Volkswagen Grubunun lüks otomobil markası Audi’nin CEO’su Gernot Döllner, 24 Ekim’de ABD’nin Georgia eyaletinde düzenlenen bir seçim mitinginde Donald Trump’la aynı sahneye çıktı. ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi adaylara destek vermek için Perry kentinde konuşan Trump, Audi’nin bölgede yaklaşık 4 milyar dolarlık yatırımla yeni bir fabrika kuracağını açıkladı.
Trump’ın konuşmasının ardından kürsüye çıkan Döllner, ABD pazarına duydukları güveni vurguladı ve yatırımın uzun vadeli olduğunu söyledi. Ama bir Alman şirketinin üst düzey yöneticisinin Amerikan seçim kampanyasında yer alması, Almanya’da siyasi tartışmaları beraberinde getirdi.
Audi ABD’de İlk Fabrikasını Kurmayı Planlıyor
Financial Times’ın haberine göre, Audi’nin Georgia eyaletindeki Macon yakınlarında kurmayı planladığı tesis, şirketin ABD’deki ilk otomobil fabrikası olacak. Yaklaşık 4 milyar dolara mal olması beklenen yatırım kapsamında 4 bin 500 kişiye istihdam sağlanması ve yılda 200 bin araç üretilmesi hedefleniyor.
Şirketin yayımladığı açıklamaya göre, inşaat hazırlıklarının 2027’de başlaması, üretimin ise 2030’lu yılların başında devreye girmesi planlanıyor. Fabrikada özellikle Amerikan müşterilerin tercih ettiği Q7, Q8 ve Q9 gibi büyük SUV modelleri üretilecek. Audi, yeni tesisle Kuzey Amerika’yı Avrupa ve Çin’in ardından küresel üretim ağının üçüncü önemli merkezi hâline getirmeyi amaçlıyor. Ayrıca, Reuters’ın haberine göre, Volkswagen Grubuna bağlı Scout Motors’un Güney Carolina’da inşa edilen fabrikasında yılda yaklaşık 25 bin Audi aracının daha üretilmesi gündemde. Ancak şirket bu planı henüz resmen doğrulamadı.
Fakat mitingde müjdesi verilen bu yatırım henüz kesinleşmiş değil. Volkswagen Grubunun açıklamasına göre, yeni fabrika için ilgili yönetim ve denetim organlarının onayı gerekiyor. Volkswagen Denetim Kurulundaki işçi temsilcileri, ABD’de kurulacak tesisin Avrupa’daki mevcut fabrikaları nasıl etkileyeceğine ilişkin soruların yanıtlanmasını istiyor.
Handelsblatt gazetesinin haberine göre, Volkswagen Denetim Kuruluna henüz yatırımın onaylanmasını sağlayacak ayrıntılı bir sözleşme sunulmadı. Gazetenin görüştüğü kaynaklar, Georgia yönetimiyle ve Trump hükûmetiyle varılan mutabakatların şimdilik bağlayıcı olmayan niyet açıklamalarından ibaret olduğunu belirtiyor.
Trump’ın Gümrük Vergileri Audi’yi ABD’de Üretim Yapmaya mı Yönlendirdi?
Audi’nin ABD’de fabrika kurma planının arkasında, Trump yönetiminin Avrupa otomobillerine uyguladığı gümrük vergileri bulunuyor. ABD’nin Avrupa Birliği’nden ithal edilen otomobillere uyguladığı yüzde 15’lik gümrük vergisi, Alman üreticilerin maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Reuters’ın haberine göre, ticaret politikalarındaki değişikliklerin Audi’ye 2025 yılında yaklaşık 1,2 milyar avroya mal olduğu hesaplanıyor.
Bu maliyet, Bentley, Lamborghini ve Ducati’yi de kapsayan Audi Grubunun 2025 yılında açıkladığı 3,37 milyar avroluk faaliyet kârının yaklaşık yüzde 36’sına denk geliyor. Audi Mali İşler Direktörü Jürgen Rittersberger’in mart ayında Reuters’a yansıyan açıklamasına göre, ithalat vergilerinin maliyetini ABD’de satış fiyatlarını artırarak müşterilere yansıtmak da güç. Tarifelerin grubun faaliyet kâr marjını yaklaşık iki yüzde puan aşağı çekmesi, Amerikan pazarındaki maliyet baskısının şirketin genel kârlılığı üzerindeki etkisini gösteriyor.
Audi, ABD’de sattığı otomobilleri şimdiye kadar Avrupa ve Meksika’daki fabrikalarından ithal ediyordu. Markanın ABD’de en çok satılan modeli Q5, Meksika’da üretiliyor. Bu ülkeden yapılan otomobil ithalatı ise yüzde 25’lik gümrük vergileriyle karşı karşıya.
Audi, ABD’nin dünyanın en büyük ikinci premium otomobil pazarı olmasına rağmen buradaki faaliyetlerinin şu anda kârlı olmadığını kabul ediyor. Şirket, yerel üretimin ticaret ve döviz kuru risklerini azaltacağını, Amerikan pazarındaki rekabet gücünü artıracağını savunuyor. Trump ise Audi’nin yatırımını gümrük vergisi politikasının başarısına örnek gösterdi. ABD Başkanı, vergi uygulamaları olmasaydı şirketin fabrikayı kurmayacağını ileri sürdü.
Yatırım görüşmelerinde ABD yönetiminin Audi’ye vergi kolaylıkları sağlaması da gündemde. Wall Street Journal’ın haberine göre, Washington yönetimi ABD’de üretim yatırımı yapmayı kabul eden otomobil şirketleri için gümrük vergisi muafiyetleri veya mahsuplaşma imkânları sağlayabilecek yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Georgia eyaletinin de Audi yatırımına yaklaşık 1,4 milyar dolarlık mali destek sağlayabileceği belirtiliyor.
Audi CEO’sunun Trump’ın Mitingine Katılması Tepki Çekti
Yatırımın ekonomik gerekçeleri kadar duyurulduğu yer de Almanya’da tartışma yarattı. Audi CEO’su Döllner, Trump’ın Georgia’daki Cumhuriyetçi adaylara destek amacıyla düzenlediği mitingde sahneye çıkarak ABD Başkanı’na teşekkür etti. Oysa Volkswagen Grubunun şirket içi kuralları, seçimlerden önceki üç aylık dönemde adaylarla kamuoyuna açık siyasi etkinlikler düzenlenmesini sınırlandırıyor.
Reuters’a konuşan IG Metall Sendikası Başkanı Christiane Benner, Döllner’in davranışını siyasi tarafsızlık ilkesinin ihlali olarak değerlendirdi. Volkswagen Genel İşçi Konseyi Başkanı Daniela Cavallo ise Döllner’in Trump’ın seçim propagandasının bir parçası hâline geldiğini savundu. Cavallo’ya göre ABD’de üretimin genişletilmesi ekonomik açıdan anlamlı olabilir. Ama yatırımın bir seçim mitinginde duyurulması, şirketin siyasi tarafsızlığıyla bağdaşmıyor.
Daniela Cavallo, IG Metall’e verdiği röportajda, Volkswagen Grubuna bağlı bir şirketin siyasi propagandaya alet olmasının, özellikle grubun Nazi geçmişi nedeniyle hassas bir konu olduğunu vurguladı. Nazi rejimi döneminde kurulan Volkswagen’in tarihsel sorumluluğunu hatırlatan Cavallo, Audi CEO’sunun Trump’ın seçim mitingine katılmasını “ateşle oynamak” olarak değerlendirdi.
Handelsblatt gazetesinden Roman Tyborski de yorum yazısında, Audi’nin ABD’de yatırım yapmasıyla şirket yöneticisinin Trump’ın seçim kampanyasına destek vermesi arasında önemli bir fark bulunduğunu savundu. Tyborski, yabancı düşmanı ve kadın karşıtı söylemleriyle tanınan Trump’a seçim kampanyasında destek vermeyi kabul eden şirket yöneticilerini, benzer bir desteği Almanya’da aşırı sağcı AfD’ye vermekten neyin alıkoyacağını sorguladı. Yazara göre ekonomik çıkarlar uğruna şirketin temel değerlerinden taviz verilmesi tehlikeli bir emsal oluşturuyor.
Volkswagen’in önemli hissedarlarından Aşağı Saksonya eyaletinin Başbakanı Olaf Lies (SPD) de bu büyüklükteki bir yatırımın seçim kampanyasında açıklanmasını uygun bulmadığını belirtti. SWR’nin aktardığına göre, Baden-Württemberg Başbakanı Cem Özdemir (Birlik 90/Yeşiller) de Döllner’in Trump’la ortak görüntü vermesini eleştirdi. Özdemir, Audi’nin Georgia’ya milyarlarca dolar yatırırken Almanya’daki Neckarsulm fabrikasının geleceğine ilişkin de açıklama yapması gerektiğini söyledi.
Audi ise eleştirilere 26 Ekim’de yayımladığı açıklamayla yanıt verdi. Şirket, Georgia’daki görüşmeler sırasında yatırım planlarının Trump’la birlikte açıklanmasının istendiğini, davetin yalnızca ekonomik gerekçelerle kabul edildiğini savundu. Audi, siyasi tarafsızlık ilkesine bağlılığının sürdüğünü vurguladı. Döllner de Trump’ın davetini geri çevirmenin yatırım yapılacak ülkenin devlet başkanına saygısızlık anlamına gelebileceğini belirterek kararını savundu.
Almanya’da Fabrikaların Geleceği Belirsiz
ABD’de binlerce yeni istihdam yaratılması planlanırken Audi’nin Almanya’daki tesislerinin geleceği belirsizliğini koruyor. Şirket, 2025 yılında Almanya’daki yönetim ve geliştirme birimlerinden 7 bin 500 pozisyonu 2029’a kadar kaldırma kararı almıştı. Volkswagen Grubunun yeniden yapılanma programı kapsamında Audi’nin yaklaşık 15 bin kişinin çalıştığı Neckarsulm fabrikasının 2030 sonrasındaki geleceği de tartışılıyor.
Neckarsulm Belediye Başkanı Steffen Hertwig (SPD), ABD yatırımının duyurulmasının kendisinde endişe yarattığını söyledi. Hertwig’e göre fabrikanın 2034 sonrasında yeni bir modelin üretimini üstlenip üstlenmeyeceği henüz belli değil. Şirketin yeni yatırımlarını başka ülkelere yönlendirmesi, bölgedeki iş güvencesine ilişkin kaygıları artırıyor.
Neckarsulm İşçi Konseyi Başkanı Alexander Reinhart da ABD yatırımına ilişkin şirket içi kararların henüz alınmadığına dikkat çekiyor. Sendika temsilcileri, Audi’nin Almanya’daki fabrikalarına yeni üretim projeleri ve uzun vadeli istihdam güvencesi sağlamasını talep ediyor.
Bununla birlikte Georgia’da üretilmesi planlanan büyük SUV modellerinin önemli bölümü hâlihazırda Neckarsulm’da değil, Volkswagen’in Slovakya’daki Bratislava fabrikasında üretiliyor. Dolayısıyla yeni yatırımın Almanya’daki üretimi ne ölçüde etkileyeceği, modellerin gelecekte fabrikalar arasında nasıl dağıtılacağına bağlı olacak.
Yatırım kararını değerlendiren Metzler bankasının otomotiv analistleri, Audi’nin dünya genelinde kapasitesini azaltırken ABD’de yeni istihdam yaratmasının olumsuz bir görüntü oluşturduğunu, ancak yerel üretime geçişin ekonomik açıdan doğru bir adım olabileceğini belirtiyor.
Volkswagen’in Krizi Audi’nin ABD Planını Nasıl Etkiliyor?
Audi’nin yatırım planı, ana şirket Volkswagen’in son yıllardaki en kapsamlı küçülme programını yürüttüğü bir döneme denk geliyor. Volkswagen yönetimi, dünya genelinde yaklaşık 100 bin pozisyonu azaltmayı planlarken çalışanların ücretlerini 2030’a kadar dondurma seçeneğini değerlendiriyor. Grubun Çin pazarındaki satış kayıpları ve elektrikli otomobillerde artan rekabet, bu tasarruf baskısının başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Çin’deki baskı, Audi’nin kazançlarına da yansıyor. Audi’nin yıllık finansal sonuçlarına göre, Çin faaliyetlerinin finansal sonuca katkısı 2024’te 651 milyon avroyken 2025’te yaklaşık yüzde 23 azalarak 504 milyon avroya geriledi. Bu tablo, ABD’de kârlılığa ulaşma hedefinin, Çin’den elde edilen kazançların zayıfladığı bir dönemde şirketin gelir kaynaklarını dengeleme arayışı olarak yorumlanıyor.
Volkswagen’in 29 Ekim’de 2026’nın ilk dokuz ayı için açıkladığı finansal sonuçlar da sorunların boyutunu gösteriyor. Grup, 2026’nın üçüncü çeyreğinde yaklaşık 5,86 milyar avro faaliyet zararı açıkladı. Yılın ilk dokuz ayındaki faaliyet kârı ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 98,7 azalarak yalnızca 71 milyon avroya geriledi. Volkswagen Mali İşler Direktörü Arno Antlitz, ABD gümrük vergileri, Çin’de daralan pazar ve Avrupa’da artan rekabet nedeniyle şirketin yeniden yapılanma programını hızlandırması gerektiğini belirtiyor.
Volkswagen açısından ABD, Çin’de kaybedilen satışların bir bölümünü telafi edebilecek pazarlardan biri olarak görülüyor. Grubun Kuzey Amerika’daki pazar payı yaklaşık yüzde 4 seviyesinde bulunuyor. Audi’nin yeni fabrikasıyla bu payın artırılması ve büyük SUV modellerinde daha yüksek kârlılığa ulaşılması hedefleniyor. Ama ABD’deki yatırımın geleceği hâlâ Washington’la yürütülen müzakerelere, Georgia eyaletinin sağlayacağı teşviklere ve Volkswagen Denetim Kurulunun onayına bağlı. (P)
