Almanya’da 30 Ocak 2027’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçiminde CDU, CSU ve SPD’nin ortak adayı olarak gösterilen Ilse Aigner’in İslam ve Müslümanlara ilişkin geçmişteki açıklamaları yeniden tartışılıyor. Almanya’nın ilk kadın cumhurbaşkanı olma ihtimali bulunan Bavyera Eyalet Meclisi Başkanı, siyasi kariyeri boyunca Müslüman kadınların dinî kıyafetlerinden İslam’ın Almanya’daki yerine kadar çeşitli konularda görüş bildirdi.

IslamiQ ve MiGAZIN gibi yayın organlarının Aigner’in adaylığının ardından yeniden gündeme getirdiği açıklamalar, CSU’lu siyasetçinin özellikle 2015-2018 yılları arasında İslam konusunda kısıtlayıcı bir yaklaşım benimsediğini gösteriyor. Bununla birlikte Aigner’in sonraki yıllarda dinî azınlıkların korunmasını savunması ve Müslüman karşıtlığını açıkça eleştirmesi, siyasi tutumunun farklı yönlerine de dikkat çekiyor.

Aigner “İslam Almanya’ya Ait Değildir” Sözünü Savunmuştu

Aigner’in İslam’a ilişkin en dikkat çekici açıklamalarından biri Mart 2018’e dayanıyor. Dönemin Federal İçişleri Bakanı Horst Seehofer, göreve başlamasının ardından verdiği bir röportajda İslam’ın Almanya’ya ait olmadığını savunmuştu. Seehofer, Hristiyanlığın Almanya’nın tarihini ve kültürünü şekillendirdiğini belirtirken ülkede yaşayan Müslümanların Almanya’nın bir parçası olduğunu da kabul etmişti.

Seehofer’in sözleri, eski Cumhurbaşkanı Christian Wulff‘un 2010 yılında dile getirdiği “İslam da Almanya’ya aittir.”açıklamasıyla başlayan tartışmaları yeniden alevlendirdi. Başbakan Angela Merkel ise Wulff’un yaklaşımını benimseyerek İslam’ın Almanya’nın bir parçası olduğunu savunuyordu.

Aigner bu tartışmada parti arkadaşı Seehofer’in yanında yer aldı. Süddeutsche Zeitung‘un 19 Mart 2018 tarihli haberine göre Aigner, Bavyera’nın Taufkirchen kasabasında düzenlenen geleneksel bir bira festivali etkinliğinde yaptığı konuşmada Almanya’nın Hristiyanlık ve Yahudilik tarafından şekillendirilmiş bir ülke olduğunu söyledi.

Aigner, kendi kültürel ve dinî geleneklerinden yanlış anlaşılan bir hoşgörü anlayışı nedeniyle vazgeçilmemesi gerektiğini savundu. Aynı konuşmasında Almanya’ya mülteci gelişinin uzun vadede toplumun taşıma kapasitesini zorlayabileceği uyarısında bulundu.

Ancak Aigner’in burada doğrudan “İslam Almanya’ya ait değildir” ifadesini kullanmadığını belirtmek gerekiyor. Dönemin basın haberlerine göre CSU’lu siyasetçi, Seehofer’in bu sözünü savunmuş ve Almanya’nın Hristiyan-Yahudi kültürel kimliğini öne çıkaran gerekçeler sunmuştu.

Başörtüsünü Çocuklar İçin Olumsuz Bir Örnek Olarak Görüyordu

Aigner’in Müslüman kadınların dinî kıyafetlerine yönelik açıklamaları ise 2015 yılında kamuoyunda tartışma yaratmıştı. Federal Anayasa Mahkemesinin aynı yıl devlet okullarında öğretmenlere yönelik genel başörtüsü yasaklarını sınırlandıran kararına karşı çıkan Aigner, başörtüsünün kadın-erkek eşitliğiyle bağdaşmadığını savundu.

Die Welt’e Mart 2015’te verdiği röportajda Aigner, başörtüsünün çocuklar ve gençler için örnek oluşturamayacağını belirtti. Çocukların yararının bu meselede din özgürlüğünden daha ağır bastığını savunan siyasetçi, Almanya’nın Hristiyanlık tarafından şekillendirilmiş bir ülke olduğunu vurguladı.

Oysa Federal Anayasa Mahkemesi, 13 Mart 2015’te yayımladığı kararında, din özgürlüğünün kamu okullarında görev yapan öğretmenleri de kapsadığını ve başörtüsünün tek başına okul barışını veya devletin tarafsızlığını tehdit ettiği varsayımının yasak için yeterli olmadığını belirtmişti. Mahkemeye göre bir yasağın uygulanabilmesi için yeterince somut bir tehlikenin ortaya konması gerekiyordu.

Aigner’in söz konusu açıklamaları, Müslüman kadınların dinî kıyafet tercihleri ile devletin tarafsızlığı ve kadın-erkek eşitliği arasındaki ilişkinin Almanya’da yoğun biçimde tartışıldığı bir dönemde gelmişti.

Peçe ve Burka Yasağını Turistleri de Kapsayacak Şekilde Savundu

Aigner, başörtüsüne yönelik eleştirilerinin ötesinde, yüzü tamamen örten burka ve nikabın kamusal alanda yasaklanmasını da savundu. Die Welt‘e Kasım 2015’te verdiği bir başka röportajda Aigner, yüzü gizlemenin Alman kültürüne ve kadın-erkek eşitliği anlayışına uygun olmadığını ileri sürdü. CSU’lu siyasetçi, Federal Meclisten bu yönde bir yasayı hızla kabul etmesini istedi.

Aigner’in talebi yalnızca Almanya’da yaşayan Müslüman kadınlarla sınırlı değildi. Arap ülkelerinden gelen kadın turistlerin de olası bir burka ve nikab yasağına uyması gerektiğini savundu. İran ziyareti sırasında kendisinin de başörtüsü taktığını hatırlatarak yabancı ziyaretçilerin bulundukları ülkenin kurallarına uyması gerektiğini belirtti.

Aynı röportajda İslam’ın reform ve Aydınlanma süreçleriyle ilişkisine de değinen Aigner, Hristiyanlıktaki tarihsel dönüşümlerin benzerinin İslam açısından da yararlı olabileceğini savundu. Dinî kuralların hukuk devletinin üzerinde tutulamayacağını vurgularken Almanya’daki Müslüman kuruluşlardan İslamcılığa karşı daha güçlü bir tutum almalarını istedi.

Röportajda yaşanan bir diyalog da dikkat çekiciydi. Gazeteci, nişanlı bir kadın ile bir erkeğin taşlanarak öldürülmesini öngören dinî bir metnin hangi kitaptan alındığını sorduğunda Aigner ilk olarak Kur’an’ı düşündüğünü söyledi. Ancak söz konusu pasajın Tevrat’tan, Hristiyanların Eski Ahit olarak kabul ettiği metinden alındığı ortaya çıktı. Aigner bunun üzerine dinî metinlerin günümüzde birebir uygulanamayacağını, Hristiyanlığın da tarihsel bir dönüşümden geçtiğini ifade etti.

Göçmen Bir Müslümanın Almanya’ya Aidiyetini Savunmuştu

Bununla birlikte Aigner’in İslam’a ilişkin eleştirileri, Almanya’daki Müslümanların toplumsal aidiyetini bütünüyle reddeden bir söyleme dayanmıyordu. Ekim 2016’da Welt am Sonntag’a verdiği röportajda Aigner, AfD’nin vatan ve memleket kavramlarını başkalarını dışlamak için kullandığını belirtti. Buna karşılık kimlik, toplumsal birliktelik ve dayanışmayı esas alan farklı bir aidiyet anlayışının savunulması gerektiğini söyledi.

Gazetecinin göç etmiş bir Müslümanın kendi memleket anlayışına aykırı olup olmadığı sorusuna olumsuz yanıt veren Aigner, Bavyera’nın Almanya’nın yeniden birleşmesinden bu yana Hristiyan, Müslüman ve herhangi bir dine mensup olmayan çok sayıda insanı kabul ettiğini hatırlattı.

Ancak aynı açıklamasında göçün sınırlarının bulunması gerektiğini savunarak 2015 yılındaki mülteci hareketliliğinin tekrarlanmaması gerektiğini de vurguladı.

Müslüman Karşıtlığına ve Ayrımcılığa Karşı Açıklamaları

Aigner’in Kasım 2018’de Bavyera Eyalet Meclisi Başkanı seçilmesinin ardından yaptığı açıklamalarda ise demokratik kurumların korunması, toplumsal birliktelik ve ayrımcılıkla mücadele daha fazla öne çıktı.

Göreve başlama konuşmasında Bavyera Parlamentosunun insanların kökeninden, ten renginden veya dininden bağımsız olarak eyalette yaşayan herkesi temsil ettiğini söyledi. Yabancı düşmanlığının parlamentoda yeri olmadığını belirten Aigner, aşırıcılığa, antisemitizme, ırkçılığa ve azınlıklara yönelik hoşgörüsüzlüğe karşı durulması gerektiğini savundu.

Bu yaklaşımının bir başka örneği, 24 Ocak 2024’te Nasyonal Sosyalizm kurbanlarını anma töreninde yaptığı konuşmada görüldü. Aigner, Bavyera Eyalet Meclisinin yayımladığı konuşma metninde antisemitizmin yanı sıra Müslüman karşıtlığına ve Romanlara yönelik ayrımcılığa da karşı çıkılması gerektiğini vurguladı. Ayrımcılıkla mücadelenin toplumun tamamının sorumluluğu olduğunu ifade etti.

Aigner, 2024 yılında Herder Korrespondenz dergisine verdiği bir söyleşide de Müslüman karşıtlığını antisemitizm ve Roman karşıtlığıyla birlikte ele alarak farklı inançlara veya kimliklere sahip insanların aşağılanmasına karşı mücadele edilmesi gerektiğini savundu.

Aigner, cumhurbaşkanlığı adaylığının açıklanmasının ardından parti siyasetinin üzerinde duran ve toplumun farklı kesimlerini bir araya getiren bir devlet başkanı olmak istediğini belirtti. Almanya’nın dinî ve kültürel çeşitliliği de bu hedefin önemli boyutlarından birini oluşturuyor.

Geçmişte İslam’ın Almanya’daki yerine ilişkin dışlayıcı bir siyasi söylemi savunan, sonraki yıllarda ise Müslüman karşıtlığını açıkça eleştiren Aigner’in, seçilmesi hâlinde din özgürlüğü ve Müslümanların toplumsal aidiyeti konularında nasıl bir yaklaşım benimseyeceği merak konusu. (P)