Avusturya’da 14 Yaşın Altındaki Kız Öğrencilere Başörtüsü Yasağı Onaylandı
Avusturya'da okullarda 14 yaş altındaki kız öğrenciler için başörtüsünü yasaklayan tasarı onaylandı. Avusturya İslam Cemaati (IGGÖ) yasağı Anayasa Mahkemesine götüreceğini açıkladı. Yasağa tepkiler büyüyor.
Avusturya Ulusal Konseyi (Nationalrat), okullarda 14 yaş altındaki çocukların başörtüsü giymesini yasaklayan tasarıyı 11 Aralık 2025 tarihinde onayladı. Tasarıya hükûmetteki ÖVP, SPÖ ve Neos partilerinin yanı sıra sağ popülist FPÖ de destek verdi. Konseydeki Yeşiller Partisi ise tasarıya karşı oy kullandı.
Avusturya’da Başörtüsü Yasağı Nasıl Uygulanacak?
Yeni düzenlemeye göre okullarda çocuklara yönelik başörtüsü yasağı 2026 yarıyıl tatilinden sonra başlatılacak. Önce “bilgilendirme ve farkındalık” süreci olan ilk aşamada okullar, ebeveynler ve öğrencilerle görüşmeler yapılacak. Baskı, tehdit veya “sosyal kontrol” şüphesi görülen vakalara erken müdahale edilecek.
Asıl yaptırımlar ise Eylül 2026’da, yeni eğitim öğretim yılının başlamasıyla devreye girecek. Bir kız öğrencinin okul binasında başörtüsüyle görülmesi hâlinde önce okul yönetimi öğrenci ve ailesiyle görüşecek. İhlallerin sürmesi durumunda, söz konusu öğrencilerin ebeveynlerine 150 ila 800 avro arası para cezası verilecek.
Tasarı yalnızca devlet okullarını değil, özel okulları da kapsıyor; fakat yasağın yalnızca okul binasında geçerli olacağı, okul dışındaki kurslar, kamplar veya ders dışı etkinliklerde uygulanmayacağı vurgulanıyor.
Yasak 2020 Yılında Anayasa Mahkemesi Tarafından Reddedilmişti
Avusturya Ulusal Konseyinde onaylanan yasak, ülke gündeminde başörtüsünü yasaklamaya yönelik ilk girişim değil. Bundan önce de 2019 yılında Halk Partisi (ÖVP) ve Özgürlük Partisi (FPÖ) koalisyonu tarafından okuldaki kız çocuklarına yönelik başörtüsü yasağı getirilmiş, 2020 yılında bu yasak Avusturya Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmişti.
O dönem mahkeme, düzenlemenin yalnızca İslami başörtüsünü hedef alması nedeniyle eşitlik ilkesini ihlal ettiğine ve devletin dinî sembollere ilişkin tarafsızlık yükümlülüğüyle çeliştiğine karar vermişti. 2025 yılında kabul edilen yeni tasarı ise, yasak kapsamını yine “İslami geleneklere göre başı örten tüm örtünme biçimleri” için geçerli tutuyor. Bu durum, hukukçular ve Müslüman cemaat açısından 2020’de iptal edilen yasaktaki anayasal sorunların devam ettiği şeklinde yorumlanıyor. Nitekim yasağa karşı parlamentoya resmî görüş bildiren Avusturya İslam Cemaati (IGGÖ), “Eşitlik yasaklarla değil, bireylerin kendi iradeleri güçlendirerek sağlanır.” demişti. Avusturya’da başörtüsü yasağından etkilenecek öğrenci sayısının 12.000 olduğu tahmin ediliyor.
IGGÖ: “Anayasa Mahkemesine Başvuracağız”
Başörtüsü yasağının parlamentoda geçmesinin ardından Avusturya İslam Cemaati (IGGÖ) yazılı açıklama yaptı ve ülkede 14 yaş altındaki çocukların okullarda başörtüsü takmasını yasaklayan tasarının parlamentoda onaylanmasına tepki gösterdi. Kararı Anayasa Mahkemesine taşıyacağını bildiren IGGÖ, çocuklara yönelik her türlü zorlamayı kesin olarak reddettiklerini vurgulayarak, kendi inançları gereği başörtüsü takmak isteyen çocukların haklarının da savunulması gerektiğini belirtti.
Yasağın temel hak ve özgürlükleri ihlal ettiğini belirten IGGÖ, genelleştirilmiş yasaktan dini kendi isteğiyle uygulayanların olumsuz etkilendiğini açıkladı. Açıklamada ayrıca, “Bugün kabul edilen düzenleme, dikkatli bir hukuki incelemenin ardından anayasa ve insan haklarıyla ilgili endişeler doğurduğundan IGGÖ, Anayasa Mahkemesine başvuracaktır.” ifadesi yer aldı.
IGGÖ Başkanı Ümit Vural, Avusturya kanunlarında İslam’ın resmen tanındığını, dolayısıyla dinî özgürlüğü ihlal eden her yasayı anayasal olarak incelettirmekle yükümlü olduklarını kaydetti. Çocukların “sembolik politikalara” değil, korunmaya, eğitime ve bilgilendirilmeye ihtiyaçlarının olduğunu anlatan Vural, “Zorlamayı reddediyoruz ve özgürlüğü savunuyoruz. Bunlardan her ikisini de her çocuk için savunuyoruz.” değerlendirmesini yaptı.
Af Örgütü: “Avusturya’da Ayrımcılığın Yeri Olmamalı”
Uluslararası Af Örgütü Avusturya da ülkede onaylanan başörtüsü yasağına dair açıklama yaptı. Açıklamada, “Tüm uyarılarımıza rağmen, Ulusal Konseyin ayrımcı başörtüsü yasağını onaylamasını üzüntüyle karşılıyoruz. Ayrımcılığın toplumumuzda yeri olmamalı.” ifadesine yer verildi.
Sosyal Demokrat Partili (SPÖ) Viyana’nın 10’uncu Bölge Belediye Meclis Üyesi Muhammed Yüksek de yaptığı açıklamada Ulusal Konsey’den geçen yasağın Avusturya’daki Müslüman karşıtlığını normalleştirdiğini ve ileride ırkçı saldırıları tetikleyebileceğini söyledi.
Yüksek, düzenlemenin sadece dinî özgürlükleri kısıtlamakla kalmadığını, aynı zamanda ülkedeki Müslüman toplumu açıkça hedef alan bir siyasi söylemin parçası hâline geldiğini belirtti. Çok sayıda uzmanın uyarılarına rağmen alınan kararın endişe verici olduğunu ifade eden Yüksek, “Bugün söylemde başlayan ayrımcılık, yarın sokakta saldırıya dönüşebilir. Avrupa’daki geçmiş örnekler bunu açıkça gösteriyor. Eğer siyasiler sorumluluk almazsa, bu tür yasalar ırkçı grupları cesaretlendirebilir ve Müslümanlara yönelik nefret eylemlerinin artmasına zemin hazırlayabilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Kipa ve Haç Serbest, Başörtüsü Yasak
Avusturya Aile, Uyum ve Avrupa Bakanı Claudia Plakolm (ÖVP), 10 Eylül’de yapılan kabine toplantısının ardından düzenlenen basın toplantısında, hükûmetin, 14 yaş altındaki çocukların okullarda başörtüsü takmasının yasaklanmasında anlaşmaya vardığını bildirmişti. “Öğrenciler okula haç takarak gidebiliyor, başörtüsü takarak gidemiyorlarsa, eşitlik ilkesi ne ölçüde geçerli olabilir?” sorusuna yanıtında Plakolm, başörtüsünün “baskı sembolü” olduğunu ancak kipa veya haç takmanın baskı sembolü olmadığını savunmuştu.
Öte yandan Avusturya’da 2019’da da koalisyon hükümeti tarafından ilkokul öğrencilerine yönelik başörtüsü yasağı getirilmiş, fakat 11 Aralık 2020’de Anayasa Mahkemesi başörtüsü yasağının eşitlik ve inanç özgürlüğü ile bağdaşmadığı gerekçesiyle iptal edilmesine hükmetmişti.
Avusturya’da 14 yaş altındaki çocuklara başörtüsü yasağı geçmeden önce Birleşmiş Milletler (BM) Irkçılıkla Mücadele Özel Raportörü Ashwini K.P, Avusturya’yı yapısal ırk ayrımcılığını önleme, ele alma ve gidermek için çabalarını artırmaya çağırmıştı. Ashwini K.P, Avusturya ziyaretinin ardından hazırlamakta olduğu rapora dair açıklamalarda bulunmuş ve şöyle demişti: “Ziyaretim sırasında, Avusturya toplumunda derinlemesine yerleşmiş ve ırk temelli hiyerarşinin, toplumun genelinde yapısal ayrımcılık ve dışlanmaya yol açtığını gördüm.”
Ashwini K.P, Avusturya’da son dönemde sağ popülizmin yeniden canlandığını aktararak, “Bu eğilimler ırkçılığı hızlandırabilir.” ifadelerine yer vermişti.
Almanya da Benzer Yasak Tartışmalarıyla Gündemde
Avusturya’daki tartışma, diğer Avrupa ülkelerindeki başörtüsü yasağı tartışmalarından izole değil. Almanya’da en son Kasım 2025’te aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisi (AfD) Kuzey Ren-Vestfalya Eyalet Parlamentosuna okuldaki kız öğrenciler için bir başörtüsü yasağı uygulanmasına yönelik önerge vermişti. Başörtüsünü “genç kızların disipline edilmesi için bir araç” ve “okul barışını bozan bir simge” olarak değerlendiren parti, bu nedenle başörtüsünün yasaklanmasını talep etmiş, fakat öneri CDU, SPD, Yeşiller ve FDP’nin oylarıyla reddedilmişti.
Bundan önce, 2018 yılında Avusturya’da kreşlerde ve okullarda başörtüsü yasağı gündeme geldiğinde Almanya’da da benzer bir tartışma başlamış, ülkede en fazla Müslüman’ın yaşadığı Kuzey Ren-Vestfalya eyaleti Uyum Bakanı Joachim Stamp (FDP) 14 yaş altındaki Müslüman kız çocukları için başörtüsü yasağını gündeme getirmişti. Yasak Eyalet Başbakanı Armin Laschet (CDU), Uyum Bakanlığı Müsteşarı Serap Güler (CDU), FDP Parti Başkanı Christian Lindner ve CDU Genel Başkan Yardımcısı Julia Klöckner gibi siyasiler tarafından desteklenmiş, fakat hayata geçmemişti.
Bunun haricinde 2025’in son aylarında Aşağı Saksonya Eyaletindeki Melle şehrindeki bir okul, keyfî başörtüsü yasağı uygulamasıyla gündeme gelmişti. Okul yönetimi 4 Kasım 2025 tarihli mektupta okulda başörtüsünün takılamayacağını belirterek başörtüsü yasağı getirmiş, kamuoyundan gelen tepkiler üzerine ise geri adım atmıştı.
İsviçre’de Bitmeyen Başörtüsü Yasağı Talepleri
Almanya ve Avusturya’daki başörtüsü yasağı tartışmalarıyla eş zamanlı olarak İsviçre’de de benzer bir tartışmayı izlemek mümkün. İsviçre’de ise 2013 yılında bir okulda 12 yaşındaki Bosnalı bir kız öğrenciye başörtüsü yasağı getirilmiş, mahkemeye taşınan yasak daha sonra Anayasa Mahkemesine kadar çıkarak 2015 yılında ülke genelinde emsal teşkil eden bir kararın alınmasına yol açmıştı. O dönem 11 Aralık 2015 tarihinde İsviçre Anayasa Mahkemesi, okulun başörtüsünü yasaklama kararının din ve inanç özgürlüğüne meşru olmayan bir müdahale olduğuna hükmetmişti.
Buna rağmen İsviçre’deki okullarda başörtüsü yasağı tartışması devam etmiş, Ekim 2025 tarihinde İsviçre Federal Konseyi, okullarda başörtüsünün yasaklanmasına dair sunulan bir önergeyi yanıtlayarak okullarda başörtüsü yasağının uygulanamayacağını, başörtüsünün zorla takılması durumunda ülkede çocukları koruma tedbirlerinin müdahaleye zaten imkân tanıdığını vurgulamıştı. Bunun üzerine İslam karşıtı imza kampanyalarıyla bilinen Egerkinger Komitesi “İsviçre okullarında başörtüsüne hayır” başlıklı yeni bir imza kampanyası başlatmıştı.
