Jens Spahn Bu Kez İstifa Etti: Taşıyıcı Annelik Krizinden Önce Hangi Skandalları Atlatmıştı?
CDU/CSU Meclis Grup Başkanı Jens Spahn, Almanya’da yasak kalmasını savunduğu taşıyıcı annelik yoluyla ABD’de çocuk sahibi olmasının ardından artan parti içi baskı üzerine görevinden ayrıldı. İstifa, Spahn’ın milyarlarca avroluk maske alımlarından tartışmalı gayrimenkul ve bağış işlemlerine, René Benko ve Peter Thiel ile temaslarına uzanan siyasi sicilini yeniden tartışmaya açtı.
Almanya’da iktidarın büyük ortağı Hristiyan Birlik partilerinin (CDU/CSU) Federal Meclis Grubu Başkanı Jens Spahn, taşıyıcı annelik tartışmasının parti içindeki desteğini eritmesi üzerine 18 Temmuz’da görevinden ayrıldı. Spahn, CDU üyeliğinden veya milletvekilliğinden değil, Mayıs 2025’ten beri yürüttüğü CDU/CSU Grup Başkanlığı’ndan istifa etti. CSU’lu Alexander Hoffmann görevi geçici olarak devraldı.
Spahn, milletvekillerine gönderdiği mektupta eşi Daniel Funke ile aile kurma kararı ile siyasi görevinin gerektirdiği güvenilirlik arasında denge kurmanın beklediğinden daha zor olduğunu belirtti. Başbakan ve CDU Genel Başkanı Friedrich Merz’in, parti yönetiminden aldığı olumsuz değerlendirmelerin ardından Spahn’dan görevini bırakmasını istediği bildirildi. Merz, istifayı siyasi güvenilirliğin korunması bakımından “kaçınılmaz” olarak nitelendirdi.
Yasak Sürerken ABD’de Taşıyıcı Anneliğe Başvurdu
Spahn ile 2017’den beri evli olduğu Funke, taşıyıcı annelik sürecinin yasal olduğu bir ABD eyaletinde çocuk sahibi oldu. Söz konusu süreç evlat edinme değil, taşıyıcı annelik yoluyla ebeveynlik olarak tanımlanıyor. Almanya’da Spahn’a yönelik eleştirilerin merkezinde de çiftin eş cinsel evliliği veya aile kurması değil, Spahn’ın kişisel tercihiyle yıllarca savunduğu siyasi tutum arasındaki çelişki bulunuyor.
Almanya’da hekimlerin taşıyıcı annelik sürecini gerçekleştirmesi Embriyo Koruma Kanunu, bu amaçla aracılık yapılması ise Evlat Edindirme Aracılığı Kanunu uyarınca yasak. Hekimler ve aracılar cezalandırılabilirken çocuk sahibi olmak isteyen kişiler için doğrudan ceza öngörülmüyor. Dolayısıyla Spahn Alman hukukuna göre suç işlemiş değil. Eleştiriler, Almanya’da başkalarına kapalı tutulmasını savunduğu bir imkândan yurt dışında yararlanmasına odaklanıyor.
Spahn, 2018-2021 yılları arasındaki Sağlık Bakanlığı döneminde taşıyıcı anneliğe ilişkin yasağın kaldırılmasını reddetmişti. CDU da Şubat 2026’daki Stuttgart kurultayında, ticari olmayan modeller dahil yasağın sürdürülmesini kararlaştırdı. Bild’in aktardığına göre taşıyıcı anne, bu karar alınırken yaklaşık dört aylık hamileydi. Spahn’ın süreci parti yönetiminden saklaması, ikiyüzlülük ve çifte standart suçlamalarını güçlendirdi.
Milyarlarca Avroluk Maske Dosyası
Taşıyıcı annelik tartışması Spahn’ın görevini kaybetmesine yol açsa da kamu kaynakları bakımından en ağır dosya, Sağlık Bakanlığı dönemindeki koronavirüs maskesi alımları oldu. Federal Sayıştaya göre bakanlık 2020’de yaklaşık 5,7 milyar maske için 5,9 milyar avro harcadı. Yaklaşık 2 milyar maske dağıtılabilirken geri kalan stokların önemli bölümü kullanılmadan imha edildi.
Bakanlığın açık alım yöntemiyle yüksek sabit fiyatlardan verdiği taahhütler, yıllar süren davalara dönüştü. Temmuz 2026 itibarıyla federal hükûmetin kaybettiği maske davaları nedeniyle yaklaşık 790 milyon avroluk ödeme yapmak zorunda kaldığı, başka milyarlık taleplerin ise mahkemelerde beklediği bildirildi. Margaretha Sudhof tarafından hazırlanan yaklaşık 170 sayfalık özel rapor, bakanlığın uzman uyarılarına rağmen aşırı alım yaptığını ve federal bütçeyi büyük risklerle karşı karşıya bıraktığını ortaya koydu.
Spahn suçlamaları reddederek kararların maskeye acilen ihtiyaç duyulan olağanüstü koşullarda alındığını savundu. Berlin Başsavcılığı da hakkında yapılan 170’ten fazla suç duyurusunu inceledikten sonra Mart 2026’da yeterli suç şüphesi bulunmadığına karar verdi. Böylece ceza soruşturması açılmadı ancak idari ve siyasi sorumluluk tartışması sona ermedi.
4 Milyon Avroluk Villa, Gayrimenkul Ticareti ve Bağış Yemeği
Spahn ile Funke’nin 2020’de Berlin’in Dahlem ilçesinde bedeli 4 milyon avroyu aşan bir villa satın alması da finansmanın kaynağı nedeniyle tartışıldı. Çiftin yaklaşık 4,56 milyon avro kredi kullandığı, kredilerin önemli bölümünün Spahn’ın 2015’e kadar yönetim kurulunda bulunduğu Sparkasse Westmünsterland tarafından sağlandığı ortaya çıktı. Spahn’ın avukatları haberlerin bazı ayrıntılarına karşı hukuki girişimlerde bulunurken, Grundbuch kayıtlarını araştıran gazetecilerin isimlerini öğrenmeye çalışması basın örgütlerinin tepkisini çekti.
Spahn ayrıca 2018’de yaklaşık 980 bin avroya satın aldığı Berlin’deki dairenin önceki sahibi Markus Leyck Dieken’i daha sonra sağlık sisteminin dijitalleşmesinden sorumlu kamu kuruluşu Gematik’in başına getirmesi nedeniyle eleştirildi. Spahn’ın çevresi gayrimenkul işlemiyle atama arasında bağlantı bulunmadığını savundu.
Ekim 2020’de, hükûmetin sosyal temasların azaltılması çağrısı yaptığı sırada Leipzig’de yaklaşık 12 iş insanıyla düzenlenen yemeğe katılması da tepki çekti. Katılımcılardan Spahn’ın CDU teşkilatına kişi başı 9 bin 999 avro bağış yapmalarının istendiği bildirildi. Bu tutar, bağışçı kimliğinin açıklanmasını gerektiren dönemin 10 bin avroluk sınırının yalnızca bir avro altındaydı. Spahn ve seçim bölgesi teşkilatı katılımcılarla bağışçıların isimlerini açıklamadı.
Benko ve Peter Thiel ile Kapalı Kapılar Ardındaki Temaslar
2025’te yayımlanan yazışmalar, Spahn’ın Sağlık Bakanlığı döneminde daha sonra şirketler grubu çöken Avusturyalı yatırımcı René Benko’ya pandemi kısıtlamalarının gevşetilmesine ilişkin gizli hükûmet taslakları gönderdiğini gösterdi. Belgeler Benko’nun büyük mağazalarını doğrudan ilgilendiriyordu. Spahn’ın avukatı yakın bir ilişki bulunmadığını, temasların mesleki bilgi alışverişinden ibaret olduğunu savundu.
Son olarak Spahn’ın Trump’a yakın teknoloji milyarderi Peter Thiel’in kurduğu kapalı “Dialog” adlı grubun toplantılarına 2018-2024 arasında beş kez katıldığı ortaya çıktı. Spahn, demokrasi karşıtı görüşleri nedeniyle eleştirilen Thiel çevresiyle temasını, farklı düşünen insanlarla görüşmenin siyasetin parçası olduğu gerekçesiyle savundu.
Spahn’ın siyasi kariyerini durduran gelişme, mali büyüklüğü en yüksek dosya olmadı. Ancak taşıyıcı annelik vakası, önceki tartışmaların tamamında öne çıkan güvenilirlik, şeffaflık ve siyasetçinin kendisi için de savunduğu kurallara bağlı kalması sorunlarını tek bir olayda birleştirdi. (P)
