Berlin’de Türkçe Seçim Kutlaması: “Tarih Yazdık Arkadaşlar”
Sol Parti, Berlin Eyalet Meclisi seçimlerinde yüzde 25,7 oyla ilk kez birinci olurken CDU-SPD hükûmeti çoğunluğunu kaybetti. Genç seçmenden güçlü destek alan ve konut krizini kampanyasının merkezine yerleştiren parti, Elif Eralp liderliğinde Yeşiller ve SPD ile yeni hükûmeti kurmaya en yakın seçenek hâline geldi.
Berlin Eyalet Meclisi seçimlerinde Sol Parti (Die Linke) üzde 25,7 oyla ilk kez birinci olurken, iktidardaki CDU-SPD koalisyonu çoğunluğunu kaybetti. Genç seçmenin güçlü biçimde Sol Partiye yöneldiği seçimde CDU 9,5, SPD ise 6,3 puan geriledi. AfD yüzde 16,3 ile Berlin’deki en yüksek oy oranına ulaştı.
Berlin’de Sol Parti ve Aşırı Sağcı AfD Oylarını Arttırdı
Berlin Eyalet Seçim Kurulunun açıkladığı geçici resmî sonuçlara göre Sol Parti, 2023 seçimlerine kıyasla oylarını 13,4 puan artırarak yüzde 25,7’ye çıkardı. CDU yüzde 18,8’le ikinci, AfD yüzde 16,3’le üçüncü oldu. Yeşiller yüzde 14,3, SPD yüzde 12,1 oy aldı. BSW yüzde 4,7 ile seçim barajının altında kalırken FDP yüzde 2,5’te kaldı.
158 üyeli yeni mecliste Sol Parti 47, CDU 34, AfD 29, Yeşiller 26 ve SPD 22 sandalyeyle temsil edilecek. Seçime katılım yüzde 62,9’dan yüzde 74,2’ye yükseldi. Berlin’de 16 ve 17 yaşındakiler de ilk kez Eyalet Meclisi seçiminde oy kullandı.
Sol Parti 12 ilçenin yedisinde en yüksek oyu alırken CDU dört ilçede, AfD ise Marzahn-Hellersdorf’ta birinci oldu. Sol Parti, Yeşillerin uzun süredir güçlü olduğu Friedrichshain-Kreuzberg’de yüzde 44’ün üzerine çıktı ve ilçedeki beş doğrudan milletvekilliğinin tamamını kazandı.
Elif Eralp: “Bugünden İtibaren Berlin’i Birlikte Değiştireceğiz”
İlk seçim projeksiyonlarının açıklanmasının ardından Sol Partinin seçim merkezinde kürsüye çıkan Elif Eralp, konuşmasının sonunda Türkçe olarak “Tarih yazdık arkadaşlar” dedi. Eralp, partinin Berlin’deki 19 bin üyesine ve seçim kampanyasına destek verenlere teşekkür etti.
Eralp, “Bugünden itibaren Berlin’imizi birlikte değiştirecek ve daha iyi bir yer hâline getireceğiz.” diyerek seçim sonucunu daha uygun fiyatlı ve herkesin insan onuruna yaraşır biçimde yaşayabildiği bir kent talebinin karşılığı olarak değerlendirdi. “Şehrimizde sevgi ve adalet nefrete karşı kazandı. Bu mesaj dünyaya yayılıyor” ifadelerini kullandı.
Berlin Eyalet Başbakanı olmak istediğini açıklayan Eralp, seçim kampanyasının merkezindeki konut politikasından geri adım atmayacağını da belirtti. Kamu yayıncısı ARD’ye verdiği demeçte, “Sol Parti yönetirse toplumsallaştırma uygulanacak. Bunu söyledim ve sözümün arkasındayım.” diyen Eralp, büyük konut şirketlerine ilişkin 2021 referandumunun sonucunu hayata geçirmekte ısrar edeceğini söyledi.
Genç Seçmenlerin Birinci Tercihi: Sol Parti
Sandık çıkış anketleri, Sol Partinin zaferinde genç seçmenlerin belirleyici olduğunu gösteriyor. ARD’nin araştırmasına göre parti 16-24 yaş grubunda yüzde 43, 25-34 yaş grubunda yüzde 49 oy aldı. İlk kez sandığa giden seçmenlerin yüzde 39’u da Sol Partiyi tercih etti.
Genç kadınlarda destek daha da yüksekti. Sol Parti 25 yaş altındaki kadınların yüzde 51’inin, aynı yaş grubundaki erkeklerin ise yüzde 34’ünün oyunu aldı. CDU’nun 25 yaş altındaki desteği yüzde 8’de kalırken parti 60 yaş üzerindekilerde yüzde 29’a ulaştı.
Yeşillerin kaybı da büyük ölçüde genç seçmenlerde yoğunlaştı. Parti, 16-24 yaş grubunda 2023’teki yüzde 22’den yüzde 11’e, 25-34 yaş grubunda ise yüzde 30’dan yüzde 13’e geriledi.
Seçmen geçişleri, Sol Partinin yalnızca diğer sol partilerden oy toplamadığını gösteriyor. Kamu yayıncısı ARD’nin hesaplamasına göre parti, önceki seçimde sandığa gitmeyenlerden net 75 bin, Yeşillerden 57 bin, SPD’den 39 bin ve CDU’dan 16 bin seçmen kazandı. Böylece hem mevcut sol seçmeni kendi etrafında topladı hem de daha önce oy kullanmayan önemli bir kesimi sandığa taşıdı.
Almanya’da sandık çıkış anketine göre, Berlin’deki eyalet seçiminde, başbakanlığa Elif Eralp’i aday gösteren Sol Parti yüzde 24,5 ile ilk sıraya yerleşti. Seçim sonuçlarını partilileriyle birlikte takip eden Elif Eralp, sonuçların açıklanmasının ardından sevinç yaşadı. | Fotoğraf: Halil Sağırkaya – AA.
Seçimin Ana Meselesi Konut Krizi Oldu
Sol Partinin kampanyasında kira artışları, uygun fiyatlı konuta erişim ve büyük konut şirketlerinin mülklerinin toplumsallaştırılması öne çıktı. Tagesschau‘nun seçim sonuçları analizine göre Berlinlilerin yüzde 37’si uygun fiyatlı konut konusunda en yetkin parti olarak Sol Partiyi görüyor. Bu alanda SPD ve AfD’ye güven yüzde 11, CDU’ya güven ise yüzde 8’de kaldı.
Büyük konut şirketlerinin toplumsallaştırılması konusunda ise seçmenler bölünmüş durumda. Berlinlilerin yüzde 37’si uygulamayı desteklerken yüzde 51’i karşı çıkıyor. Destek Sol Parti seçmenlerinde yüzde 72’ye ulaşırken Yeşil seçmenlerde yüzde 42, SPD seçmenlerinde yüzde 29’da kalıyor. Bu farklılık, muhtemel koalisyon görüşmelerinin en zorlu başlıklarından birini oluşturuyor.
Araştırmalar, seçim sonucunun yalnızca Sol Partinin başbakan adayı Elif Eralp’in kişisel popülerliğiyle açıklanamayacağını da gösteriyor. Sol Parti seçmenlerinin yüzde 69’u tercihlerinde parti programının, yüzde 15’i ise adayın belirleyici olduğunu belirtti. Buna karşılık Eralp, başbakan adayları arasında en yüksek memnuniyet oranına ulaştı ve kendi seçim bölgesinde oyların yüzde 50,4’ünü alarak doğrudan milletvekili seçildi.
Berlin Özgür Üniversitesinden siyaset bilimci Prof. Dr. Thorsten Faas da Sol Partinin başarısını konut ve kira meselesindeki görünürlüğüne bağlıyor. Faas’a göre parti, seçmenlerin en önemli yerel sorun olarak gördüğü bu konuda diğer partilerden daha belirgin bir siyasi konum ortaya koydu.
CDU 9,5 Puan Kaybetti, SPD Beşinci Sıraya Geriledi
Seçimin en ağır kayıplarını Berlin’deki mevcut hükûmetin ortakları yaşadı. CDU 2023’e göre 9,5 puan kaybederek yüzde 18,8’e geriledi. Koalisyon ortağı SPD ise 6,3 puanlık düşüşle yüzde 12,1’de kaldı ve Berlin’de tarihinin en düşük sonucunu aldı.
ARD’nin seçmen geçişi hesabına göre CDU, AfD’ye net 60 bin, Sol Partiye 16 bin seçmen kaybetti. SPD’den Sol Partiye geçenlerin sayısı ise 39 bine ulaştı. SPD seçmenlerinin yüzde 71’i partinin artık çalışanların yanında net biçimde durmadığını, yüzde 69’u sıradan insanların sorunlarını gözden kaçırdığını düşünüyor.
AfD, oylarını 7,2 puan artırarak yüzde 16,3’e çıkardı ve Berlin’deki en yüksek sonucuna ulaştı. Parti, önceki seçimde sandığa gitmeyenlerden net 61 bin, CDU’dan yaklaşık 60 bin seçmen kazandı. Bununla birlikte diğer partilerin AfD ile koalisyonu reddetmesi nedeniyle bu yükselişin hükûmet ortaklığına dönüşmesi beklenmiyor.
Duisburg-Essen Üniversitesinden siyaset bilimci Prof. Dr. Karl-Rudolf Korte, sonucu geleneksel merkezin gerilemesi olarak değerlendirdi. CDU ve SPD gibi eski kitle partilerini “halk partilerinin harabeleri” şeklinde tanımlayan Korte, “merkezin bütünüyle kaybettiğini” söyledi. Prof. Dr. Faas’a göre de Berlin sonucu, bir veya iki büyük partinin siyasete yön verdiği yapı yerine birkaç orta büyüklükte partinin rekabet ettiği yeni bir parti sistemine işaret ediyor.
En Olası Seçenek: Sol Parti, Yeşiller ve SPD Koalisyonu
Seçim sonuçlarının ardından aritmetik olarak iki koalisyon seçeneği öne çıkıyor. Sol Parti, Yeşiller ve SPD toplam 95 sandalyeye sahip. Bu sayı, hükûmet kurmak için gereken sandalye sayısı ise 80. Yeşiller bu seçeneği tercih ettiğini açıklarken SPD de görüşmelere kapıyı kapatmadı.
ZDF’nin araştırmasına göre Berlinlilerin yüzde 52’si Sol Parti-Yeşiller-SPD koalisyonunu olumlu, yüzde 42’si olumsuz değerlendiriyor. Ancak büyük konut şirketlerinin toplumsallaştırılması, bütçe politikası ve Sol Partiye yönelik antisemitizm eleştirileri görüşmelerin başlıca anlaşmazlık alanlarını oluşturuyor. Yeşiller yönetimi de koalisyon için Sol Partiden antisemitizmle mücadele konusunda açık bir tutum talep ediyor.
İkinci seçenek CDU, Yeşiller ve SPD arasında kurulabilecek üçlü koalisyon. Bu formül 82 sandalyeyle yalnızca iki sandalyelik çoğunluğa sahip olacak. CDU’nun başbakan adayı Stefan Evers hükûmete katılmaya açık olduğunu belirtse de Yeşillerin Sol Parti liderliğindeki koalisyonu tercih etmesi bu ihtimali zayıflatıyor. ZDF’nin araştırmasına göre seçmenlerin yalnızca yüzde 28’i CDU-Yeşiller-SPD koalisyonunu olumlu buluyor.
Eralp’in hükûmeti kurabilmesi hâlinde Berlin, ilk kez Sol Partili ve göç geçmişine sahip bir eyalet başbakanı tarafından yönetilecek. Eralp ayrıca Franziska Giffey’den (SPD) sonra bu göreve seçilen ikinci kadın olacak. (P/AA)
