Le Pen Önde, Mélenchon Takipte: Anketler İlk ve İkinci Tur İçin Ne Söylüyor?
Fransa’da 2027 cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde anketler, aşırı sağcı Marine Le Pen’i ilk turda açık farkla önde gösterirken Jean-Luc Mélenchon’un ikinci tura kalabileceğine işaret ediyor. Ancak gençlerden güçlü destek alan Mélenchon’un Le Pen’i yenebilmesi için kendi tabanının ötesine ulaşarak diğer sol ve merkez adayların seçmenlerini de kazanması gerekiyor.
Fransa’da 2027 cumhurbaşkanlığı seçimine aylar kala anketler, aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) adayı Marine Le Pen’i ilk turun açık ara favorisi olarak gösteriyor. Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) adayı Jean-Luc Mélenchon ise ikinci tura kalma yarışında eski Başbakan Édouard Philippe ile rekabet ediyor; bazı araştırmalarda merkez sağdaki rakibini geride bırakıyor.
Ancak Mélenchon’un ikinci tura kalma ihtimalinin güçlenmesi, seçimi kazanma şansının da aynı ölçüde arttığı anlamına gelmiyor. Son araştırmalar, gençler ve düşük gelirli seçmenler arasında güçlü desteğe sahip olan Mélenchon’un, Le Pen karşısında çoğunluk oluşturmak için kendi tabanının çok ötesine ulaşması gerektiğini gösteriyor.
İlk Turda Le Pen Önde, İkincilik İçin Mélenchon ve Philippe Yarışıyor
Toluna Harris Interactive’ın M6 ve RTL için hazırladığı, 28 Eylül’de yayımlanan araştırmada, beş ayrı aday senaryosunun tamamında Le Pen yüzde 35-36 ile ilk sırada yer alıyor. Mélenchon yüzde 17-18 ile ikinci olurken merkez blokun tek adayı olarak yarıştığı senaryolarda Philippe’in desteği yüzde 16’da kalıyor. Araştırma, 22-24 Eylül’de seçmen kütüğüne kayıtlı 1.974 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi.
Cluster17’nin 24 Eylül’de yayımladığı araştırma ise ikinci sıra için daha yakın bir yarışa işaret ediyor. Le Pen’in yüzde 30-31 düzeyinde ölçülen desteğini, yüzde 19-20 ile Mélenchon ve yüzde 19-19,5 ile Philippe izliyor. İki araştırmanın ortak bulgusu Le Pen’in belirgin üstünlüğü. Buna karşılık ikinci tura kimin kalacağı, merkez ve solda hangi adayların yarışacağına göre değişebiliyor.
Mélenchon’un Hesabı: Gençleri ve Sandığa Gitmeyenleri Kazanmak
Mélenchon’un seçim stratejisi, mevcut sol seçmeni kendi etrafında toplamaktan daha geniş bir hedefe dayanıyor. Politico’nun haberine göre LFI, ilk kez oy kullanacak gençlere, işçi sınıfının yoğun olduğu banliyölere ve göçmen kökenli Fransızlara odaklanıyor. Parti, bu kesimlerde sandığa katılımı artırarak seçim dengelerini değiştirmeyi amaçlıyor.
Cluster17’nin bulguları, bu stratejinin dayandığı seçmen profilini ortaya koyuyor. Mélenchon’un ülke genelindeki desteği yüzde 19-20 düzeyindeyken 18-34 yaş grubunda yüzde 47’ye ulaşıyor. Buna karşılık 65 yaş ve üzerindeki seçmenlerde bu oran yüzde 6-8’e düşüyor. LFI’ye 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde oy verenlerin yüzde 96-97’si de Mélenchon’u destekleyeceğini belirtiyor.
Paris’in kuzeyindeki Saint-Denis, partinin bu strateji için gösterdiği başlıca örneklerden biri. Mélenchon, 2022 cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda Saint-Denis’yi kapsayan bölgede yaklaşık yüzde 50 oy almıştı. LFI adayı Bally Bagayoko da bu yılki belediye seçimlerinde yüzde 50’yi aşarak yarışı ilk turda kazandı.
Mélenchon, bu seçmenlere seslenirken sistemik ırkçılık, Müslüman karşıtlığı ve polis şiddetine yönelik eleştirilerini kampanyasının merkezine yerleştiriyor. İsrail’in Gazze politikasına karşı tutumu, sosyal politika vaatleri ve yenilenebilir enerjiye geçiş hedefi de kampanyasında öne çıkan başlıklar arasında. LFI’nin hesabı, önceki seçimlerde sandığa gitmeyen seçmenlerin bu vaatler etrafında harekete geçmesine dayanıyor.
Le Pen’in Seçmen Desteğine Senato Seçiminin Sonuçları da Eklendi
Le Pen ise daha geniş bir seçmen tabanına dayanıyor. Cluster17’ye göre 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde RN’ye oy verenlerin yüzde 84-85’i ve 2022 cumhurbaşkanlığı seçiminde Le Pen’i destekleyenlerin yüzde 80’den fazlası tercihini koruyor. Le Pen’in desteği özellikle işçiler, eğitim düzeyi daha düşük seçmenler ve 50-64 yaş grubu arasında yüksek.
27 Eylül’de yapılan Senato seçimleri de RN’nin yerel ve kurumsal gücünü artırdığını gösterdi. Senatonun 348 sandalyesinden 178’inin yenilendiği seçimlerde RN ve Éric Ciotti’nin UDR partisi toplam 11 senatör çıkardı. Daha önce seçilen üç senatörle birlikte bu sayının 14’e ulaşması, RN’ye tarihinde ilk kez Senatoda grup kurma imkânı sağlıyor.
Sonuçlar, üst meclisteki çoğunluk dengesini değiştirmedi. Cumhuriyetçiler (LR) ve merkez sağ müttefikleri hâkimiyetlerini korudu. Ancak RN, mart ayındaki belediye seçimlerinde elde ettiği kazanımları Senatodaki temsilini artırmak için kullanabildi. Partinin sandalye kazandığı yerler arasında Bouches-du-Rhône, Alpes-Maritimes, Var, Vaucluse, Hérault ve Gard gibi güneydeki bölgeler bulunuyor.
LFI de Rhône’dan seçilen Gabriel Amard ile tarihinde ilk kez Senatoda temsil hakkı kazandı. Haute-Garonne’da ise LFI’ye yakın L’Union Belediye Başkanı Marc Péré, LFI, EELV ve Génération.s ortak listesinin başında seçildi. Bu sonuçlar, ağırlıklı olarak yerel yönetim temsilcilerinin oy kullandığı dolaylı seçim sisteminde LFI’nin de temsil alanını genişlettiğini gösteriyor.
Merkezde Çok Adaylı Rekabet, Solda İttifak Ayrılığı
Cumhurbaşkanlığı yarışında Mélenchon’un önünü açan etkenlerden biri de merkez partilerin ortak bir aday üzerinde birleşememesi. Emmanuel Macron, anayasanın görev süresi sınırlaması nedeniyle üst üste üçüncü kez aday olamıyor. Onun etrafında oluşan merkez blokta ise Philippe ile eski Başbakan Gabriel Attal arasındaki rekabet sürüyor.
Cluster17 araştırmasında Philippe yüzde 19-19,5 düzeyinde destek bulurken Attal, merkez blokun adayı olarak test edildiği senaryoda yüzde 13,5’te kalıyor. Philippe, hem Macron’un eski seçmenlerinden hem de geleneksel sağdan daha fazla oy çekebiliyor.
Toluna Harris Interactive’ın araştırması da merkezdeki aday tercihinin önemini ortaya koyuyor. Philippe’in tek merkez adayı olarak yüzde 16’ya ulaştığı senaryolarda Attal yüzde 12-13 düzeyinde kalıyor. İkisinin birlikte yarışması hâlinde ise Philippe’in desteği yüzde 13’e, Attal’ınki yüzde 5’e geriliyor. Aynı araştırmada Cumhuriyetçiler adayı ve parti lideri Bruno Retailleau yüzde 7-10, aşırı sağcı Éric Zemmour ise yüzde 5-6 aralığında destek buluyor.
Solda da ortak aday ve ittifak tartışmaları sonuçlanmış değil. Place Publique adlı partinin lideri Raphaël Glucksmann’ın desteği Cluster17’de yüzde 12-14, Toluna Harris Interactive’da yüzde 10-11 olarak ölçülüyor. Eski Cumhurbaşkanı François Hollande’ın adaylığının test edildiği senaryolarda ise destek yaklaşık yüzde 7-8’de kalıyor.
Aday rekabetine, LFI ile iş birliği konusundaki görüş ayrılıkları da ekleniyor. Eylül ayındaki sosyal demokrat ön seçim tartışmasında Glucksmann, LFI ile seçim ittifakına karşı olduğunu açıkça ifade etti. Bu parçalı tablo, Mélenchon’un ikinci tura kalma ihtimalini kendi desteğinin yanı sıra rakiplerinin kaç adayla yarışacağına da bağlı hâle getiriyor.
Mélenchon İçin Esas Zorluk İkinci Turda
İlk tur anketleri Mélenchon’a ikinci tur için bir yol açsa da Le Pen ile karşılaşacağı olası yarışta tablo belirgin biçimde değişiyor. Toluna Harris Interactive’ın ikinci tur sonuçlarında Le Pen yüzde 69, Mélenchon yüzde 31 destek buluyor. Le Pen’in Philippe ile karşılaştığı senaryoda ise fark daralıyor: Le Pen yüzde 57, Philippe yüzde 43 düzeyinde.
Benzer bir sonuç, 29 Ağustos’ta yayımlanan Elabe araştırmasında da görülüyor. Le Pen, Mélenchon karşısında yüzde 69,5’e karşı yüzde 30,5 ile önde. Philippe ile eşleştiğinde ise oranlar yüzde 52,5’e karşı yüzde 47,5 oluyor.
Mélenchon’un kendi tabanının dışına ulaşmakta yaşadığı güçlük, Cluster17’nin seçmenlerin adaylara oy verme ihtimalini ölçen anketin sonuçlarına da yansıyor. Katılımcıların yüzde 73’ü, Mélenchon’a bir gün oy verme ihtimalini 0-10 ölçeğinde 0 ile 3 arasında değerlendiriyor. Le Pen için bu oran yüzde 62. Bu bulgu, Mélenchon’un sadık seçmen tabanını genişletmesinin önündeki engeli ortaya koyuyor.
Bununla birlikte, seçimlere aylar kala yapılan bu araştırmalar kesin sonuç tahmini niteliği taşımıyor. Aday listesinin son hâli, kampanya süreci, ekonomik gelişmeler ve ilk turda elenen adayların seçmenlerinin tercihleri dengeleri değiştirebilir. Toluna’nın raporunda hata payı, ölçülen orana göre ilk tur için artı veya eksi 1,4-2,9 puan, ikinci tur için 2,9-3,1 puan olarak belirtiliyor.
Mélenchon’un önünde bu nedenle iki ayrı eşik bulunuyor: Önce gençler, banliyöler ve düşük gelirli seçmenler arasındaki desteğini sandığa taşıyarak ikinci tura kalmak; ardından diğer sol ve merkez adayların seçmenlerini de kazanmak. Mevcut anketler ilk hedefin ulaşılabilir olduğunu gösterirken Le Pen karşısında çoğunluk oluşturmanın çok daha güç olacağına işaret ediyor.
