Belki bir gün Gazze hakkında yazarken umutsuzluk ve yıkım yerine içimizi ferahlatan, umut verici gelişmelerden söz edebileceğiz. Ama o günün gelmesine daha çok var. Gazze Şeridi’nde yaşayanlar, ağır bir yıkıma yol açan savaşın ardından hâlâ derme çatma, aşırı kalabalık barınaklarda ve çadırlarda, son derece zor koşullar altında yaşam mücadelesi veriyor. İsrailli yetkililer ise Gazze halkının yaşam koşullarını iyileştirmeye yönelik girişimlere kayıtsız kalmayı sürdürüyor. Üstelik İsrail, zaten büyük ölçüde daralmış olan Gazze topraklarını daha da küçülten “Sarı Hat” adlı kontrolü altındaki bölgeyi büyütmeye devam ediyor.

Gazze’de Yağmur Felakete Dönüştü: On Binlerce Çadır Sular Altında

6 Kasım’dan bu yana etkili olan şiddetli yağışlar, yüzde 65’i çadırlarda veya derme çatma barınaklarda yaşayan Gazze halkının sıkıntılarını daha da ağırlaştırdı. Yaklaşık bir milyon insan sel tehlikesi bulunan bölgelerde yaşıyor. Bunların 400 bini, Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) “son derece yüksek riskli” olarak sınıflandırdığı alanlarda bulunuyor. Yerinden edilmiş Filistinlilerin kaldığı on binlerce çadırı su bastı.

Solunum yolu hastalıklarında da artış yaşanıyor. DSÖ’nün İşgal Altındaki Filistin Toprakları Temsilcisi Dr. Reinhilde Van De Weerdt, Kudüs’ten Cenevre’deki gazetecilere yaptığı açıklamada rakamların durumun ciddiyetini ortaya koyduğunu söyledi: “Rakamlar, sağlık sistemi üzerindeki baskıyı şimdiden gösteriyor. Akut solunum yolu enfeksiyonu vakaları geçen yılın aynı dönemine göre 33 bin arttı.”

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisine (OCHA) göre yağışlar, “Yerinden edilmiş kişilerin kaldığı alanlara, barınaklara ve insani yardım tesislerine zarar verirken Gazze’nin beş idari bölgesinin tamamında hizmetlerin aksamasına yol açtı.” Yalnızca 24 saat içinde yaşanan yıkımın boyutu bile ürkütücü. İlk belirlemelere göre 26 bin hane yağışlardan etkilendi. Bu sayı daha sonra 46 bine yükseldi.

Aynı süre içinde ailelerin kaldığı 6 binden fazla barınak tamamen yıkılırken 17 bin 400 barınak hasar gördü. Önceden zarar görmüş binaların bir kısmı çöktü. Şiddetli yağışlar, zaten ciddi boyutlara ulaşmış yapısal ve çevresel tehlikeleri de artırdı. Bunlara bir de enkaz altında kalan veya sel sularıyla başka bölgelere taşınan patlamamış mühimmatın açığa çıkması eklendi. Bu durum hem bölgede yaşayanların hem de insani yardım çalışanlarının hayatını tehdit ediyor.

Ateşkese Rağmen Saldırılar Sürüyor, İnsani Yardımlar Azalıyor

OCHA’nın 13 Kasım tarihli insani durum raporu da benzer şekilde karamsar bir tablo çiziyor. 3-9 Kasım tarihleri arasında İsrail’in hava saldırıları, silahlı saldırıları ve topçu bombardımanı devam etti. Bu saldırılarda 22 Filistinli hayatını kaybederken 90 kişi yaralandı. Böylece Ekim 2025’te varılan ateşkes anlaşmasından bu yana bildirilen toplam can kaybı 1.613’e, yaralı sayısı ise 5.833’e yükseldi.

Gazze’deki Sağlık Bakanlığı da kimlik bilgileri doğrulanan 12 kişinin ölümünü geriye dönük olarak can kaybı kayıtlarına ekledi. Yağışların yol açtığı yeni kriz karşısında Gazze’ye ulaştırılan insani yardım miktarının artması beklenirken tam tersi yaşanıyor. 2-8 Kasım tarihleri arasında Gazze’ye girmesi planlanan BM ve ortak kuruluşlarına ait 262 yardım kamyonundan 228’inin yükü, Kerem Şalom Sınır Kapısı’nın İsrail tarafında indirildi. Bu kamyonların 128’i Aşdod’dan, 25’i Mısır’dan, 44’ü İsrail’den, 12’si Batı Şeria’dan ve 18’i Ürdün’den gelmişti.

OCHA’nın verilerine göre yükü indirilen kamyon sayısı bir önceki haftaya kıyasla yüzde 42 azaldı. Bu düşüşün nedeni, İsrail’in kaçakçılık endişelerini gerekçe göstererek Mısır üzerinden işleyen yardım koridorunu askıya alması olarak açıklandı. Nitekim 3-8 Kasım tarihleri arasında hiçbir kamyonun yükü indirilmedi. Ancak sevkiyatlardaki genel düşüşün tek nedeni bu değil. BM kuruluşuna göre “finansman yetersizliği nedeniyle yardım kuruluşlarının kullanımına sunulabilen yardım miktarının azalması” da bu gerilemede rol oynadı.

İsrail’in Açıkladığı Yardım Rakamları Gerçeklerle Örtüşüyor mu?

Öte yandan, insani yardım faaliyetlerinin koordinasyonundan sorumlu olan ve adeta George Orwell’in romanlarından çıkmış bir kurumu andıran İsrail hükûmetinin Filistin Topraklarındaki Faaliyetleri Koordinasyon Birimi (COGAT), bambaşka bir tablo çiziyor. Kurum, krizle mücadele edildiğini savunuyor. Açıklamalarına göre yağışlar başlamadan önce uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde hijyen ve sağlık koşullarını iyileştirmeye yönelik çalışmalar yürütülüyordu. COGAT ayrıca Barış Kurulu, BM kuruluşları ve sivil toplum örgütleri tarafından başlatılan kışa hazırlık planı kapsamında Gazze’ye 93 binden fazla çadırın yanı sıra branda, battaniye ve kışlık giysi taşıyan 8 bin 600’den fazla kamyonun giriş yaptığını belirtiyor.

Ama İsrail gazetesi Haaretz’in ulaştığı veriler, COGAT’ın çizdiği bu iyimser tabloyu boşa çıkarıyor. Gazze’ye yapılan gıda sevkiyatlarının giderek azaldığını ortaya koyan veriler, tıbbi malzeme, çadır ve ağır hasar görmüş altyapının onarımı için gereken malzemelerde de ciddi eksiklikler yaşandığını gösteriyor. Ateşkes anlaşması kapsamında İsrail, gıda, yakıt, hayati öneme sahip tıbbi ekipman ve malzemeler, barınma ihtiyaçları ve temel altyapının onarımında kullanılacak araç gereçler de dâhil olmak üzere insani yardım ve ticari ürün taşıyan haftalık 4.200 aracın Gazze’ye girişine izin verme taahhüdünde bulunmuştu.

Ama COGAT’ın ABD öncülüğündeki Uluslararası Gazze Destek Merkezine (IGSC) sunduğu kendi rakamları bile, Gazze’ye girişine izin verilmesi taahhüt edilen aylık 18.200 araç hedefinin çok gerisinde kalındığını gösteriyor. Mart ayında 4.700, nisan ayında 5.300, mayıs ayında ise 9.600’den fazla araç Gazze’ye girdi. Haziranda bu sayı 12 bine yükselse de temmuz ve ağustos aylarında yeniden 10 bine düştü. Eylül, 13 bin araçla en fazla girişin gerçekleştiği ay oldu. Ekim ayında ise sert bir düşüş yaşandı ve araç sayısı 6.500’e kadar geriledi. Kendi verilerinin gerçeği bu kadar açık biçimde ortaya koyması karşısında hazırlıksız yakalanmış görünen COGAT, bu kez rakamların “hatalı” olduğunu ileri sürdü. Kurum, İsrail’in insani yardımlara ilişkin taahhütlerini yerine getirdiğini, hatta öngörülen miktarların üzerine çıktığını savundu.

Kış Kapıda: Uluslararası Toplumdan İsrail’e Yardım Çağrısı

COGAT’ın gerçekleri çarpıtan bu açıklamaları, sellerin ve soğuk havaların etkisiyle giderek ağırlaşan insani durumu kaygıyla takip eden ülkeleri de ikna etmiş görünmüyor. Avrupa Birliği Konseyi, 14 Kasım tarihli açıklamasında sel baskınlarının ve kış koşullarının “zaten tükenme noktasına gelmiş bir halkın yaşam koşullarını daha da ağırlaştırmasından, güvensiz koşulları derinleştirmesinden ve insanların çektiği acıları artırmasından” duyduğu endişeyi dile getirdi.

Konsey ayrıca İsrail ordusunun Nasır Hastanesi’ne düzenlediği ve aralarında bir cerrah ile 13 yaşındaki bir çocuğun da bulunduğu altı kişinin hayatını kaybettiği saldırıya dikkat çekti. Açıklamada İsrail’e, “insani yardımların ve ilk toparlanma çalışmalarına yönelik desteğin ihtiyaçları karşılayacak ölçekte, derhâl ve hiçbir engelle karşılaşmadan Gazze’ye ulaştırılmasına ve kesintisiz biçimde dağıtılmasına izin verme, ayrıca Gazze’deki bütün sınır kapılarını yeniden açma” çağrısı yapıldı.

Birkaç gün sonra Avustralya, Kanada, İtalya ve Birleşik Krallık dışişleri bakanları da ortak bir açıklama yayımladı. Bakanlar, “Gazze’de kış etkisini göstermeye başlarken sahadaki insani durum son derece ağır” uyarısında bulundu. Açıklamada, diğer temel ihtiyaç malzemeleriyle birlikte 150 bin çadırın “sınırda bekletildiği ve Gazze’ye girişinin engellendiği” belirtildi. Bakanlar, durumun değiştirilebileceğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: “Bu gidişatı tersine çevirmek tamamen mümkün. Kış bütün ağırlığıyla bastırmadan harekete geçmek için hâlâ zaman var.”

Ortak açıklamada İsrail’e “gecikmelere derhâl son verme ve Gazze’nin tamamına insani yardımların hızlı, engelsiz ve vakit kaybetmeden ulaştırılmasına izin verme” çağrısı yapıldı. Sınır kapılarının açılması ve çadırların Gazze’ye girişine izin verilmesi gerektiği vurgulandı. Açıklamada ayrıca şöyle denildi: “İnsani yardım faaliyetleri ve ilk toparlanma çalışmaları için gerekli olan, hem sivil hem de askerî amaçlarla kullanılabilen çift kullanımlı malzemelerin de çok geç olmadan Gazze’ye girişine izin verilmeli.”

Dr. Van De Weerdt ise duyarsızlığın ve acımasızlığın da etkisiyle daha da ağırlaşması beklenen kriz karşısında derin bir endişe taşıyor. “Yalnızca birkaç günlük yağmurun önümüzdeki aylarda bizi nelerin beklediğini bu kadar açık biçimde göstermesi gerçekten sarsıcı. Üstelik kış henüz tam anlamıyla başlamadı bile. En kötüsü hâlâ önümüzde.” COGAT’ın tutumu, doktorun bu karamsar öngörüsünün gerçeğe dönüşmesine pekâlâ yol açabilir.

NOT: Bu tercüme, Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı ile yayımlanmıştır. Metnin Middle East Monitor tarafından yayımlanan İngilizce aslına buradan ulaşabilirsiniz.