İktidarda Kalmak İsteyen Netanyahu Hükûmeti Yurt Dışı Oylarını Kısıtlamayı Planlıyor
İsrail Ulaştırma Bakanlığındaki üst düzey yetkililerin, 27 Ekim seçimleri öncesinde yurt dışında yaşayan İsraillilerin ülkeye dönüşünü zorlaştıracak seçenekleri değerlendirdiği öne sürüldü. On binlerce muhalif seçmenin sandığa ulaşmasını etkileyebilecek planlar arasında charter uçuşlarına ayrılan iniş slotlarının sınırlandırılması da bulunuyor.
İsrail Ulaştırma Bakanlığındaki üst düzey isimlerin, 27 Ekim seçiminden önce yurt dışında yaşayan İsraillilerin ülkeye dönmesini güçleştirecek seçenekleri değerlendirdiği ileri sürüldü. Haaretz gazetesinin bakanlık kaynaklarına dayandırdığı haberine göre yetkilileri kaygılandıran, sayıları on binleri bulabilecek bu seçmenlerin büyük bölümünün Başbakan Binyamin Netanyahu’yu desteklemeyecek partilere oy verme ihtimali.
İsrail parlamentosu Knesset’in 17 Temmuz’da feshedilmesiyle başlayan seçim süreci, Netanyahu’nun 2022’de kurduğu koalisyon hükûmetini sona erdirdi. 27 Ekim 2026’daki oylama, İsrail’de 7 Ekim 2023 saldırılarından sonra düzenlenecek ilk genel seçim olacak.
İddia, İsrail’in yurt dışında yaşayan vatandaşlarına genel bir uzaktan oy kullanma imkânı tanımaması nedeniyle önem taşıyor. Diplomatik personel gibi istisnai gruplar dışında seçmenlerin sandığa gidebilmesi için seçim günü İsrail’de bulunması gerekiyor. Forward’ın aktardığı tahminlere göre yurt dışında yaşayan ve oy kullanma hakkına sahip yaklaşık 500 bin İsrailli bulunuyor.
Charter Uçuşları Nasıl Sınırlandırılabilir?
Haaretz’e konuşan kaynaklar, görüşmelerin şimdilik gayriresmî düzeyde kaldığını ve hazırlanmış bir uygulama planı bulunmadığını belirtti. Bakanlıkta sorunun henüz “Ne yapabiliriz?” çerçevesinde ele alındığı kaydedildi. Tartışılan başlıca seçenek ise seçimden önceki günlerde charter uçuşlarına Ben Gurion Havalimanı’nda ayrılacak iniş slotlarının sınırlandırılması.
İsrail Havalimanları İdaresi, yoğunluğu yönetmek amacıyla her uçağın önceden iniş slotu almasını şart koşuyor. Slot verilmemesi, özel olarak kiralanan bir uçağın İsrail’e hareket edememesi anlamına geliyor. Bu nedenle kapasitenin daraltılması, düzenli ticari seferlerden çok seçmenleri topluca taşımayı amaçlayan charter uçuşlarını etkileyebilir.
Değerlendirilen ikinci seçeneğin ise Ben Gurion’daki park yeri sıkıntısına dayandığı bildirildi. Havalimanındaki çok sayıda park alanı hâlen ABD’ye ait havada yakıt ikmal uçaklarınca kullanılıyor. Sıkışıklığın seçim haftasında sürmesi durumunda havalimanı idaresinin önce İsrailli hava yolu şirketlerine, ardından yabancı tarifeli şirketlere yer vermesi; charter uçuşlarını ise öncelik sırasının sonuna bırakması mümkün. Ulaştırma Bakanlığı, konuyu haberleştiren Haaretz’in sorularını yanıtsız bıraktı.
Haber, Ulaştırma Bakanı Miri Regev’in toplu ulaşım kararlarına ilişkin geçmiş tartışmaları da hatırlattı. Regev, Netanyahu hükûmetinin yargı sistemini yeniden yapılandırma girişimine karşı Şubat ve Nisan 2023’te Kudüs’te düzenlenen gösteriler öncesinde ek tren seferi talebini, bakanlığın “protestolar için özel servis olmadığı” gerekçesiyle geri çevirmişti. Haaretz’e göre Regev, ultra-Ortodoksların zorunlu askerliğe karşı 2025’te düzenlediği gösteride ise “her büyük etkinlikte olduğu gibi” toplu taşıma kapasitesinin artırılması talimatını verdi.
Şu Ana Kadar 25 Bin Kişi Charter Uçuşlar İçin Kayıt Yaptırdı
Seçim tarihinin açıklanmasının ardından yurt dışındaki İsrailliler sosyal medyada uçak biletlerini paylaşmaya başladı. ABD merkezli AID Coalition’ın kurduğu FLY&VOTE adlı girişim, seçmenlere bütçelerine uygun bilet bulma ve seyahat planlama desteği veriyor; yolcuların ücretini kendilerinin karşılayacağı charter seferleri de hazırlıyor.
Kuruluşun yaklaşık 4 bin 500 kişiyle yaptığı ankette katılımcıların yüzde 73’ü oy kullanmak için İsrail’e dönmek istediğini, yüzde 45’i ise bunu yapabilmek için “ellerinden gelen her şeyi” yapacağını söyledi. Seçimi İsrail tarihinin en kritik seçimlerinden biri olarak görenlerin oranı yüzde 84 oldu. AID Coalition yöneticisi Batell Blaish-Sultanik’in Forward’a verdiği bilgiye göre seçim tarihinin ilanından sonraki 36 saatte 5 bini aşkın kişi daha FLY&VOTE’a kaydoldu; toplam kayıt sayısı 25 bini geçti. Girişim, 50 bin seçmenin ülkeye dönüşüne yardımcı olmayı hedefliyor.
Bilet maliyetleri de dönüşün önündeki başlıca engeller arasında. Forward’ın aktardığına göre seçim haftasında New York ile Tel Aviv arasındaki doğrudan gidiş-dönüş uçuşlarının fiyatı 1.500 dolardan başlıyor ve tarihe bağlı olarak 2 bin doları aşabiliyor. Bu kitlenin seçim matematiğinde ağırlık kazanmasının bir nedeni de 7 Ekim sonrasında hızlanan göç.
Forward‘a konuşan İbrani Üniversitesinden demograf Uzi Rebhun, yurt dışına taşınanların genel seçmen profilinden daha genç, eğitimli ve seküler olduğunu; bu özellikler nedeniyle çoğunun merkez partilere yakın olabileceğini belirtti. Açıklanan verilere 2025’te yaklaşık 70 bin İsrailli ülkeyi terk etti. AID Coalition ise desteğin siyasi görüş ayrımı gözetmeden verildiğini vurguluyor.
İsrail Demokrasi Enstitüsünden Ofer Kenig’in hesabına göre 2022 seçiminde bir milletvekilliği ortalama 36 bin 227 oya karşılık gelmişti. Bu sayı, FLY&VOTE’un dönüşünü sağlamayı hedeflediği seçmen kitlesinin yakın sonuçlanabilecek bir yarışta neden önemli görüldüğünü ortaya koyuyor.
Anketlere Göre Netanyahu Hükûmeti Geride
İsrail Demokrasi Enstitüsünün 31 Mayıs-5 Haziran arasında gerçekleştirdiği temsili ankette katılımcıların yüzde 61’i Netanyahu’nun yeniden aday olmaması gerektiğini söyledi. Bu oran Yahudi katılımcılar arasında yüzde 57, Arap katılımcılar arasında yüzde 83 olarak ölçüldü.
Netanyahu’nun karşısındaki başlıca aktörler, partilerini “Birlikte” adlı platformun altında birleştiren eski başbakan Naftali Bennett ile muhalefet lideri Yair Lapid ve yeni merkez partisi Yashar’la yarışa giren eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot. Son anketler Netanyahu’nun milliyetçi ve dinî partilerden oluşan blokunun çoğunluğu kaybedebileceğine işaret etse de muhalefetin 120 sandalyeli Knesset’te hükûmet için gereken 61 sandalyeye hangi ittifakla ulaşacağı henüz kesinleşmiş değil.
Channel 12’nin Midgam Araştırma Enstitüsü ve iPanel iş birliğiyle yaptırdığı son ankete göre Gadi Eisenkot’un Yashar Partisi, seçimlerin bugün yapılması hâlinde 24 milletvekilliği kazanarak Knesset’in en büyük partisi olacak. Netanyahu liderliğindeki koalisyon bloku 51, Arap partileri dışındaki muhalefet ise 59 sandalyede kalırken, Arap partilerinin 10 milletvekiliyle destek vermesi durumunda muhalefet 69 sandalyeye ulaşabiliyor. Başbakanlığa uygunluk değerlendirmesinde Eisenkot yüzde 43’le Netanyahu’nun 6 puan önünde yer aldı. Muhalefet seçmenlerinin yüzde 44’ü 61 sandalyeye ulaşılamaması hâlinde bir Arap partisinin dışarıdan desteğiyle hükûmet kurulmasını, yüzde 28’i ise yeniden seçime gidilmesini tercih etti.
Reuters, İsrail tarihinin en uzun süre görev kalan başbakanı olan Netanyahu’yu geçmiş seçimlerde anketlerin gerisinden gelerek iktidara dönmeyi başarmış ve “siyaseten hayatta kalma” yeteneği yüksek bir figür olarak tanımlıyor. Bu nedenle on binlerce yurt dışı seçmenin muhtemel tercihi kadar, bu seçmenlerin sandığa fiziksel olarak ulaşıp ulaşamayacağı da seçim yarışının tartışmalı başlıklarından biri hâline geliyor. (P)
