Diplomatik Krizin Damga Vurduğu G7 Zirvesi: Trump ve Meloni Neden Kavga Etti?
Trump’ın G7 sonrası Meloni’nin kendisiyle fotoğraf çektirmek için “yalvardığını” iddia etmesi, Roma ile Washington arasında diplomatik krize yol açtı. Meloni’nin “Ne ben ne de İtalya kimseden bir şey dilenmeyiz” yanıtıyla büyüyen gerilimin arka planında ise İtalya’nın İran savaşı, ülkedeki ABD üslerinin kullanımı ve İsrail politikası konusundaki tutumu bulunuyor.
Fransa’nın Evian kentinde 15-17 Haziran 2026 tarihleri arasında düzenlenen G7 Zirvesi; küresel güvenlik, ekonomi, yapay zekâ ve çevre başlıklarını ele almak üzere toplansa da zirvenin ardından ABD Başkanı Donald Trump ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni arasında patlak veren diplomatik krizle gündeme geldi. İki liderin karşılıklı sert açıklamaları, Roma ile Washington hattında son yılların en dikkat çekici gerilimlerinden birine yol açtı.
G7 Gündeminde Neler Vardı?
G7 Zirvesi’nin resmî gündeminde uluslararası güvenlik, küresel ekonomi, Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki krizler, kritik ham maddeler ve gelişen teknolojiler gibi başlıklar yer aldı. The Guardian’ın haberine göre zirvede ABD ile İran arasında varılan ve İran’ın nükleer programını sınırlandırmayı hedefleyen yeni mutabakat zaptı en çok tartışılan konulardan biriydi. G7 liderleri bu mutabakata genel çerçevede destek verirken, İran’ın balistik füze programının da sınırlandırılması gerektiğini vurguladı.
Öte yandan, iklim değişikliği konusu, ABD ile yaşanabilecek olası bir çatışmayı önlemek ve zirve bütünlüğünü korumak adına Fransa tarafından resmî gündemden çıkarılmıştı. Bunun yerine Ukrayna başlığı da zirvenin merkezinde yer aldı. Liderler, Ukrayna’ya hava savunma sistemi desteğinin artırılması ve Rusya’ya yönelik yaptırımların genişletilmesi konusunda uzlaştı. Reuters’ın haberine göre Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un ev sahipliğinde gerçekleşen toplantılarda OpenAI, Google DeepMind, Anthropic ve Mistral AI gibi teknoloji şirketlerinin yöneticileriyle yapay zekânın güvenli kullanımı ve gelişmiş yapay zekâ modellerine erişim de ele alındı. Çevre başlığında ise iklim değişikliği yerine daha az ihtilaflı görülen su kirliliği, okyanusların korunması, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme gibi konular öne çıkarıldı.
Krizin Fitilini Ateşleyen Trump Röportajı
Ancak liderlerin bu küresel sorunlar üzerinde sağladığı uzlaşı tablosu, zirvenin hemen ardından Trump ve Meloni arasında başlayan sözlü tartışma ile gölgede kaldı. Krizi başlatan gelişme, Başkan Trump’ın İtalyan televizyon kanalı La7’ye verdiği bir röportaj oldu. Politico‘nun aktardığına göre zirve sırasında kameralara samimi pozlar veren iki liderin arası bu röportajla açıldı. Trump, Meloni’nin zirvede kendisiyle fotoğraf çektirmek için “tekrar tekrar yalvardığını” iddia ederek, “Onun adına üzüldüm, muhtemelen benimle konuştuğu için mutludur.” ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar İtalya’da tepkiyle karşılandı.
BBC‘nin haberine göre, İtalya Başbakanı Meloni Instagram hesabından yayınladığı bir videoda ABD Başkanı’nın sözlerini “tamamen uydurma” ve “nedensiz saldırılar” olarak tanımladı. ABD Başkanı’nın müttefiklerine karşı neden bu şekilde davrandığını anlayamadığını belirten Meloni, “Fakat onun hatırlaması gereken bir şey var: Ne ben ne de İtalya asla kimseden bir şey dilenmeyiz.” diyerek Trump’a yanıt verdi.
Tartışma sosyal medya platformları üzerinden devam etti. Trump, Truth Social hesabında Meloni’yi hedef alan yeni paylaşımlar yaptı. İlk paylaşımında İtalya Başbakanı’nın adını “Gigiorgia” şeklinde yanlış yazan Trump, Meloni’nin İtalya’da düşen anket sonuçlarını toparlamak için kendisiyle yeniden arkadaş olmaya çalıştığını öne sürdü. ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonuna İtalya’nın destek vermediğini hatırlatan Trump şöyle karşılık verdi: “Şimdi, ABD İran’ı askerî olarak mağlup ettikten sonra, anketlerdeki puanını yükseltmek için yeniden arkadaş olmak istiyor. Almayayım, teşekkürler!”
Meloni ise bu sözlere gecikmeden yanıt verdi: “Benim popülaritem sizi hiç ilgilendirmez, siz kendi anketlerinize odaklansanız iyi edersiniz. Ayrıca sizinle arkadaş olmanın bana kesinlikle bir faydası dokunmadı.”
Trump-Meloni Geriliminin Temel Nedeni: Orta Doğu Politikalarındaki Fikir Ayrılığı
Sosyal medyadaki tartışma, iki lider arasındaki kişisel bir polemikten ibaret değil. Gerilimin arka planında ABD’nin İran’a yönelik askerî operasyonları ve İtalya’nın bu konudaki tutumu yer alıyor. Trump, İran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek için İsrail ile beraber düzenlenen operasyonlara İtalya’nın destek vermemesini eleştiriyor. ABD’nin İtalya’yı ve diğer NATO müttefiklerini korumak için büyük harcamalar yaptığını savunan Trump, İtalya’daki askerî üslerin ABD savaş uçakları tarafından kullanılmasına izin vermemesini lojistik bir aksaklık olarak nitelendirdi.
İtalya ise Trump’ın başlattığı İran savaşını anlamsız bir çatışma olarak görüyor ve bu krizin bir parçası olmayacağını belirtiyor. Meloni, askerî üslerin kullanımıyla ilgili eleştirilere, bu tesislerin uluslararası anlaşmalara tabi olduğunu ve kendi başbakanlığı döneminde bu kuralların dışına çıkılmayacağını söyleyerek yanıt verdi. Bu anlaşmazlık, İtalya’nın genel Orta Doğu politikalarındaki daha geniş çaplı bir yön değişiminin de parçası. Meloni yönetimi son dönemde söylemini değiştirerek, ABD ve İsrail’in askerî hamlelerini uluslararası hukukun sınırları dışında değerlendirmeye başladı. Bu bağlamda İtalya, uzun yıllardır yürürlükte olan ve her beş yılda bir otomatik olarak yenilenen İsrail ile savunma anlaşmasını geçtiğimiz Nisan ayında mevcut koşullar altında sürdürmeme kararı almıştı.
Diğer Faktörler: İtalya-İsrail Gerilimi ve Papa XIV. Leo
Bu adımın arka planında sadece Gazze’deki durum değil, aynı zamanda Lübnan’da artan diplomatik gerilimler de bulunuyor. Nisan ayında Lübnan’da Birleşmiş Milletler Geçici Barış Gücü (UNIFIL) kapsamında görev yapan İtalyan askerlerinin bulunduğu konvoylara İsrail güçleri tarafından uyarı ateşi açılması, ilişkilerde önemli bir kırılma noktası olmuştu. İtalyan askeri araçlarının zarar gördüğü 8 ve 12 Nisan’daki olayların ardından İtalya, İsrail büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı’na çağırarak protesto notası vermişti. Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin Beyrut ziyaretinde sivillere yönelik saldırıları kabul edilemez olarak nitelendirmesi de Tel Aviv ile Roma arasındaki mesafeyi açtı.
İki ülke arasındaki ilişkileri etkileyen bir diğer konu ise Vatikan ile ilgili açıklamalar oldu. Tagesschau‘nun haberine göre, Trump’ın İran savaşına karşı çıkan Papa XIV. Leo’yu dış politikada “terbiyesiz ve zayıf” olarak nitelendirmesi İtalya’da tepki çekti. Meloni, Papa’ya yönelik bu ifadeleri “kabul edilemez” bulduğunu açıkladı. Trump ise bu tepki üzerine Meloni’nin artık eskiden tanıdığı kişi olmadığını ve cesaretten yoksun olduğunu iddia etti.
Bu anlaşmazlıklar, iki liderin geçmişteki yakın ilişkisi göz önüne alındığında dikkat çekici bir değişimi gösteriyor. Meloni, Ocak 2025’te Trump’ın yemin törenine katılmak üzere Washington’a giden tek Avrupalı lider olmuştu. O dönemde Trump da Meloni’yi “harika bir kadın” ve dünyanın gerçek liderlerinden biri olarak övmüştü. İki lider arasındaki siyasi yakınlık, Meloni’nin kitaplarının İngilizce baskılarına Trump’ın oğlu Donald Trump Jr. ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in önsöz yazmasına kadar uzanıyordu. Fakat uzmanlar, bu yakınlığın İtalya’ya belirgin bir ekonomik fayda sağlamadığını, aksine Trump’ın Avrupa Birliği’ne uyguladığı gümrük vergilerinin İtalyan ihracatını olumsuz etkilediğini belirtiyor.
“Zorbaya Karşı Duran Lider”: Kriz Meloni İçin Bir Toparlanma Fırsatı mı?
Siyasi analistler, yaşanan bu krizin Meloni için iç siyasi sonuçları olabileceğini ifade ediyor. Roma Luiss Üniversitesinden siyaset bilimci Giovanni Orsina, Financial Times‘a yaptığı değerlendirmede, Trump’ın saldırısının Meloni’ye “kendinden daha güçlü bir siyasetçiye karşı ülkesinin onurunu savunan lider” imajı çizme fırsatı verdiğini belirtiyor. Mart ayında hükûmetin anayasal reform referandumunda yaşadığı kaybın ardından bu durum, Meloni için bir toparlanma fırsatı sunuyor. Eski NATO Büyükelçisi Stefano Stefanini ise Trump’ın Avrupa kamuoyunda oy kaybettiren bir figür hâline geldiğini, bu nedenle Trump ile arasına mesafe koymanın Meloni’ye seçimlerde avantaj sağlayabileceğini düşünüyor. Kamuoyu araştırma şirketi YouTrend’in kurucusu Lorenzo Pregliasco da, Trump’ın kamuoyu nezdinde artık zarar verici bir etkisi olduğunu belirterek, Meloni’nin bu durumu kullanarak siyasi hasarı kontrol altına almaya çalıştığını ifade ediyor. Pregliasco’ya göre, Meloni uzun süre Trump’a yakın durduktan sonra şimdi ABD Başkanı tarafından reddedilmiş gibi görünüyor.
Üstelik İtalya’da muhalefet partileri, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları uzun süredir hükûmete ABD ve İsrail ile askerî iş birliğini durdurma çağrısı yapıyordu. Beş Yıldız Hareketi gibi partiler, sadece ikili anlaşmaların değil, Avrupa Birliği’nin İsrail ile yürüttüğü Ortaklık Anlaşması’nın da askıya alınmasını talep ediyordu. Meloni’nin Trump ile yaşadığı çatışma ve savunma anlaşmalarını dondurması, iç kamuoyundaki bu baskılara verilmiş bir yanıt olarak da okunuyor.
İtalya’daki iç siyasette ise Meloni’ye destek veren açıklamalar öne çıkıyor. Sol muhalefet Meloni’nin geçmişteki Trump yanlısı tutumunu eleştirse de iktidar partisi liderinin arkasında duruyor. Meloni’nin partisi sağ popülist İtalya’nın Kardeşleri’nden Senatör Lucio Malan, bunun kışkırtılmamış bir saldırı olduğunu ve İtalyan halkının ulusal onurun savunulmasını büyük ölçüde onayladığını belirtiyor. Meloni’nin partisinden Avrupa Parlamentosu vekili olan ve Meloni’ye en yakım isimlerden Nicola Procaccini ise durumu, “Ne İtalya ne de Meloni tebaadır; kimseden emir almazlar. Trump’ın bunu anlaması gerekiyor.” sözleriyle özetliyor.
Liderler arasındaki bu tartışma, İtalya’nın dış politikasını ve ABD ile kurumsal ilişkilerini doğrudan etkiledi. Krizin ardından İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, ABD’ye yapmayı planladığı resmî ziyareti iptal etti. Ayrıca İtalyan bakanların ABD’nin Roma’daki Bağımsızlık Günü kutlamalarına katılmayacağı yönünde haberler basına yansıdı. Avrupa Birliği ile ilişkilerinde Washington’ı bir denge unsuru olarak kullanmayı hedefleyen Meloni’nin dış politikasının, bu krizle birlikte yeni bir planlama gerektirdiği görülüyor. Roma yönetimi, hem iç siyasetteki baskıları dengelemek hem de transatlantik ilişkilerde ortaya çıkan bu yeni mesafeyi yönetmek için yeni bir strateji arayışında. (P)
