Avrupa’nın Başkenti Brüksel’de Kimler Yaşıyor?
Belçika'nın başkenti Brüksel, 2025’te tarihinin en kozmopolit ve en yoğun nüfusuna ulaştı. Şehirde yaşayanların üçte birinden fazlası Belçika vatandaşı değil. Peki dünya metropolü Brüksel’de kimler yaşıyor?
Belçika’nın çokkültürlü yapısıyla tanınan başkenti Brüksel, son yıllarda dikkat çekici bir demografik dönüşüm geçiriyor. Brüksel İstatistik ve Analiz Enstitüsü’nün (IBSA) yayınlamış olduğu “2025 Demografik Barometre Brüksel Başkent Bölgesi” raporundaki güncel verilere göre, bölge nüfusunun üçte birinden fazlası (yüzde 37,2) Belçika vatandaşı değil. 1 Ocak 2025 itibarıyla Brüksel’de yaşayan 467.055 kişi yabancı uyruklu. Bu oran, son 20 yılda ilk kez 2024-2025 arasında artış göstermemiş olsa da hâlâ Flaman ve Valon bölgelerindeki yabancı nüfus oranlarının üç katından fazla.
Brüksel’de Kimler Yaşıyor?
Brüksel bugün artık sadece Belçika’nın başkenti değil; dünyanın dört bir yanından gelen insanların şekillendirdiği bir metropol. Yaklaşık 12 milyon nüfuslu Belçika’nın bu şehrinde bugün 1.255.795 kişi yaşıyor. IBSA’nın verilerine göre, sadece geçen yıl 56.000’den fazla kişi yabancı ülkelerden Brüksel’e göç etti ve uluslararası nüfus 464.629’a ulaştı. Bu da şehrin toplam nüfusunun yüzde 37,2’sine karşılık geliyor.
Brüksel’deki yabancı nüfus içinde ilk sırayı Fransızlar alırken onları Rumenler, İtalyanlar, Faslılar ve İspanyollar izliyor. 71.597 kişiyle Fransız vatandaşları, başkentteki en büyük yabancı topluluğu oluşturuyor. Bu tablo, Brüksel’in hem Avrupa çapında hem de küresel ölçekte güçlü bir çekim merkezi olmayı sürdürdüğünü gösteriyor.
2025 verilerine göre Brüksel’in nüfusu yaşlanıyor olsa da Belçika’nın diğer iki bölgesine göre şehir hâlâ en genç nüfusa sahip. Şehirde ortalama yaş 38 civarındayken, Flaman ve Valon Bölgelerinde bu değer 42 ila 43’e kadar yükseliyor. Bunun en önemli nedeni ise, Brüksel’de 18-44 yaş aralığındaki genç yetişkinlerin çok daha büyük bir paya sahip olması. Aynı şekilde, Brüksel’deki yaşlı nüfusun oranı da ülke geneline kıyasla belirgin şekilde düşük.
Son on yılda doğum sayılarındaki gerileme, Brüksel’deki 0 ila 5 yaş arasındaki grubun küçülmesine yol açtı. Buna karşılık, 2007 ila 2012 yıllarında yaşanan doğum artışı sayesinde 12–17 yaş grubu büyümeye devam ediyor. Brüksel’in gelecekteki yaş yapısının nasıl şekilleneceği ise doğum oranları ve göç hareketleri gibi dinamiklere bağlı.
Türk Topluluğunun Brüksel’deki Görünürlüğü
Brüksel Bölgesi’nde yaşayan ve doğumda yabancı uyruklu olarak kayıtlı kişiler arasında doğum yeri itibarıyla en kalabalık grup açık ara Fas kökenliler (145.118 kişi). Bu sayı, doğumda Fransız olanların sayısının (77.242) neredeyse iki katı. Faslıları Romanyalılar (49.753), İtalyanlar (42.401), İspanyollar (33.075) ve Türkler (30.833) izliyor.
Bu noktada akla şu soru geliyor: Mevcut yabancı uyruklu nüfus sıralaması ile doğumda yabancı uyruklu olanların sıralaması neden bu kadar farklı? Yayımlanan araştırmada bu farkın temel nedeninin, Belçika vatandaşlığına geçme oranlarının ülkelere göre büyük farklılık göstermesi olduğu belirtiliyor. Özellikle Avrupa Birliği ülkelerinin vatandaşları, Belçika vatandaşlığı alma konusunda AB dışındaki ülke vatandaşlarına göre daha düşük bir eğilime sahip.
Bu nedenle 1 Ocak 2025 itibarıyla Brüksel’de doğumda yabancı uyruklu olanlar ile bugün hâlâ o ülkenin vatandaşlığına sahip olanlar arasında büyük fark mevcut. Örneğin:
• Fas kökenliler için: Doğumda Fas vatandaşı olarak Brüksel’de yaşayan kişilerin sayısı, hâlihazırda Fas vatandaşı olanların sayısının 4,4 katı daha fazla.
• Türk kökenliler için: Doğumda Türk vatandaşı olanların sayısı, bugün hâlâ Türk vatandaşı olanların sayısının 3,5 katı daha fazla.
• Kongo-RDC kökenliler içinse bu oran 3,2 kat olarak tespit edilmiş durumda
Kısacası Fas, Türkiye ve Kongo gibi ülkelerden gelen göçmenler yüksek vatandaşlığa geçiş oranları nedeniyle istatistiklerde “mevcut yabancılar” arasında daha az görünürken, “doğumda yabancılara” dair veriler bu toplulukların Brüksel’deki gerçek demografik ağırlığını çok daha iyi yansıtıyor.
Brüksel’de Türklerin Tarihi: Sanayi Göçünden Yerleşikliğe
Türk topluluğunun Belçika’daki varlığı 1960’lı yıllara dayanıyor. Türkiye ile Belçika arasında imzalanan iş gücü anlaşmaları çerçevesinde çok sayıda işçi Brüksel ve çevresindeki sanayi bölgelerine yerleşti. İlk kuşak göçmenlerin önemli bir kısmı Schaerbeek ve Saint-Josse-ten-Noode gibi Brüksel ilçelerinde yoğunlaştı. Bu bölgeler zamanla Türk esnafı, dernekler, kültürel yapılar ve dinî kurumlarla belirgin bir topluluk kimliğine kavuştu.
Demografik eğilimler bugün Türk topluluğunun Brüksel’de artık yerleşik bir göçmen grubu olduğunu gösteriyor. Buna karşılık son yirmi yıldaki nüfus artışının büyük ölçüde AB içi hareketlilikten kaynaklandığı görülüyor. Özellikle Romanya’nın 2007’de AB’ye katılması Belçika’daki Romanyalı nüfusu hızla artırdı. Ülkede yaşayan Fransızların sayısı da ekonomik nedenler ve AB kurumlarının etkisiyle yükseldi. Türkiye’den Brüksel’e yönelik yeni göç akımları ise günümüzde oldukça sınırlı ve mevcut Türk topluluğu ağırlıklı olarak kalıcı yerleşim ve kuşaklar arası devamlılık sonucu varlığını sürdürüyor.
Brüksel’de Haneler Küçülüyor, Şehir Değişiyor
Brüksel Bölgesi’nde hane yapısındaki değişim de dikkat çekici. 1 Ocak 2025 itibarıyla bölgede 581.970 hane bulunuyor. Bu sayı 2024’te 3.089 kadar artış gösterdi. Hane sayısındaki büyüme, nüfus artış oranının biraz üzerinde seyrediyor. Hanelerin yüzde 47,4’ü tek kişilik, yüzde 22,4’ü ise iki kişilik haneler. Brüksel’deki ortalama bir hanede 2,14 kişi yaşıyor.
Tek kişilik haneler Flaman Bölgesi (yüzde 33,4) ve Valon Bölgesi (yüzde 37,7) için de en yaygın hane tipi olmakla birlikte Brüksel’deki oran çok daha yüksek. Bunun yanında Brüksel’de tek ebeveynli ailelerin sayısı da artmaya devam ediyor. 2025 başı itibarıyla 67.718 hane tek ebeveynli. Bu veriler, kentsel yaşam biçiminin demografik yapıyı nasıl şekillendirdiğini gösteriyor.
Brüksel’in Rekor Nüfusunun Ardındaki Nedenler
IBSA’nın raporuna göre 1 Ocak 2025 itibarıyla Brüksel Başkent Bölgesi’nin nüfusu 1.255.795 kişiye ulaştı ve böylece bölge tarihindeki en kalabalık seviyesine erişti. 2024 yılında nüfus 6.198 kişi arttı.
Araştırma nüfustaki bu rekor artışın üç faktöre dayandığını öne sürüyor. Öncelikle nüfusun doğal artışı kapsamında, Brüksel’de meydana gelen doğum sayısının hâlâ ölümlerden fazla olduğu belirtiliyor. Şehirdeki bu doğal nüfus artışı, şehirde 5.330 kişi ile karakterize.
Bunun dışında iç göç nüfus artışında etkili bir faktör değil. Zira araştırma, Flaman ve Valon Bölgelerine gidenlerin sayısının Brüksel’e gelenlerden daha fazla olduğunu ortaya koyuyor. Brüksel’e ülke içinden gelen iç göç dengesi –17.993 ile olumsuz, ancak 2022’den beri bu olumsuz seyir giderek azalıyor. Brüksel’in nüfus artışındaki en büyük etken ise uluslararası göç. Brüksel’e yabancı ülkelerden gelenler, yurtdışına gidenlerden çok daha fazla. Şehre yönelik uluslararası göç dengesi +19.398 ile hâlâ yüksek seviyede ve Brüksel’in nüfus artışının ana kaynağı.
Özet olarak Brüksel’in nüfusu, Flaman ve Valon Bölgelerine göre belirgin farklılıklara sahip: Bölge genel olarak daha gençtir, 65 yaş üstü oranı düşük, genç yetişkin oranı ise yüksek. Yabancı uyruklu oranı yüzde 37,2 ile diğer bölgelerin üç katından fazla ve nüfusun yüzde 61’i doğumda yabancı. (P)
