Almanya’da Gençleri Sokağa Çıkaran Soru: Zorunlu Askerlik Geri mi Geliyor?
Almanya’da Berlin başta olmak üzere birçok kentte gençler, yeni askerlik düzenlemesine karşı eş zamanlı gösteriler düzenledi. Hizmet gönüllü olsa da asker olmak istemeyenlerin de zorunlu muayeneye çağrılması ve personel açığı hâlinde zorunlu askerliğin gündeme gelebilmesi, gençlerin eğitim ve meslek planları üzerindeki belirsizliği artırıyor.
Berlin’in Wedding semti 25 Eylül Cuma günü Almanya’da aylardır devam eden askerlik tartışmasının merkezlerinden birine dönüştü. “Krieg und Krise frisst dein Leben” (Savaş ve kriz hayatını tüketiyor) sloganıyla düzenlenen okul grevinde binlerce genç, yıl başında yürürlüğe giren yeni askerlik düzenlemesini ve zorunlu askerlik ihtimalini protesto etti.
100 Farklı Şehirdeki Eş Zamanlı Eylemlere 45 Bin Kişi Katıldı
rbb24’ün aktardığına göre Berlin polisi katılımcı sayısını başlangıçta 2 bin 400 olarak açıklasa da daha sonra bu rakamı yaklaşık 3 bin 400’e yükseltti. Wedding Belediye Binası yakınlarında başlayan yürüyüş Gesundbrunnen’e kadar devam etti. Gösteri sırasında 16 kişi geçici olarak gözaltına alınırken hakaret, mala zarar verme ve anayasaya aykırı örgüt sembollerinin kullanılması gibi gerekçelerle 11 suç duyurusu kayda geçti. Yaklaşık 200 polis gösteride görev yaptı.
Tagesschau’nun haberine göre, 17 ve 19 yaşındaki iki protestocu Şansölye Friedrich Merz’e yönelik ifadeleri nedeniyle geçici olarak gözaltına alındı. Polis sözcüsü iki kişi hakkında, bir kişiyi kamuoyu önünde küçük düşürebilecek nitelikte asılsız isnatlarda bulunma şüphesi bulunduğunu açıkladı. Kimlik tespitlerinin ardından iki genç de serbest bırakıldı.
Berlin’deki eylemin yanı sıra Almanya’nın birçok kentinde aynı gün öğrenciler ve gençler sokağa çıktı. Organizatörlerin açıklamasına göre yaklaşık 100 şehirde 45 binden fazla kişi protestolara katıldı. Protestocuların temel talebi, zorunlu yoklamaların ve ileride gençlerin askerlik hizmetine mecbur bırakılmasının durdurulmasıydı.
Almanya’da Zorunlu Askerlik Geri mi Geldi?
Almanya’da 1956’dan beri uygulanan genel zorunlu askerlik 2011 yılında askıya alınmıştı. Hukuki dayanağı ülkenin anayasasında korunmasına rağmen genç erkeklerin düzenli olarak silah altına alınmasına son verilmiş, Alman ordusu (Bundeswehr) büyük ölçüde profesyonel askerlerden oluşan bir yapıya geçmişti.
1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren yeni askerlik hizmeti (Wehrdienst) düzenlemesi ise sistemi yeniden değiştirdi. Federal hükûmetin açıklamasına göre her yıl 18 yaşına giren Alman vatandaşlarına Bundeswehr tarafından bir anket gönderiliyor. Erkeklerin bu ankete yanıt vermesi zorunlu, kadınlar açısından ise gönüllülük esas alınıyor. Ankette gençlerin askerlik yapmaya ilgisinin yanı sıra eğitimleri, yetenekleri ve fiziksel durumlarına ilişkin bilgiler de soruluyor.
2008 ve sonrasında doğan erkekler aynı zamanda askerlik muayenesi, yani “Musterung” kapsamına giriyor. Bundeswehr ülke çapında gerekli merkezleri henüz oluşturduğu için sistem aşamalı biçimde uygulanıyor; 1 Temmuz 2027’den itibaren bir yaş grubundaki erkeklerin tamamının düzenli şekilde muayeneye çağrılması öngörülüyor. Fakat Bundeswehr bu tarihten önce de bazı gençleri muayeneye davet etmeye başladı. Muayeneye gitmek askerlik yapmak anlamına gelmiyor. Mevcut düzenlemede silahlı hizmet gönüllü olmaya devam ediyor. Hizmet süresi en az altı ay ve başlangıç ücreti ayda en az 2 bin 600 avro brüt olarak belirlendi.
Peki Gençler Neden Protesto Ediyor?
Gençlerin itirazı yalnızca bugün askerlik yapmaya zorlanıp zorlanmadıklarıyla ilgili değil. Protestoların merkezinde, kurulan sistemin ileride zorunlu askerliğe geçişi kolaylaştırabileceği düşüncesi bulunuyor. Yeni yasaya göre Bundeswehr’in personel hedeflerine gönüllü başvurularla ulaşılamaması veya güvenlik durumunun bunu gerektirmesi hâlinde Federal Meclis “Bedarfswehrpflicht”, yani ihtiyaca dayalı zorunlu askerlik uygulamasını ayrıca kabul edebilecek. Böyle bir geçiş otomatik olmayacak; Bundestag’ın yeni bir yasa çıkarması gerekecek.
Protestoları hızlandıran gelişmelerden biri de Bundeswehr’in, ankette askerlik yapmak istemediğini belirten erkekleri muayeneye çağırmaya başlaması oldu. Deutschlandfunk’un aktardığına göre bu yıl yalnızca temmuz sonuna kadar askerlikle ilgilenmediğini bildiren yaklaşık 470 genç erkek muayeneye çağrılmıştı. Eylül sonu itibarıyla yaz aylarından bu yana bu kapsamdaki sayının yaklaşık bine ulaştığı açıklandı.
Bu durum, “hizmet gönüllü olsa bile devlet neden asker olmak istemeyenleri muayene ediyor?” sorusunu protestoların başlıca konularından biri hâline getirdi. Gençler arasındaki rahatsızlığın yalnızca sokaktaki protestocularla sınırlı olmadığını gösteren araştırmalar da var. Hildesheim Üniversitesi ile Frankfurt Goethe Üniversitesinin şubat ve mart aylarında 15-30 yaş grubundaki yaklaşık 4 bin kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği online araştırmada katılımcıların yüzde 54’ü yeni askerlik düzenlemesine olumsuz yaklaştığını belirtirken yüzde 29’u olumlu görüş bildirdi.
Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de karar alma sürecine ilişkin algı. Katılımcıların yüzde 74,3’ü yeni askerlik sistemine ilişkin kararların ağırlıklı olarak daha yaşlı kuşakların bakış açısıyla şekillendiğini düşündüğünü söyledi. Frankfurt Goethe Üniversitesinden sosyal pedagog Johanna Wilmes’e göre gençler bunu yalnızca soyut bir siyasal mesele olarak değil, doğrudan kendi hayatlarını etkileyen bir sorun olarak görüyor.
Toplumun Geneli Zorunlu Askerlik Hizmetine Gençlerden Daha Olumlu Bakıyor
Bununla birlikte Almanya toplumunun genelinde Bundeswehr’in güçlendirilmesine verilen destek gençlerin online araştırmada ifade ettiği tutumdan daha yüksek. Bundeswehr’e bağlı Askerî Tarih ve Sosyal Bilimler Merkezinin (ZMSBw) Nisan-Mayıs 2026 döneminde 2 bin 232 kişiyle yaptığı temsili araştırmada katılımcıların yüzde 59’u yeni Wehrdienst modelini gerekli gördüğünü belirtti. Yüzde 64 Bundeswehr’in personel sayısının artırılmasını, yüzde 58 ise savunma harcamalarının yükseltilmesini destekledi.
Bielefeld Üniversitesinin 2025 tarihli Konfliktmonitor araştırması ise tartışmadaki kuşak farkını daha açık ortaya koymuştu. 18-24 yaş grubunda zorunlu askerliği destekleyenlerin oranı yüzde 32’de kalırken 60 yaş üzerindeki katılımcılarda bu oran yüzde 67’ye çıkıyordu. Araştırmanın koordinatörü Dirk Lampe, sonuçların savunma ve zorunlu askerlik konularında “toplumsal çatışma potansiyeline” işaret ettiğini belirtmişti.
Yeni Sistem Bundeswehr’e Yeterince Asker Kazandırıyor mu?
Federal hükûmet açısından düzenlemenin temel gerekçesi Bundeswehr’in hızla büyütülmesi. NATO planları çerçevesinde Almanya, 2035’e kadar yaklaşık 260 bin aktif asker ve 200 bin yedekten oluşan toplam 460 bin kişilik bir kapasiteye ulaşmayı hedefliyor. Ağustos 2026 sonunda Bundeswehr’de aktif asker sayısı 186 bin 356 civarındaydı.
İlk veriler başvurularda artış olduğunu gösteriyor. Tagesschau’nun haziran ayında aktardığına göre yılın ilk yarısında yaklaşık 38 bin 500 başvuru yapılmış, bu rakam önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 24 artmıştı. Yeni işe alınanların sayısı ise yüzde 13 yükselerek yaklaşık 11 bine ulaşmıştı.
Aynı dönemde erkeklere gönderilen zorunlu anketlerin yaklaşık yüzde 96’sı süresi içinde yanıtlandı ve yanıt veren erkeklerin beşte birinden fazlası Bundeswehr’de hizmet etmeye ilgi duyduğunu bildirdi. Bu veriler gönüllülük modelinin tamamen başarısız olduğunu söylemek için erken olduğunu gösterirken, uzun vadeli 260 bin aktif asker hedefinin yalnızca gönüllülerle karşılanıp karşılanamayacağı henüz belli değil.
Siyasi Partiler Zorunlu Askerlik Konusunda Aynı Noktada Buluşmuyor
Aralık 2025’te yeni Wehrdienst yasası Federal Mecliste 323 kabul oyuyla geçerken 272 milletvekili karşı çıkmıştı. CDU/CSU ve SPD milletvekillerinin büyük çoğunluğu yasayı desteklerken AfD, Yeşiller ve Sol Parti milletvekillerinin büyük çoğunluğu ret oyu verdi. Ama muhalefet partilerinin yasaya karşı çıkma gerekçeleri birbirinden oldukça farklıydı.
SPD mevcut modeli, yani öncelikle gönüllülük esasını savunuyor. Parti, personel hedeflerine ulaşılamaması hâlinde Bundestag’ın ayrıca ihtiyaca dayalı zorunlu askerlik kararı verebileceğini kabul ediyor. CDU ise daha ileri bir modelden yana. Partinin 2026 kongresinde kabul edilen kararlar arasında mevcut gönüllülük sisteminin geliştirilmesi, kadın ve erkekler için daha geniş yükümlülükler ve uzun vadede zorunlu bir toplumsal hizmet yılı bulunuyor.
AfD mevcut yasaya karşı oy vermesine rağmen parti programında klasik zorunlu askerliğin yeniden yürürlüğe sokulmasını savunuyor. Yeşiller ise zorunlu yoklamayı destekliyor ancak mevcut aşamada Bundeswehr hizmetinde gönüllülüğün korunmasını istiyor. Sol Parti ise zorunlu askerlik ve zorunlu yoklamaya açık biçimde karşı çıkıyor ve zorunlu askerliği mümkün kılan anayasal düzenlemenin kaldırılmasını talep ediyor.
Berlin’deki son protestolar dolayısıyla Almanya’daki tartışma yalnızca Bundeswehr’in kaç yeni askere ihtiyaç duyduğu sorusuyla sınırlı değil. Bir yanda Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaşın ardından ülkenin savunma kapasitesini artırması gerektiğini düşünen geniş bir kesim bulunuyor. Diğer yanda ise bu politikanın yükünün büyük ölçüde hayatlarının eğitim ve meslek tercihlerinin şekillendiği dönemindeki gençlere yöneltilmesine itiraz edenler var.
Şimdilik Almanya’da askerlik hizmeti gönüllü. Ama zorunlu anketler, giderek genişleyen yoklama sistemi ve yasada bulunan “ihtiyaca dayalı zorunlu askerlik” seçeneği nedeniyle zorunlu askerlik tartışmasının yakın zamanda gündemden düşmesi beklenmiyor. (P)
