BM’den İsrail’e: “Dr. Ebu Safiyye’yi Derhal Serbest Bırakın!”
İsrail'in hukuksuzca alıkoyduğu Filistinli doktor Hüsam Ebu Safiyye'nin serbest bırakılması için uluslararası baskı artıyor. Birleşmiş Milletler uzmanları, gözaltında “ağır işkenceye” maruz kaldığına dair güçlü deliller bulunan Dr. Ebu Safiyye'nin derhal serbest bırakılması için İsrail’e çağrıda bulundu.
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları uzmanları yayımladıkları açıklamada, Gazze’li doktor Hüsam Ebu Safiyye’nin ağır işkenceye maruz kaldığına dair yeni raporların ardından, İsrail’e doktoru derhal serbest bırakması ve tıbbi bakıma erişimini sağlaması çağrısında bulundu.
24 Mart Salı günü yayımlanan açıklamada, BM özel raportörleri Tlaleng Mofokeng ve Ben Saul, Ebu Safiye’nin sağlık durumunun “hâlâ vahim” olduğuna dair bilgiler aldıklarını belirterek, doktorun hayati nitelikteki tıbbi muayene ve tedaviye sistematik olarak erişiminin engellendiğini ve temel bakımdan mahrum bırakılarak hayatının ve sağlığının ciddi biçimde tehlikeye atıldığını açıkladılar.
Kuzey Gazze’deki Kemal Advan Hastanesi’nin eski direktörü olan Ebu Safiyye, Aralık 2024’te, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki Filistinlilere yönelik soykırım niteliğindeki saldırılarının ortasında, İsrail ordusunun tüm baskı ve tehditlerine rağmen görev yaptığı hastaneyi terk etmeyi reddedince İsrail güçlerince gözaltına alınmıştı. İsrail ordusu Gazze Şeridi’nde gözaltına aldığı pek çok kişi gibi, Dr. Ebu Safiyye’yi de herhangi bir suçlama ve yargılama olmaksızın hukuksuzca alıkoymaya devam ediyor.
BM: “Devletler Bu Zulmü Durdurmak İçin Harekete Geçmeli”
Dr. Ebu Safiyye’nin işkence ve diğer zalimane, insanlık dışı muamelelere maruz kaldığı ve sağlık durumunun ciddi risk altında bulunduğu yönünde güvenilir bilgilere ulaştıklarını belirten BM insan hakları uzmanları yayımladıkları açıklamada, “Gözaltı koşullarının açıkça keyfî olduğu ve Mandela Kuralları ile çeliştiği” uyarısında bulundu. Nelson Mandela Kuralları, 2015 yılı sonunda BM Genel Kurulu tarafından oybirliğiyle kabul edilen ve tutukluların adil ve insancıl muamele görmesini güvence altına almayı amaçlayan bir standartlar bütünü olarak biliniyor.
Açıklamada, Dr. Ebu Safiyye’nin hayati öneme sahip tıbbi muayene ve tedaviden sistematik olarak mahrum bırakıldığı, temel sağlık hizmetlerine erişiminin engellendiği ve bu durumun doktorun yaşamını ciddi biçimde tehlikeye attığı ifade edildi. Uzmanlar, “Tüm devletlerin sağlık ve bakım çalışanlarını koruma yükümlülüğü vardır. Devletler, gözetimleri altındaki yaralı ve hastaları korumakla sorumludur” dedi.
İsrail Hekimler için İnsan Hakları (PHRI) örgütü de, Dr. Ebu Safiyye’nin, şiddetli uyuz (scabies) ve kalp sorunları da dahil olmak üzere ciddi rahatsızlıklar çektiğini ve tedavi taleplerinin İsrailli yetkililerce reddedildiğini doğrulamıştı. Ayrıca PHRI, eylül ayında yaptıkları ziyarette, tutuklanmasından bu yana Dr Ebu Safiyye’nin yaklaşık 25 kilo kaybettiğini açıklamıştı.
BM raportörleri, Gazze’deki sözde ateşkes sürecine rağmen sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, sağlık tesislerinin tahribi ve sağlık sistemine yönelik saldırıların devam ettiğini vurgulayarak, “Devletler bu zulmü durdurmak için harekete geçme gücüne sahiptir,” sözleriyle İsrail üzerinde etkisi bulunan devletleri ve uluslararası toplumu gerekli diplomatik ve hukuki adımları atmaya davet etti.
7 Ekim 2023’ten bu yana, Filistinli tutuklular, İsrail gözetiminde yaygın ve ağır kötü muameleye maruz kaldıklarını bildiriyor; önde gelen insan hakları kuruluşları bu uygulamaları sistematik suçlar olarak tanımlarken, konuyla ilgili raporlarda İsrail ordusunun alıkoyduğu Filistinlilere yönelik aç bırakma, tıbbi bakımın kasıtlı olarak engellenmesi, fiziksel şiddet, aşağılamaya yönelik uygulamalar, cinsel saldırı, eşyaların gasbedilmesi ve eşi benzeri görülmemiş düzeyde toplu hücre hapsi vakaları yer alıyor.
Onlarca doktor, sağlık çalışanı ve acil yardım görevlisinin, çoğunun hastanelerde görevlerini icra ederken, İsrail ordusu tarafından keyfi biçimde gözaltına alındığı bilinirken, bu sağlık çalışanları arasında, Gazze’den ve işgal altındaki Batı Şeria’dan alınan, haklarında hiçbir resmî suçlama yöneltilmeden tutulan çok sayıda doktor, hemşire ve paramedik bulunuyor.
Af Örgütü: “Ebu Safiyye Çocuklara Acil Sağlık Hizmeti Sunuyordu”
Uluslararası Af Örgütü Amnesty International, 14 Mart Tıp Bayramı’nda, 2024’ten bu yana özgürlüğünden mahrum bırakılan Dr. Hüsam Ebu Safiyye için bir kez daha çağrıda bulundu. İsrail’e, Dr. Ebu Safiyye’yi derhal ve koşulsuz serbest bırakma çağrısı ile bir imza kampanyası başlatan örgüt, doktorun 27 Aralık 2024’ten bu yana keyfî biçimde gözaltında tutulduğunu ve kötü muameleye maruz kaldığına dair güvenilir bilgilere ulaşıldığını belirtti.
Amnesty International ayrıca yayımladığı acil eylem çağrısında, İsrail güçlerinin hastaneye düzenlediği baskında, Dr. Ebu Safiyye ile birlikte çok sayıda sağlık çalışanı ve hastanın da gözaltına alındığı ifade edildi. Ebu Safiyye’nin ağır bombardıman altında hastanenin işlerliğini korumak için büyük çaba gösterdiği, çocuklara acil ve hayati sağlık hizmeti sunduğu ve bir İsrail hava saldırısında oğlunu kaybetmesine rağmen görevine devam ettiği vurgulandı.
Amnesty, Dr. Ebu Safiyye’nin İsrail’in “Yasadışı Militanlar Yasası” kapsamında, herhangi bir suçlama yöneltilmeden ve adil yargılanma güvencelerinden mahrum bırakılarak gözaltında tutulmasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu hatırlattı. Filistinli doktorun 11 Şubat 2025’e kadar avukatıyla görüştürülmediği, Temmuz 2025 itibarıyla ise fiziksel şiddet ve diğer kötü muamele biçimlerine maruz bırakıldığı, ayrıca yiyecek, tıbbi bakım ve hijyen olanaklarına erişimin kısıtlanması nedeniyle ciddi kilo kaybı yaşadığı bildirildi.
Örgüt, gözaltı koşullarının insanlık dışı olduğunu vurgulayarak, “Dr. Hüsam Ebu Safiyye’nin derhal ve koşulsuz serbest bırakılması ve keyfî olarak alıkonulan diğer Filistinli sağlık çalışanlarının tıbbi bakıma tam erişiminin güvence altına alınması” çağrısında bulundu. Amnesty International, Filistinli sağlık çalışanlarına yönelik sistematik hedef almanın ve sağlık altyapısının yıkımının, Gazze’nin sağlık sistemini çökme noktasına getirdiğine dikkat çekti.
İsrail Cezaevi Servisi, 25 Mart Çarşamba günü NBC News’e yaptığı bir açıklamada, “İsrail yasalarına uygun olarak ve mahkemeler ile diğer resmî denetim kurumlarının gözetimi altında çalıştıklarını” iddia ederek, “söz konusu spesifik iddialarla ilgili bilgimiz yok” demişti. Hapishane yönetimi ayrıca “gizlilik ve güvenlik nedenleriyle” bireylerin “tutukluluk durumu veya kişisel detayları” hakkında yorumda bulunamayacaklarını belirtmişti.
İsrail hükûmeti ve ordusu ise, Ebu Safiyye hakkında henüz bir suçlama yapılıp yapılmadığını da içeren yorum taleplerini cevapsız bıraktıi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), daha önce hiçbir kanıt sunmadan, Ebu Safiyye’nin rütbe sahibi bir Hamas militanı olduğunu iddia etmişti.
İsrail ordusu tarafından tutuklanmasından önce Ebu Safiyye, yıllardır Gazze’deki yerel sağlık çalışanlarıyla iş birliği yapan ve bölgeye tıbbi misyonlar düzenleyen, Chicago merkezli MedGlobal adlı kuruluşun Gazze’deki baş doktoruydu. MedGlobal’in kurucu üyelerinden olan ve Gazze’ye yaptığı ziyaretlerde Ebu Safiyye ile birlikte çalışan John Kahler, NBC News’e verdiği demeçte, meslektaşının işkence gördüğünü ve hapsedildiğini hayal bile edemezken bunun ne yazık ki gerçek olduğunu belirterek, İsrail’in gözaltında tuttuğu Filistinlilere yönelik işkence ve cinsel istismar uygulamalarını içeren, artan sayıdaki raporlara işaret etti. “Dr. Ebu Safiyye, defalarca hastalarının yanında durarak, affedilemez bir ‘suç’ işledi” diyen Kahler, onun bir mahkum değil, “dünya için bir ahlaki netlik örneği” olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Kemal Advan Hastanesi’ne Saldırılar ve Dr. Ebu Safiye’nin Gözaltı Süreci
27 Aralık 2024’te İsrail ordusu, Kuzey Gazze’deki Beyt Lahya kentinde bulunan Kemal Advan Hastanesi’ne baskın düzenleyerek, hastanenin müdürü ve çocuk doktoru olan Ebu Safiyye’yi, diğer sağlık çalışanları ve tedavi gören bazı hastalarla birlikte gözaltına aldı. Bu baskın bölgede çalışır durumdaki son büyük hastanenin de hizmet dışı kalması anlamına geliyordu.
Kemal Advan Hastanesi daha önce de defalarca hedef alınmıştı. Ekim 2024’te ve 12 Aralık 2023’te İsrail güçleri hastaneye baskın düzenlemiş, sağlık çalışanları ile hastaları gözaltına almıştı. Aralık 2023’teki baskın sonrası hastane hizmet vermeyi tamamen durdurmak zorunda kalmış, ancak Dr. Ebu Safiye ve ekibinin yoğun çabaları sayesinde yeniden faaliyete geçebilmişti.
Ocak–Eylül 2024 döneminde hastane, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’ni ikiye bölen ve denize kadar uzanan Netzarim Koridoru’nu kurması nedeniyle başka yerde tedavi şansı bulamayan, Gazze kenti de dâhil olmak üzere Gazze Nehri’nin kuzeyindeki bölgelerden gelen yaralıları tedavi ediyordu. Hastane, Filistinlilerin “un çuvalı katliamları” olarak tanımladığı, un ve diğer insani yardım malzemelerinden almak için kuyrukta bekleyen sivillerin üzerine İsrail ordusu tarafından ateş açılması suretiyle yaralananların yanı sıra diğer bombardımanlardan kurtulanları da kabul ediyor, ayrıca ağır yetersiz beslenme ve susuzluktan etkilenen çocuklar ve bebeklere bakım sağlıyordu.Bunlara ek olarak Dr. Ebu Safiye ve meslektaşları, bölgedeki sağlık durumuna ilişkin güvenilir verileri insan hakları ve insani yardım örgütleriyle paylaşıyordu.
Kemal Advan Hastanesi, 27 Aralık’taki son İsrail baskınına kadar yaklaşık sekiz ay boyunca Kuzey Gazze’de kalan ve sayılarının 75 bin civarında olduğu tahmin edilen siviller için fiilen son “yaşam hattı” olarak hizmet veriyordu. Bu dönemde İsrail, yüzlerce Filistinli sağlık çalışanını keyfî biçimde gözaltına aldı; birçok kişiyi suçlama veya yargılama olmaksızın alıkoydu ve zorla kaybetti. Sağlık çalışanlarının işkence ve diğer kötü muamele türlerine maruz bırakıldığı, hücre hapsinde ya da zorla kaybetme tanımına giren koşullarda tutulduğu bildiriliyor.
9 Ocak’ta Aşkelon Sulh Ceza Mahkemesi, Dr. Ebu Safiyye’nin “Yasadışı Militanlar Yasası” kapsamında herhangi bir suçlama yöneltilmeksizin tutukluluğunun 13 Şubat’a kadar, avukatıyla görüş yasağının ise 22 Şubat’a kadar uzatılmasına hükmetti. İsrailli yetkililer, doktorun tam olarak nerede tutulduğunu açıklamayı reddetmeyi sürdürüyor. Ancak Sde Teiman Gözaltı Merkezi’nden kısa süre önce serbest bırakılan bazı Filistinliler, medyaya yaptıkları açıklamalarda Dr. Ebu Safiye’yi bu merkezde gördüklerini ifade etti.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, Gazze’de en az 27 hastaneye ve 12 diğer sağlık merkezine yönelik 136 saldırı kayda geçtiğini; bu saldırılarda çok sayıda doktor, hemşire ve sivilin hayatını kaybettiğini ve yaralandığını belgeledi. Uluslararası hukuk uzmanları, İsrail’in Gazze’nin sağlık altyapısını sistematik biçimde yok etmesini, Cenevre Sözleşmeleri uyarınca yasaklanan ve Filistinlilerin fiziksel varlığını sona erdirmeyi amaçlayan “hesaplanmış yaşam koşulları yaratma” siyaseti kapsamında değerlendiriyor.
Gazze’deki Sağlık Sektörüne 900’den Fazla Saldırı
Uluslararası Af Örgütü Amnesty International, doktorun tutuklanması ve gözaltı sürecinin, “Filistinli sağlık çalışanlarını sistematik biçimde hedef alan ve Gazze’deki sağlık sistemini yok eden, Filistinlilere fiziksel yıkım getirmeyi amaçlayan yaşam koşulları yaratma politikasının bir yansıması” olduğunu vurguladı.
İsrail’in saldırıları, Gazze’deki sağlık altyapısını ağır biçimde tahrip etti. Dünya Sağlık Örgütü’nün geçen ay paylaştığı verilere göre, Ekim 2023’ten bu yana sağlık sektörüne yönelik 930’dan fazla saldırı kayda geçti. Örgüt, bölgedeki 36 hastanenin tamamının İsrail saldırıları sonucu zarar gördüğünü ve hastanelerin yalnızca yarısının kısmen işlevsel kaldığını bildirdi.
Filistinli sağlık çalışanları da savaş boyunca doğrudan hedef alındı. İnsani yardım kuruluşu Medical Aid for Palestinians (MAP), Ekim 2023 ile Ekim 2025 arasında en az 1722 sağlık çalışanının öldürüldüğünü, bunun günde ortalama ikiden fazla sağlık çalışanının hayatını kaybetmesi anlamına geldiğini açıkladı.
