KÜLTÜR PERSPEKTİFİ Betül Burnaz: “İslam Dünya Üzerindeki Her Yere Aittir”

Avusturya ve Türkiye'de yaşayan ressam Betül Burnaz, soyut resim çalışıyor. Kültür Perspektifi Serisi'nin beşinci söyleşisinde, Burnaz’la sanatçının arka planının sanatına etkisini konuştuk.

Elif Zehra Kandemir 17 Kasım 2022

1978’de İstanbul’da doğan Betül Burnaz, Viyana Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nden yüksek lisans derecesiyle mezun oldu ve Kultur Konzept Austria’da Kültür ve Sanat Yönetimi programını bitirdi. 1995’ten itibaren sanat eğitimine Türkiye, Şam ve Viyana’da devam etti. Yurt içi ve yurt dışında bir çok özel koleksiyonda eserleri bulunmakta olan Burnaz’ın çalışmaları birçok Avrupa ve Balkan ülkesinde sergilenmiştir. www.betulburnaz.com

Profesyonel sanat hayatınızdan bahseder misiniz? Sanatınızla neyi harekete geçirmek ve gerçekleştirmek istiyorsunuz?

Kültür Perspektifi

Fatma Özay: “Dünyayı Resimlerimde Arıyorum”

2 Kasım 2022

Sanatkâr, bir gözlemci değil, bir iştirakçi olarak hayata ‚ “Cemâl”i taşımak üzere yola çıkmış olan kişidir. Ve oluşu nispetinde “güzel bir şey” eyleyerek, iyiye ve “En İyi”nin sahibine ulaşmaya çalışan yolcudur. Ben de Doğu’dan gelen ve Batı’da formel eğitimini tamamlayan bir sanatçıyım. Eserlerime baktığınızda Doğu ve Batının sentezini gerçekleştirmeye, bu iki kültürü bir potada eritip, tuvale yansıtmaya çalıştığımı fark edebilirsiniz. 

Sanatımla, bu çok yönlülüğün/farklılıkların aslında ne kadar da güzel olabileceğini göstermiş olabilirim kendimce. Genelde seri çalışıyorum. Lafzı Celil’in yazılışını deforme ederek tuvale yansıtmaya çalıştığım Deveran Aralığı, mültecilerin göç yollarında yitirilişlerini konu edindiğim Terkedildiğinde Ahenk, Bir başlangıç Olarak La, modern bir çalışma olan Kâbe temalı seri, kimlikleri ele aldığım kilim desenleri ve Kâinat/Elif serisi çalışmalarım arasında.

View this post on Instagram

 

A post shared by betülburnaz (@betulburnaz)

“Sanatımın Dinî İnanışımdan Ayrılması/Arındırılması Mümkün Değil”

Sanatınızda dinî ve/veya kültürel arka planınız sizin için nasıl bir yere sahip? 

Benim için sizin ifade ettiğiniz biçimde “ve/veya” şeklinde bir ayırım söz konusu değil. Kültür ve din konusunda bilinçli bir tercihe gidiyorum, zira yetiştiğim toplumdaki kültürden etkilenmiş olsam da dinî anlamda bir tercihte bulunmuş olmaktayım. Böylece –kültürü, dili, dini farklı olan- bu toplumda İslam üzere kalarak, ama farklı kültürel kodları da kendime katarak yaşayabiliyorum.   

Az önce bahsettiğim başlıklardan anlaşılacağı üzere özellikle dinî motiflere yoğun bir şekilde yer verdiğimi söyleyebilirim. Sanatımın dinî inanışımdan ayrılması/arındırılması mümkün değil. Hayatımızda aslında hep bir iç içe geçmişlik var ve özellikle sanatçılar için bu daha da yoğun yaşanılan bir durum.

Çizgiye, resme farklı bir perspektif getirerek “kul olma”nın gereğince, mükemmelin sadece “O” olabileceğini savunuyor, kulluğumla “O”nun her yerde ve her şekilde var olabileceğine ve pek tabii O’nun isminin yazılabileceğine/çizilebileceğine inanıyorum. Bu inançla geometrinin imkânlarından faydalanıyor ve eserlerimde klasik hat yazısını deforme edip yeniden yorumlamaya çalışıyorum.

Avrupa’da birçoğu göçmen kökenli olan Müslüman sanatçı ve zanaatkarlar, klasik İslam sanatlarından başlayıp çağdaş sanata gelen geniş bir yelpazede eserlerini üretiyorlar. Peki, onları ve eserlerini ne kadar tanıyoruz? Kültür Perspektifi Serisi’nde sanat ve yaşama dair soruları muhataplarına soruyoruz. Söyleşilere buradan ulaşabilirsiniz.
TIKLA
 

Avrupa’da sıkça bulunan bir sanatçı olarak İslam düşmanlığı hakkında düşünceleriniz neler? Siz şahsen ayrımcılığa hiç maruz kaldınız mı? 

Yukarıda da değindiğim gibi üniversite eğitimimi Siyasal Bilgiler alanında aldım ve hâliyle burada neler yapılmaya çalışıldığının arka planını görebiliyorum. Gerçekten akleden ve medyaya kulak asmayıp, tarihî tecrübelerden istifade eden her birey yapılmak istenenleri görebilir. Özellikle Avrupa’da ekonomik alanda sıkışılan her dönemde bir nefret unsuru yaratılıyor. Almanya ve Avusturya örneklerini ele alırsak, Nasyonal Sosyalizm döneminde Yahudilerin nefret unsuru olarak kullanıldığını biliyoruz. Son yıllarda bu bakışın Müslümanlara ve Müslüman göçmenlere yöneldiğini ve bu ayrılıkçı, İslamofobik yaklaşımların her geçen gün artarak devam ettiğini görüyoruz. Avrupa’da yapılmaya çalışılan, nefret unsuru olarak Müslümanları gösterip, halkı oyalamak ve günü kurtarmaya çalışmaktan ibaret. Lakin uzun vadede bu politikanın Avrupalılara neye mal olacağı, orta seviyeli bir tarih okumasıyla bile anlaşılabilir.   

Viyana’ya geldikten yaklaşık 1 ay sonra 11 Eylül oldu. Ne derece tesadüf bilemiyorum, lakin olaydan sadece birkaç gün sonra bond çantalı, iyi görünümlü bir Avusturyalı bey elindeki çantayla bana vurup hiçbir şey olmamış gibi yürüyüp gitti. Ben ise olayın şokundan ne yapacağımı bilemedim. Bunun akabindeki yıllar boyunca kendime ve yakın çevreme yönelik sözlü ve fiziksel tacizler hiçbir zaman azalmadı. Demek istediğim, bu saldırıların 10 yıllardır aslında var olduğu ve şu anda da şiddetini arttırdığı.

View this post on Instagram

 

A post shared by betülburnaz (@betulburnaz)

“İslam da Almanya’ya/Avrupa’ya/Dünya’nın Her Yerine Aittir”

Son yıllarda “İslam Avrupa’nın bir parçası mı” tartışması sıkça gündemde yer alıyor. Sizce İslam Avrupa’ya ait mi?

KÜLTÜR PERSPEKTİFİ

“Sanat Eğitimi Alan Göçmen Çocuklarının Sayısı Artıyor”

5 Ekim 2022

Bizim inancımıza göre yeryüzü Allah’ındır. Dolayısıyla İranlı sosyolog Ali Şeriati’nin “Dine Karşı Din” adlı eserinde belirttiği gibi Kur’an’da insanın sosyal, ekonomik ve yaşam biçimiyle ilgili bütün ayetlerde “Allah” kelimesi yerine “Halk” sözcüğü konulabilir. Böylece “yeryüzü Allah’ın’dır” denildiğinde bu, hiçbir ayrım ve sınır tanımaksızın “yeryüzü halkındır, yani insanlarındır anlamına gelir. Bu anlayışta pasaporta, vizeye yer olmadığı gibi Avrupa’ya ulaşma çabası içindeyken boğularak ölmek de, işkencelere maruz kalarak ülke dışına sürülmek de yoktur. Nasıl ki doğduğum ülke olan Türkiye, bir Hristiyan’a, bir Yahudi’ye ait olabiliyorsa ve yüzyıllardır bu topraklar farklı din ve kültürlere ev sahipliği yaptıysa, İslam da Almanya’ya/Avrupa’ya/Dünya’nın her yerine aittir. Kültürel ve dinî farklılıklarımızı bir çeşitlilik olarak görüp, merhamet ve birbirimizi tanıma eksenli ilişkiler içerisine girmeliyiz. Zira insan tanıdığından korkmaz!

Elif Zehra Kandemir

Lisans eğitimini Münster Üniversitesinde Sosyoloji ve Siyaset Bilimi bölümlerinde çift anadal olarak tamamlayan Kandemir, Duisburg-Essen Üniversitesinde sosyoloji yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları göç sosyolojisi ve ırkçılık araştırmaları olan Kandemir Perspektif dergisi editörüdür.

YAZARIN DİĞER YAZILARI
Perspektif’te yayınlanan içeriklerden anında haberdar olmak için ücretsiz e-bültenimize abone olabilirsiniz

HABER BÜLTENİ

Perspektif’in içeriklerinden haberdar olmak için kayıt olun

Hakkımızda

Avrupa’ya işçi göçü yarım asrı ardında bırakırken Müslümanlar da bulundukları ülkelerde kalıcı hâle geldiler. Bu durum “vatan”, “aidiyet”, “İslam” ve “Avrupa” gibi birçok kavramın çift taraflı olarak sorgulanmasına neden oldu. Avrupa’da yerleşik bir Müslüman cemaatin oluşması, hem yerleşik kültür ve siyasi düzen için, hem de Müslümanlar için yeni sorulara da kapı araladı.

YAZININ DEVAMI
Gizlilik Sözleşmesi | Şartlar & Koşullar |