçte partilerin yerel tabanlarını test edecek, Senato dengeleri üzerinde dolaylı etkiler yaratacak ve parçalı siyasi yapının ne ölçüde kalıcı olduğunu gösterecek.
En kritik soru şu: Fransa, iki bloklu siyasetten kalıcı biçimde çıkıyor mu? Eğer büyük şehirlerde üçlü ve dörtlü ikinci turlar norm haline gelirse, bu durum yalnızca yerel değil ulusal siyaset açısından da yeni bir dönemin habercisi olabilir. (P)
