Fransa-Cezayir İlişkileri Cezayir Bağımsızlık Savaşı’na İlişkin Fransız Arşivleri Neden Açıldı?

Uzmanlar, Fransa'nın Cezayir Bağımsızlık Savaşı'na dair arşivleri açma kararının, "olumlu bir adım" atma ya da "manipülasyon" amaçlarından hangisine yönelik olduğunu tartışıyor.

31 Aralık 2021

Fransa’nın, Cezayir Bağımsızlık Savaşı’na ilişkin 1954-1966 dönemindeki adli ve polis soruşturma arşivlerini açması, nedenlerine ilişkin birtakım soru işaretlerini de beraberinde getirdi.

Fransa 23 Aralık’ta Resmi Gazete’de yayımlanan Kültür Bakanlığı kararnamesiyle, 1 Kasım 1954-31 Aralık 1966 döneminde Cezayir Savaşı bağlamında Fransız sömürge yönetimine yönelik işlenen tüm eylemlere dair davaların arşivlerinin kamuoyuna açıldığını duyurdu.

Cezayir Arşivleri Normalde 15 Yıl Sonra Açılacaktı

Fransa ve Sömürgecilik

Fransa Cezayir’deki Sömürge Suçlarını Geçiştirmeye Çalışıyor

5 Nisan 2021

Kararnamede, bu belgelerin adli ve polis soruşturmalarını içerdiği ifade edildi. Bunların ulusal, denizaşırı ulusal, vilayet, polis, Savunma Bakanlığı ile Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde tutulan belgeleri kapsadığı kaydedildi.

Arşivlerin 75 yıldan önce açılması gündemde değilken, Fransa Kültür Bakanı Roselyne Bachelot, 10 Aralık’ta yaptığı açıklamada, Cezayir’de 1954-1962’deki savaşta polis ve jandarmanın adli soruşturmalarıyla ilgili arşivleri belirtilen tarihten 15 yıl önce açacaklarını söyledi.

Cezayir tarafından ise şu ana kadar resmî bir açıklama yapılmadı.

Kararın, Fransa ve Cezayir Arasındaki İlişkilere Etkisi

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Cezayir tarihinin gerçeklere dayalı olmadığını, Fransa’ya düşmanlık üzerine inşa edildiğini öne sürmesi ve Osmanlının ülkedeki hakimiyetini “sömürge” olarak tanımlamasının ardından bir süredir gergin seyreden iki ülke ilişkilerine, alınan bu son “arşiv kararının” nasıl yansıyacağı ise merak konusu.

Fransa’nın söz konusu kararını “olumlu bir adım”, “propaganda” veya “manipülasyon” şeklinde değerlendiren uzmanlar, Paris yönetiminin arşiv meselesini, pazarlık ve baskı için kullandığını, bunun şüpheli bir adım olduğunu belirtiyor.

Olumlu Bir Adım mı, Propaganda mı?

Fransa'da İslam

Fransa Medeniyetler Çatışmasını Yeniden Mi Alevlendirecek?

3 Aralık 2020

Cezayirli tarihçi Amir Rahile, yaptığı açıklamada, Fransa’nın attığı bu adımın “olumlu bir adım” ve “propaganda” olarak iki şekilde okunabileceğini belirtti.

Fransa’nın Cezayir ile ilişkilerin bozulması sonrasında gergin durumlara tanık olduğunu ve bunun ülke içinde yansımaları bulunduğunu ifade eden Rahile, “Açıklamaları Fransa Kültür Bakanı yaptı. Oysa Macron’un yapmasını beklerdim.” dedi.

“Fransız tarafının arşivlerin açılmasına ilişkin açıklamaları olumlu olarak değerlendirilebilir. Bu karar, ilk kez konuyla ilgili, Cezayir’de açık bir siyasi irade bulunduğunun işaretlerini veriyor.” diyen Rahile, Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun’un ifade ettiği “Cezayir iradesinin” meyvesini verdiğini ve Fransa’yı ülkenin taleplerine olumlu cevap vermeye sevk ettiğini söyledi.

“Ancak dikkatli de olmak lazım. Daha önce Fransa’nın Cezayir’in taleplerine karşılık verdiğini hiç duymadık. Bunun tarihi ve siyasi bağlamında okunması gerek.” diye konuşan Rahile, Fransa’nın Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin eşiğinde olduğunu ve ne zaman seçim tarzı bir durum söz konusu olsa Cezayir’e “güvence” içerikli mesajlar verdiğini ancak sonrasında eskiye döndüğünü ifade etti.

“Fransa Arşiv Meselesini Pazarlık ve Baskı İçin Kullanıyor”

Cezayirli eski Milletvekili Kemal Bilarabi de arşiv ve diğer haklar meselesinin, bağımsızlığın kazanıldığı 1962’den bu yana gündemde bulunan resmi bir talep olduğunu belirtti. Fransız sömürgeciliğini suç sayan bir önceki yasa tasarısının sahibi Bilarabi, şunları kaydetti:

“Fransa’nın arşiv açıklaması, bir kez daha Cezayir’e yaklaşma girişimidir. Cezayirlilerin duygularıyla oynanmasını kabul etmiyoruz. Fransa, ne zaman Cumhurbaşkanlığı seçimleri gibi bir münasebet olsa, Cezayir’e yankı uyandıran konuşmalarla yaklaşmaya çalışıyor. Fransa bu dosyayı şu ya da bu şekilde çıkarlarına hizmet eden bir baskı aracı olarak kullanıyor.”

Fransa’nın yaptığının, manipülasyon olduğunu, arşivleri açma niyeti bulunmadığını söyleyen Bilarabi, arşivlerin sadece Cezayir Bağımsızlık Savaşı dönemini değil, 1830-1962 yıllarındaki tüm sömürge dönemini kapsadığını aktardı.

“Arşivler, Fransız istihbaratının ve polisinin elinde. Bu yüzden Fransız rejiminin, onu Macron’un ve Cezayirlilerin eline vermesi pek olası değil.” diyen Bilarabi, Fransa’nın arşiv meselesini, pazarlık ve baskı için kullandığını kaydetti.

“Şüpheli Adım”

Analiz

Neden Kimse Fransa'yı ve Macron'u Anlamıyor!

27 Aralık 2020

Cezayir Ulusal Hareketi tarihini inceleyen araştırma merkezinin eski müdürü Cemal Yahyavi, “Fransa, neden başka bir kurumun değil de özellikle adli ve polis soruşturma arşivlerini açma kararı aldı? Bu arşivler, bir kişinin işkence altında her şeyi söyleyebileceği sorgulama süreçlerinin tutanaklarını ve raporlarını içeriyor.” dedi.

Fransızların bu adımının Cezayir’e verilen bir taviz olmadığını, “Fransa’nın medeniyetin kaynağı olduğu” düşüncesiyle yetişen yeni nesil için hafıza savaşını kazanma girişimi olduğunu kaydeden Yahyavi, “Ayrıca, Fransız istihbaratının elinden geçtiği kesin olan bu belgelerin bir değişikliğe tabi tutulmadığına kim güvence verebilir?” ifadesini kullandı. (AA)

Perspektif’te yayınlanan içeriklerden anında haberdar olmak için ücretsiz e-bültenimize abone olabilirsiniz

HABER BÜLTENİ

Perspektif’in içeriklerinden haberdar olmak için kayıt olun

Hakkımızda

Avrupa’ya işçi göçü yarım asrı ardında bırakırken Müslümanlar da bulundukları ülkelerde kalıcı hâle geldiler. Bu durum “vatan”, “aidiyet”, “İslam” ve “Avrupa” gibi birçok kavramın çift taraflı olarak sorgulanmasına neden oldu. Avrupa’da yerleşik bir Müslüman cemaatin oluşması, hem yerleşik kültür ve siyasi düzen için, hem de Müslümanlar için yeni sorulara da kapı araladı.

YAZININ DEVAMI
Gizlilik Sözleşmesi | Şartlar & Koşullar |