“Gazze’nin Yeniden İnşası”: Yüzde 300 Kâr Hedefleyen Amerikan Şirketi
Gazze’nin yeniden inşasına dair resmî çerçeve hâlâ belirsizliğini korurken, insani yardım ve lojistiğin özelleştirilmesi eleştirilere yol açıyor. ABD merkezli Gothams LLC şirketinin, Gazze için yedi yıllık lojistik tekel ve yüzde 300 kâr öngören bir planı Beyaz Saray’a sunduğu öğrenildi.
Gazze Şeridi’nde ateşkesin sık sık ihlâl edildiği, insani yardım girişlerinin hâlâ kısıtlandığı ve nüfusun önemli bölümünün barınma krizinde yaşam mücadelesi verdiği bir dönemde, savaş sonrası yeniden inşa sürecine ilişkin tartışmalar giderek yoğunlaşıyor. Uluslararası kamuoyunda Barış Kurulu kapsamında duyurulan “yeniden inşa” sürecinin kapsamı, finansmanı ve denetiminin kimler tarafından yürütüleceği belirsizliğini korurken, bu süreç aynı zamanda ciddi bir ekonomik rekabet alanı hâline geliyor.
İngiltere merkezli The Guardian gazetesine ait yeni araştırma, Gazze’ye yönelik yeniden inşa ve insani yardım lojistiğinin özel şirketler üzerinden yapılandırılmasına dönük kapsamlı bir planın Beyaz Saray’a sunulduğunu ortaya koyuyor. Gazetenin ulaştığı Kasım 2025 tarihli taslak belgeye göre, ABD merkezli bir şirket, Gazze’ye giren tüm insani ve ticari mal akışını kapsayan yedi yıllık bir lojistik düzenleme karşılığında yatırımının yüzde 300’üne varan bir getiri öngören bir model teklif etti.
Resmî Yapılar Devreye Girmeden Özel Planlar
Gazze’de yeniden inşa sürecine ilişkin resmî uluslararası mekanizmalar henüz sahada işlerlik kazanmış değil. Kasım 2025’te Birleşmiş Milletler tarafından onaylanan Barış Kurulu’nun fiilî olarak faaliyete geçmediği, yeni oluşturulan sivil-askerî koordinasyon yapılarının ise sınırlı yetkilere sahip olduğu belirtiliyor. Bu durum, özellikle lojistik ve tedarik alanlarında farklı aktörlerin inisiyatif almasına zemin hazırlıyor.
The Guardian’ın aktardığı bilgilere göre söz konusu taslak plan, Donald Trump başkanlığında kurulan Barış Kurulu çerçevesinde değerlendirilmek üzere hazırlandı. Belgelerde, Gazze’ye girecek her yardım ve ticari kamyondan ücret alınması, depolama ve dağıtım altyapısının ise tek bir ana yüklenici tarafından işletilmesi öngörülüyor. Bu modelin hayata geçirilmesi hâlinde, lojistik hatların uzun süreli biçimde tek bir şirketin kontrolünde olacağı ifade ediliyor.
Gothams LLC’nin Teklifinin Ayrıntıları
Habere göre bu planın arkasındaki şirketin adı Gothams LLC. Geçtiğimiz aylarda da kamuoyunun gündemine gelen şirket, Gazze’ye yönelik “tam entegre bir insani lojistik sistemi” kurmayı öneriyor. Taslak belgelerde, şirketin kamyon geçişlerinden, depolama hizmetlerinden ve dağıtım altyapısından gelir elde etmesi planlanıyor.
ABD federal sözleşme hukuku alanında uzman olan Charles Tiefer, The Guardian’a yaptığı değerlendirmede, taslakta yer alan kâr oranlarının ABD kamu ihalelerinde alışılmadık düzeyde yüksek olduğunu belirtiyor. Tiefer, Irak ve Afganistan’daki savaş dönemi sözleşmelerine atıfla, yüzde 25 civarındaki getirilerin dahi yüksek kabul edildiğini, üç katı getiri öngören bir modelin ciddi soru işaretleri doğurduğunu ifade ediyor.
Şirketin CEO’su Matthew Michelsen, konuyu daha önce de haberleştiren The Guardian’a yaptığı Aralık 2025’te yaptığı açıklamada güvenlik gerekçeleriyle Gazze sürecinden çekildiğini belirtmişti. Ancak gazetenin yeni haberine göre, şirketin ortaklarından Chris Vanek’in Beyaz Saray yetkilileriyle “Gazze Tedarik Sistemi” üzerine temasları sürüyor. Gothams LLC’nin sözcüleri ise ortada bağlayıcı bir sözleşme bulunmadığını, Vanek’in katkılarının resmî bir finansman ya da yatırım anlaşmasına dayanmadığını savunuyor. Buna karşın The Guardian’ın incelediği taslak belgeler, yedi yıllık bir münhasırlık düzenlemesinin planlandığını ve lojistik sistemin tek bir yüklenici etrafında kurgulandığını ortaya koyuyor.
Gothams LLC Şirketinin Önceki Faaliyetleri
Gothams LLC, daha önce ABD’deki bazı kamu sözleşmeleriyle de gündeme gelmişti. Şirket, Florida’da Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Ajansı’na (ICE) bağlı ve kamuoyunda “Alligator Alcatraz” olarak anılan göçmen gözaltı tesisine lojistik destek sağladı. Bu tesis, insan hakları örgütlerinin raporlarında sert biçimde eleştirildi.
Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), söz konusu merkezde tutulan göçmenlerin uzun süre kafes benzeri alanlarda, doğrudan güneş altında, yetersiz gıda ve suyla bekletildiğini belgeledi. Uluslararası Af Örgütü, bu uygulamaları sistematik insan hakları ihlâli olarak tanımladı. Bu geçmiş, şirketin Gazze için sunduğu lojistik teklifin etik boyutuna dair tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Gazze Şeridi, 5 Ocak 2026 | Fotoğraf: Anas-Mohammed – Shutterstock.
Yeniden İnşa Planlarının Ekonomik Boyutu
Birleşmiş Milletler verilerine göre Gazze’deki yapıların yaklaşık dörtte üçü ağır hasar gördü ya da tamamen yıkıldı. Yeniden inşa maliyetinin 70 milyar doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Ateşkese rağmen Gazze’ye giren insani yardım kamyonu sayısının savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kaldığı, bu nedenle lojistik kapasitenin yeniden inşada belirleyici bir unsur hâline geldiği belirtiliyor.
Uzmanlar, bu ölçekte bir yeniden inşa sürecinde lojistik hatların kontrolünün, yalnızca teknik değil aynı zamanda siyasi ve ekonomik bir güç anlamına geldiğine dikkat çekiyor. The Guardian’ın haberinde yer alan değerlendirmelerde, özel şirketlerin bu alanda uzun vadeli imtiyazlar elde etme çabalarının bu çerçevede ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
“Yeniden İnşa” Sürecini Yönetecel “Barış Kurulu” Toplanıyor
Bu gelişmeler yaşanırken, Gazze’nin geleceğine ilişkin diplomatik temaslar da sürüyor. Axios’un haberine göre Beyaz Saray, Barış Kurulu üyesi ülkelerin liderlerini 19 Şubat’ta Washington’da bir araya getirmeyi planlıyor. Toplantının ana gündeminin, Gazze’nin yeniden inşası için finansman sağlanması ve Donald Trump’ın barış planının ikinci aşamasının uygulanması olduğu belirtiliyor.
Axios’a konuşan diplomatik kaynaklar, toplantı hazırlıklarının henüz erken aşamada olduğunu ve programın değişebileceğini aktarıyor.
Toplantı yeri olarak, başkent Washington’daki -adı kısa süre önce değiştirilen- Donald Trump Barış Enstitüsü yerleşkesinin öne çıktığı ifade ediliyor. Haberde, Trump yönetiminin toplantıya uluslararası liderleri davet etmeye çalıştığı, ancak Barış Kurulu’nun işleyişine dair kuşkular nedeniyle birçok Batılı müttefikin temkinli yaklaştığı belirtiliyor.
Toplantıdan bir gün önce İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun Trump’la bir araya gelmesi bekleniyor. İsrail yönetimi Barış Kurulu planını prensipte kabul etmiş olsa da henüz resmî sözleşmeyi imzalamış değil. Tel Aviv, Hamas’ın silahsızlandırılması sağlanmadan ordunun çekilmeyeceğini ve yeniden inşaya onay verilmeyeceğini açıkça dile getiriyor. (P)
