AB’de Yeni Kural: Vegan ve Vejetaryen Ürünlerde “Et” İsimleri Kaldırılıyor
Avrupa Birliği, bitki bazlı ve vejetaryen ürünlerde et türlerini ve kesimlerini çağrıştıran ifadelerin kullanımını yasaklamaya hazırlanıyor. 31 ürün türünü ilgilendiren yeni düzenleme, tüketici şeffaflığını artırmayı ve hayvancılık sektörünü korumayı hedeflerken, gıda etiketleri üzerinden Avrupa genelinde yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi.
Avrupa Birliği, bitki bazlı ve vejetaryen ürünlerin etle ilişkilendirilen isimleri kullanmasına yönelik kapsamlı bir düzenlemeyi hayata geçirmeye hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi arasında yürütülen müzakereler sonucunda kabul edilen yeni kurallara göre, et alternatiflerinde “et benzeri” isimlerin kullanımı büyük ölçüde yasaklanacak.
Yeni düzenleme kapsamında tavuk, keçi, ciğer ve pirzola gibi doğrudan et türlerini ya da et kesimlerini çağrıştıran ifadeler artık vejetaryen ve vegan ürünlerde kullanılamayacak. Buna karşılık “burger” ve “sosis” gibi daha genel ve yaygın kullanılan bazı terimler yasak kapsamı dışında bırakılırken, balıkla ilgili isimlerin de düzenlemeden muaf tutulduğu belirtiliyor.
AB’nin Karara Gösterdiği Gerekçeler: Çiftçilere Destek ve Tüketici Şeffaflığı
Mart ayında çiftçilerin gıda tedarik zincirindeki konumlarını güçlendirmeyi amaçlayan geçici bir uzlaşmaya varılırken, yürürlüğe girecek düzenlemelerle birlikte Avrupa Birliği’nin toplamda 31 farklı etle ilişkili ifadenin kullanımını sınırlamayı planladığı ifade ediliyor.
Kararın Avrupa’daki hayvancılık sektörü tarafından olumlu karşılandığı vurgulanırken, sektör temsilcileri bitki bazlı ürünlerin et isimleriyle pazarlanmasının tüketicilerde yanıltıcı bir algı oluşturduğunu ve zaten ekonomik baskı altında olan hayvancılık sektörünü olumsuz etkilediğini savunuyor.
Tasarıyı sunan Fransız tahıl üreticisi ve Avrupa Parlamentosu üyesi Céline Imart, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Sosis, hayvancılıkla uğraşan çiftçilerimiz tarafından üretilen et demektir. Nokta. Bu karar, onların emeğinin takdir edilmesi ve tüketiciler için şeffaflık sağlanması adına önemli bir adımdır.” ifadelerini kullandı. Imart ayrıca düzenlemenin, çiftçilerin emeğinin görünürlüğünü artırmayı ve tüketiciye daha açık bilgi sunmayı hedeflediğini vurguladı.
Öte yandan düzenlemenin resmiyet kazanması için Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda yapılacak nihai oylama bekleniyor. Bu süreçte tasarı üzerinde son dakika değişiklikleri yapılması ihtimali de bulunuyor.
Victoire décisive pour les agriculteurs aujourd’hui à Bruxelles sur le texte de l’OCM dont je suis rapporteure pour le parlement européen.
Nous nous y étions engagés. Nous le leur devions. Et nous le faisons. pic.twitter.com/6WE7qkaA5D
— Céline Imart (@CelineImart) March 5, 2026
İsimlendirme Üzerinden Büyüyen Gerilim ve Düzenlemeye Yönelik Eleştiriler
Düzenlemeyi savunanlar, bitki bazlı ürünlerde kullanılan etiketlerin tüketicileri yanıltabileceğini öne sürerken; karşıt görüşler bu kısıtlamaların günlük dil kullanımını göz ardı ettiğini ve tüketicilerin ne satın aldığını anlamasını zorlaştırabileceğini belirtiyor. Tartışma, düzenlemenin duyurulmasının ardından Avrupa genelinde hızla büyüdü.
Karara yönelik en güçlü tepkilerden biri, Avrupa Vejetaryanları Birliği (EVU) öncülüğünde 600’den fazla kuruluşu temsil eden “No Confusion Coalition” adlı platformdan geldi. Koalisyon, yasağın rekabet, inovasyon, gıda güvenliği ve tüketici erişimi gibi Avrupa Birliği öncelikleriyle çeliştiğini savundu.
Koalisyon temsilcilerinden Rafael Pinto, 31 ifadenin yasaklanmasını “gereksiz” olarak nitelendirirken, kararın gerçek sorunlar yerine “uydurma meseleleri” hedef aldığını söyledi. WePlanet yetkilisi Rob de Schutter ise düzenlemenin çiftçilere ve tüketicilere somut bir fayda sağlamadığını, daha çok siyasi çıkarları korumaya yönelik olduğunu ileri sürdü.
Tüketici temsilcileri de düzenlemeye mesafeli yaklaşıyor. Avrupa Tüketiciler Birliği (BEUC) bazı isimlerin yasaklanmasını “üzücü” olarak değerlendirerek, bu tür ifadelerin tüketicilerin daha sağlıklı seçeneklere yönelmesini kolaylaştırdığını ve yeni kuralların kafa karışıklığını artırabileceğini belirtti. Kurum, “Bu etimsi isimlerin tüketiciler arasında kafa karışıklığına yol açtığı iddiası gerçekçi değil. Verilerimiz, ürünlerde ‘vejetaryen’ veya ‘vegan’ ibaresi açıkça yer aldığında tüketicilerin yaklaşık yüzde 70’inin bu isimlere olumlu yaklaştığını gösteriyor,” açıklamasında bulundu.
Benzer şekilde Good Food Institute de düzenlemenin olası etkilerine dikkat çekerek, yerleşmiş etiketleme uygulamalarına getirilecek değişikliklerin günlük dil kullanımından kopuk olduğunu ve yeniden markalama maliyetleri yaratabileceğini vurguluyor. Kuruluşa göre bu durum, uluslararası şirketler için Avrupa pazarını daha az cazip hale getirebilir.
Yasak Getirilmesi Planlanan Kelimeler Hangileri?
Düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından üreticilere mevcut stoklarını eritmeleri ve yeni kurallara uyum sağlamaları için üç yıllık bir geçiş süresi tanınacak. Ayrıca henüz yaygın olarak piyasada bulunmayan kültür eti (hayvan hücrelerinden üretilen et) ürünleri de bu kısıtlamaların kapsamına dahil edilecek.
Yeni düzenleme, Avrupa’da gıda etiketlemesi üzerinden yürüyen daha geniş bir tartışmanın parçası olarak görülürken, hem üreticiler hem de tüketiciler açısından nasıl sonuçlar doğuracağı önümüzdeki dönemde daha net ortaya çıkacak.
Düzenleme kapsamında yasaklanması planlanan ifadeler arasında doğrudan et türleri ve kesimlerine atıf yapan toplam 31 farklı terim bulunuyor: Sığır eti (Beef); Dana eti (Veal); Domuz eti (Pork); Kümes hayvanları (Poultry); Tavuk (Chicken); Hindi (Turkey); Ördek (Duck); Kaz (Goose); Kuzu eti (Lamb); Koyun eti (Mutton); Koyuna ait (Ovine); Keçi eti (Goat); But / baget (Drumstick); Bonfile (Tenderloin); Kontrfile (Sirloin); Karın eti (Flank); Sırt eti (Loin); Kaburga (Ribs); Omuz (Shoulder); İncik (Shank); Pirzola (Chop); Kanat (Wing); Göğüs (Breast); Üst but (Thigh); Döş (Brisket); Antrikot (Ribeye); T-bone biftek (T-bone); Arka but / kontrfile kısmı (Rump); Pastırma / bacon (Bacon); Biftek (Steak); Ciğer (Liver). (P)
