Günlük hayatımızda yapay zekâ, saatler süren işleri dakikalara indiriyor. Aynı teknolojik imkânlar, Gazze’de insanların ölümüne yol açan saldırılarda kullanılacak hedef listelerinin çok daha hızlı hazırlanmasını da mümkün kılıyor. Birleşmiş Milletler’in (BM) İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, 26 Ekim 2026’da yayımladığı raporda, 10 Ekim 2025’te başlayan ateşkes döneminde 1.431 Filistinlinin öldürüldüğünü tespit etti ve İsrail’in Gazze’de soykırım işlemeye devam ettiği sonucuna vardı. Bu soykırımın önceki kitlesel şiddet örneklerinden ayrılan yönlerinden biri, hedef belirleme ve askerî karar alma süreçlerinde kullanılan teknolojilerin niteliği. Yapay zekâ ve gelişmiş veri analizi sistemleri, hedeflerin daha hızlı ve çok daha geniş ölçekte belirlenmesine imkân tanırken bunları geliştiren ve satan şirketlerin rolü de giderek büyüyor.

Bu teknolojik altyapıyı sağlayan şirketler arasında en fazla tartışılanlardan biri Palantir Technologies. Şirketin İsrail ordusuyla geliştirdiği ortaklık, Gazze’deki soykırımda teknoloji şirketlerinin sorumluluğuna ilişkin tartışmaların merkezinde bulunuyor. Aynı dönem, Palantir’in tarihindeki en hızlı büyüme sürecine de sahne oldu. Şirketin 2026 yılının üçüncü çeyreğindeki geliri, önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 96 artarak 2,31 milyar dolara ulaşırken yıllık gelir beklentisi 8,53 milyar dolara yükseldi. Peki Palantir nasıl para kazanıyor ve geliştirdiği teknolojiler, savaşın ekonomik ve siyasi düzeninde nasıl bir rol oynuyor?

Palantir’in Gücü: Verileri Birleştirmek, İnsanları Hedeflenebilir Kılmak

Palantir Technologies, 2003 yılında Peter Thiel, Alex Karp ve diğer ortakları tarafından kuruldu. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ile bağlantılı yatırım kuruluşu In-Q-Tel, 2005 yılında şirkete yaklaşık 2 milyon dolarlık destek sağladı. Başlangıçta istihbarat kurumlarına yönelik veri analizi yazılımları geliştiren Palantir, bugün savunma ve istihbarat operasyonlarından polis teşkilatlarına, göçmenlik denetiminden sağlık ve finans sektörlerine kadar uzanan geniş bir faaliyet alanına sahip. Gotham adlı platformu özellikle savunma ve istihbarat kurumları tarafından kullanılırken Foundry ve Yapay Zekâ Platformu (AIP), farklı kaynaklardan gelen verilerin birleştirilmesine, analiz edilmesine ve karar alma süreçlerine aktarılmasına imkân tanıyor.

Şirketin faaliyetlerini tartışmalı hâle getiren temel meselelerden biri, büyük miktarda verinin bireylerin aleyhine kullanılabilme ihtimali. Günlük hayatımızda sosyal medya, dijital uygulamalar ve çevrim içi hizmetler aracılığıyla sürekli veri üretiyoruz. Kamu kurumları ve özel şirketler tarafından toplanan bu veriler, farklı kaynaklardan bir araya getirildiklerinde insanların davranışlarını, ilişkilerini ve hareketlerini analiz etmeyi mümkün kılıyor. Palantir’in geliştirdiği sistemler de müşterilerinin erişimindeki farklı veri kümelerini ilişkilendirerek bunlardan örüntüler ve öngörüler çıkarılmasına hizmet ediyor. Böylece bireyler, yalnızca gözetlenebilir değil, aynı zamanda sınıflandırılabilir ve belirli müdahalelerin hedefi hâline getirilebilir oluyor.

Palantir’in teknolojilerinin tartışmalı kullanım alanlarından biri de ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi (ICE) ile iş birliği. Şirket, Nisan 2025’te ICE ile 30 milyon dolarlık bir sözleşme imzalayarak göçmenlerin tespit edilmesini, takibini ve sınır dışı işlemlerini hızlandırmayı amaçlayan Immigration OS adlı sistemi geliştirmeye başladı. Bu iş birliği, ABD’de Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU) gibi hak örgütlerinin yanı sıra Palantir çalışanlarının da tepkisini çekti; eleştiriler özellikle kitlesel gözetim, kişisel verilerin kullanımı ve göçmenlerin temel haklarının ihlali riskleri üzerinde yoğunlaşıyor.

Teknoloji Tarafsız mı? Karp ve Thiel’in Siyasi Vizyonu

Ancak sorun yalnızca verilerin nasıl toplandığı veya kullanıldığıyla sınırlı değil. En az teknolojinin kendisi kadar önemli olan bir başka mesele, onu geliştiren ve kullanıma sunan kişilerin dünya görüşü.

Palantir’in CEO’su Alex Karp, şirketin varoluş amacını gerektiğinde “düşmanları korkutmak ve zaman zaman onları öldürmek” sözleriyle açıklamıştı. Nicholas Zamiska ile birlikte kaleme aldığı The Technological Republic adlı kitabında ise teknoloji şirketlerinin gelişmiş askerî yapay zekâ sistemleri üretmesi gerektiğini savunuyor. Karp’a göre Batı’nın gelecekteki askerî üstünlüğünü koruyabilmesi, yapay zekâ alanındaki teknolojik kapasitesine bağlı. Nisan 2026’da Palantir’in bu kitaptaki fikirleri 22 maddelik bir siyasi manifesto hâlinde yayımlaması da geniş çaplı tartışmalara yol açtı. Teknoloji felsefecisi Mark Coeckelbergh, manifestoyu değerlendirdiği yazısında bu yaklaşımı “teknofaşizm” olarak nitelendirdi.

Şirketin kurucularından Peter Thiel’in siyasi düşünceleri de benzer şekilde tartışmalı. Kendini liberteryen olarak tanımlayan Thiel, 2009 yılında Cato Unbound’da yayımladığı “The Education of a Libertarian” başlıklı yazısında, “Artık özgürlüğün demokrasiyle bağdaşabileceğine inanmıyorum” diyerek teknolojiyi siyasetin sınırlarından kaçmanın bir yolu olarak değerlendirmişti. Thiel’in yaklaşımında teknoloji, yalnızca insanların hayatını kolaylaştıran bir araç değil, mevcut siyasi ve toplumsal düzenin kısıtlamalarını aşmanın da bir yolu olarak ortaya çıkıyor.

Thiel’in düşünce dünyasındaki bir diğer önemli unsur ise insanlığı biyolojik ve ölümlü sınırlarının ötesine taşımayı hedefleyen transhümanizm. 2025 yılında The New York Times‘a verdiği bir röportajda insanlığın var olmaya devam edip etmemesi gerektiği sorusu karşısında tereddüt gösteren Thiel, ardından insan bedeninin ölümsüz bir bedene dönüşmesini öngören köklü bir değişim idealinden söz etmişti. Bu yaklaşım, teknolojik gelişmenin sınırları ve insanlığın geleceğine ilişkin kararların kimlerin elinde olması gerektiği sorularını gündeme getiriyor.

Thiel’in 2006 yılında kurucuları arasında yer aldığı ve siyaset, finans ve teknoloji dünyasının güçlü isimlerini bir araya getiren Dialog adlı özel toplantı ağı da bu tartışmaların bir parçası. Haziran 2026’da WIRED tarafından ortaya çıkarılan belgeler, toplantıların gündeminde yapay zekâdan savaş teknolojilerine, kült oluşturmaktan Üçüncü Dünya Savaşı’na hazırlığa kadar uzanan başlıkların bulunduğunu gösterdi.

Elbette bu fikirlerin tamamını Palantir’in ticari faaliyetlerine doğrudan yansıtmak mümkün değil. Ancak şirketin yöneticilerinin teknolojik üstünlüğü, askerî gücü ve Batı’nın siyasi çıkarlarını birbirinden ayrılmaz biçimde ele alması, Palantir’in nasıl bir dünya düzenine hizmet etmeyi amaçladığını anlamak açısından önem taşıyor.

İsrail’le Sivil İş Birliğinden Askerî Ortaklığa

Palantir’in İsrail devletiyle ilişkileri 7 Ekim 2023’ten çok daha öncesine dayanıyor. Şirket, 2015 yılında İsrail’de bir ofis açtı ve çeşitli kamu kurumlarına teknoloji sağlamaya başladı. Ancak 7 Ekim sonrasında bu iş birliği yeni bir aşamaya geçti.

Kasım 2023’te Palantir, şirket olarak “İsrail’in yanında olduğunu” açıkladı. Ocak 2024’te ise İsrail Savunma Bakanlığıyla savaşla ilgili görevleri desteklemek amacıyla teknolojilerinin kullanılmasını öngören stratejik bir ortaklık kurdu. Bloomberg‘in 12 Ocak 2024 tarihli haberinde, şirket yöneticisi Josh Harris, tarafların Palantir teknolojilerini savaşla bağlantılı görevler için kullanma konusunda anlaştıklarını doğruladı. Ancak hangi ürünlerin hangi askerî operasyonlarda kullanılacağı açıklanmadı.

Palantir CEO’su Alex Karp da Tel Aviv’de verdiği bir röportajda, savaşın başlamasının ardından İsrail’e daha önce sağladıklarından farklı ürünler tedarik etmeye başladıklarını belirtti. Dolayısıyla şirketin İsrail ordusuyla ilişkisini genişlettiği açık olmakla birlikte bu ilişkinin teknik ve operasyonel kapsamına dair önemli belirsizlikler bulunuyor.

Gazze’de Hedefleme Teknolojileri: BM’nin Bulguları ve Palantir’in İtirazları

BM Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese’nin Temmuz 2025’te yayımladığı “İşgal Ekonomisinden Soykırım Ekonomisine” başlıklı raporu, Palantir’in Gazze’deki askerî operasyonlardaki rolüne ilişkin en ciddi değerlendirmelerden birini içeriyor. Raporda, şirketin otomatik öngörücü polislik teknolojisi, askerî yazılımların hızla geliştirilmesini sağlayan savunma altyapısı ve gerçek zamanlı savaş alanı verilerini otomatik karar alma süreçlerine entegre edebilen yapay zekâ platformunu sağlamış olduğuna inanmak için “makul gerekçeler” bulunduğu belirtiliyor.

Bu değerlendirme, İsrail ordusunun Gazze’de kullandığı yapay zekâ destekli hedefleme sistemlerinin yarattığı tehlikelerle birlikte ele alınmalı. Lavender, Gospel ve Where’s Daddy? olarak bilinen sistemler, büyük miktarda gözetim verisinin işlenmesi, kişi veya yapıların hedef olarak sınıflandırılması ve saldırıların planlanması süreçlerinde kullanılıyor. Böylece daha önce uzun süren istihbarat analizleri, algoritmaların ürettiği değerlendirmeler üzerinden çok daha hızlı gerçekleştirilebiliyor. Ancak bu sistemlerin ürettiği sonuçların doğruluğu, insan denetiminin niteliği ve sivillerin korunması bakımından ciddi sorunlar bulunuyor.

Palantir’in bu sistemlerle bağlantısı ise tartışmalı. Şirket, BM Özel Raportörü’ne 22 Mayıs 2025’te gönderdiği yanıtta, Gospel ve Lavender sistemlerinin geliştirilmesinde veya kullanılmasında rol almadığını açıkladı. İsrail’de öngörücü polislik uygulamalarını desteklediği ve yasa dışı gözetim faaliyetlerini mümkün kılan yazılımlar sağladığı yönündeki iddiaları da reddetti. Şirket, 7 Ekim 2023 öncesinde İsrail Savunma Bakanlığıyla çalışmadığını, önceki iş birliklerinin sivil kurumlarla sınırlı olduğunu savundu.

Böylece Palantir’in açıklamaları ile BM Özel Raportörü’nün değerlendirmesi arasında önemli bir çelişki ortaya çıkıyor. Kamuya açık sözleşmeler ve teknik belgeler, şirketin Gazze’deki belirli hedefleme operasyonlarına ne ölçüde katıldığını kesin biçimde ortaya koymuyor. Bununla birlikte bu belirsizlik, Palantir’in İsrail Savunma Bakanlığıyla savaş faaliyetlerini destekleyen ortaklığını ortadan kaldırmıyor. Asıl soru, bu desteğin hangi operasyonlara, ne ölçüde ve hangi sonuçlarla yansıdığı.

Savaşın Yazılım Ekonomisi: Palantir’in Gelir Modeli

Palantir’in ekonomik modeli, silah veya mühimmat üretiminden farklı işliyor. Şirket, geliştirdiği yazılım platformlarını devlet kurumlarına ve özel kuruluşlara sunarak lisans, abonelik, yazılım kullanımı ve teknik hizmetlerden gelir elde ediyor. Bu sistemler, farklı kaynaklardan gelen büyük miktarda veriyi birleştirerek kurumların operasyonlarını yönetmelerine ve karar alma süreçlerini hızlandırmalarına yardımcı oluyor. Özellikle savunma ve istihbarat alanında bu, askerî planlamadan lojistiğe, personel yönetiminden tehdit analizine kadar geniş bir kullanım alanı anlamına geliyor.

Üstelik böyle bir yazılım altyapısının değeri, yalnızca ilk sözleşmeyle sınırlı değil. Sistemlerin kurumların günlük işleyişine yerleşmesi, yeni veri kaynaklarıyla bütünleştirilmesi, sürekli güncellenmesi ve genişletilmesi yeni hizmet ihtiyaçları ve uzun vadeli ticari ilişkiler yaratabiliyor. Palantir açısından savunma ve güvenlik kurumları bu nedenle yalnızca birer müşteri değil, sürekli büyüyebilen bir pazar anlamına geliyor.

Rekor Büyüme, Açıklanmayan Sözleşmeler: Palantir İsrail’den Ne Kadar Kazanıyor?

Nitekim şirketin 2 Kasım 2026’da açıkladığı mali sonuçlar, bu büyümenin ölçeğini gösteriyor. Üçüncü çeyrekte toplam gelir yüzde 96 artarak 2,31 milyar dolara yükselirken yalnızca ABD’deki kamu müşterilerinden elde edilen gelir 953 milyon dolara ulaştı. Bununla birlikte ticari müşterilerden elde edilen gelir de hızla artıyor. ABD’deki ticari gelir, aynı dönemde yüzde 148 büyüyerek 984 milyon dolara çıktı. Dolayısıyla şirketin genel büyümesini yalnızca savaşlara veya İsrail’le ilişkilerine bağlamak doğru değil.

İsrail Savunma Bakanlığıyla Ocak 2024’te kurulan ortaklığın ekonomik boyutu ise büyük ölçüde belirsizliğini koruyor. Kamuya açık bilgiler, sözleşmenin toplam değerini, süresini, hangi ürünleri kapsadığını veya bunların hangi birimler tarafından kullanıldığını kesinleştirmiyor. Palantir ayrıca 2026 yılının üçüncü çeyrek mali bildiriminde İsrail, Ukrayna ve Orta Doğu’yla bağlantılı faaliyetlerinin şirketin mali durumu veya sonuçları üzerinde belirleyici büyüklükte olmadığını belirtiyor.

Bu nedenle Palantir’in Gazze’deki soykırımdan doğrudan ne kadar gelir elde ettiğini hesaplamak mümkün değil. Ancak savaşla ilgili faaliyetleri desteklemek için İsrail Savunma Bakanlığıyla anlaşma yaptığı belgelenmiş durumda. Üstelik bunun şirketin daha geniş savunma teknolojileri pazarındaki konumundan bağımsız düşünülmesi de mümkün değil.

Al Jazeera tarafından Ağustos 2026’da yayımlanan haberde, şirketlerin savaşla bağlantılarını inceleyen Open Intel araştırmasına dayanılarak Palantir’in İsrail’in seçkin siber istihbarat birimi Birim 8200’ün eski mensuplarını işe aldığı aktarıldı. Aynı araştırma, şirketin yazılımlarının ele geçirilen iletişim verileri, uydu görüntüleri ve diğer veri kümelerini birleştirerek İsrail güçleri için askerî hedef listeleri oluşturulmasına yardımcı olduğunu ileri sürüyor. Bununla birlikte bu iddiaların kapsamını ortaya koyan bağımsız teknik belgeler kamuya açıklanmış değil.

Şirketin İsrail’deki varlığı, askerî ortaklıkla da sınırlı değil. İsrail Ulusal Siber Direktörlüğünün 2023 yılı faaliyet raporunda Palantir, “Yapay Zekâ Savunma Altyapısı” başlığı altında listeleniyor. Raporda, yapay zekâ yeteneklerinin ülkenin Ulusal Siber Kubbe sistemine entegre edilmesine yönelik stratejik iş birliğinden söz ediliyor. Ancak bu projenin teknik ayrıntıları, sözleşme bedeli ve kullanılan veri kümeleri de açıklanmıyor.

Askerî Ortaklığın Ötesinde: Palantir’in İsrail’e Siyasi Desteği

Öte yandan şirket yönetimi, İsrail’e desteğini siyasi bir tercih olarak açıkça savunuyor. Karp, Mart 2024’te İsrail yanlısı tutumunun bazı çalışanların şirketten ayrılmasına neden olduğunu kabul etti. Nisan 2025’te düzenlenen bir etkinlikte Palantir’in Filistinlilerin öldürülmesindeki rolü nedeniyle protesto edildiği sırada ise “Çoğunlukla teröristler, bu doğru.”yanıtını verdi. BM Özel Raportörü Albanese, bu tür açıklamaları şirket yönetiminin İsrail’in güç kullanımı konusunda bilgi ve amaç sahibi olduğuna işaret eden unsurlar arasında değerlendirdi.

Burada ekonomik ve siyasi çıkarlar birbirinden ayrılmıyor. Palantir, askerî ve istihbarat teknolojilerine yönelik talebin büyüdüğü bir dönemde bu alandaki faaliyetlerini genişletirken yöneticileri de söz konusu teknolojilerin Batı’nın askerî üstünlüğüne hizmet etmesi gerektiğini açıkça savunuyor. Şirketin İsrail’le ortaklığı bu ilişkinin en tartışmalı örneklerinden birini oluşturuyor.

Avrupa’da Kamu Kurumları Palantir’e Ne Kadar Bağımlı?

Palantir’in oluşturduğu güç ilişkileri yalnızca Gazze ve İsrail’le sınırlı değil. Şirket, geliştirdiği yazılımlarla Avrupa’da da kamu kurumlarının işleyişine giderek daha fazla dâhil oluyor. Hollandalı araştırmacı gazetecilik platformu Follow the Money öncülüğünde 18 ülkeden gazetecilerin yürüttüğü ve Ekim 2026’da yayımlanan araştırma, Palantir yazılımlarının en az 11 Avrupa ülkesinin savunma, istihbarat, polis, sağlık ve diğer kamu kurumları tarafından kullanıldığını ortaya koydu.

Araştırmaya göre Birleşik Krallık dışındaki Avrupa ülkeleri ve kurumlarının bilinen sözleşmelerinin toplam değeri yaklaşık 264 milyon avroya ulaşıyor. Birleşik Krallık dâhil edildiğinde ise bu miktar 1,4 milyar avroyu aşıyor. Üstelik bazı ülkeler şirketle yaptıkları anlaşmaların ayrıntılarını açıklamadığı için gerçek tutarın daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

Dijital Egemenlik: Kararı Devletler mi, Teknoloji Şirketleri mi Veriyor?

Bu genişleme, Avrupa’nın teknolojik bağımsızlığı ve demokratik denetim mekanizmaları açısından ciddi sorular doğuruyor.

Londra Queen Mary Üniversitesi’nde siyaset teorisi profesörü olan Elke Schwarz, Palantir’in Beyaz Saray’la yakın ilişkileri ve ABD’nin stratejik çıkarlarına öncelik veren yaklaşımı nedeniyle Avrupa ülkelerinin bu şirkete bağımlılığının riskli olduğunu savunuyor. Schwarz’a göre farklı kamu kurumlarının verilerinin aynı teknolojik altyapılar üzerinden birbirine bağlanması, sistemlerin kapasitesini artırırken devletleri bu altyapıyı sağlayan şirketlere karşı daha bağımlı ve savunmasız hâle getirebiliyor.

Schwarz ayrıca Palantir’in kamu kurumlarından eski yetkilileri işe almasına dikkat çekiyor. Bu kişilerin daha sonra eski işverenleriyle yapılan sözleşmelerde rol alması, şirketin kamu kurumlarının karar alma süreçleri üzerindeki etkisinin ne kadar genişleyebileceği sorusunu gündeme getiriyor. Schwarz’a göre özellikle ulusal güvenlik alanında bir ülkenin kritik altyapısının, başka bir devletin çıkarlarına açıkça öncelik veren özel bir şirkete bağımlı olması ciddi bir sorun.

Dijital egemenlik alanında çalışan Francesca Bria da benzer bir tehlikeye işaret ediyor. Bria’ya göre Palantir’in milyonlarca Avrupalının verilerini işleyen sistemlerinin kamu kurumlarının merkezine yerleşmesi, yazılımların ticari sır niteliği nedeniyle yeterince denetlenememesiyle birleştiğinde demokratik hesap verebilirliği zayıflatıyor. Kamu kurumları bu sistemleri satın alırken yalnızca bir teknoloji edinmiyor; aynı zamanda kendi işleyişlerinin önemli bir bölümünü özel bir şirketin altyapısına bağlıyor.

Veriyi Kontrol Eden, Kararları da Kontrol Eder mi?

Palantir ise bu eleştirilere karşı teknolojik egemenliğin yazılım sağlayıcısının hangi ülkeden olduğuyla değil, verilerin ve kararların kontrolünün kimde bulunduğuyla değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Şirket, Avrupa’daki faaliyetlerinin sağlık hizmetlerinden afet yönetimine ve organize suçlarla mücadeleye kadar birçok alanda kamu kurumlarının kapasitesini artırdığını belirtiyor.

Ancak tam da bu noktada daha temel bir soru ortaya çıkıyor: Kritik kamu hizmetlerini daha verimli hâle getiren teknolojilerin sağlayıcıları, aynı zamanda devletlerin siyasi ve askerî karar alma süreçlerinde ne ölçüde güç sahibi oluyor?

Palantir örneği, yapay zekânın yalnızca teknik bir ilerleme olmadığını gösteriyor. Bu teknolojiler, onları geliştiren şirketlerin ekonomik çıkarları, yöneticilerinin siyasi tercihleri ve devletlerin güvenlik politikalarıyla iç içe geçiyor. Gazze’deki soykırımın teknolojik boyutu ve Avrupa’nın giderek büyüyen yazılım bağımlılığı, birbirinden ayrı değil, aynı güç ilişkilerinin farklı görünümleri.

Bu nedenle mesele yalnızca Palantir’in hangi ülkeye ne kadar yazılım sattığı değil. Asıl mesele, insanların yaşamlarını doğrudan etkileyen kararların alınmasında kullanılan teknolojilerin kimler tarafından geliştirildiği, nasıl denetlendiği ve hangi çıkarlar doğrultusunda işletildiği. Kamu kurumlarının ve toplumların bu sistemlere bağımlılığını azaltabilmesi, öncelikle onların nasıl çalıştığını ve hangi güç ilişkilerini yeniden ürettiğini anlamasına bağlı.

Çünkü veri üzerindeki kontrolün ve karar alma süreçlerinin giderek özel teknoloji şirketlerinin elinde yoğunlaştığı bir dünyada, tartışılması gereken yalnızca teknolojinin sınırları değil, demokratik egemenliğin geleceğidir.