B’Tselem: “Batı Şeria’da Çocuklar Evde, Sokakta ve Baskınlarda Öldürüldü”
B’Tselem, 2025’te işgal altındaki Batı Şeria’da İsrail güçleri tarafından öldürülen 54 Filistinli çocuk ve gencin dosyasını yayımladı. Rapora göre ölenlerin yalnızca ikisi silahlıydı; çocukların evlerde, sokaklarda ve askerî baskınlar sırasında öldürüldüğünü gösteren vakalar, ölümcül güç kullanımı ve cezasızlığı gözler önüne seriyor.
BM Soruşturma Komisyonu, Haziran 2026’da yayımladığı raporda, 7 Ekim 2023 ile Ekim 2025 arasında Batı Şeria’da 213 Filistinli çocuğun İsrail güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü bildirmiş; özellikle Cenin, Tulkerem, Tubas ve Nablus çevresindeki askerî operasyonlarda gerçek mühimmat, dronlar ve hava saldırılarının çocuk ölümlerini artırdığına dikkat çekmişti.
Kısa bir süre sonra yayımlanan B’Tselem’in yeni raporu, bu daha geniş tablonun 2025 yılına ve tek tek vakalara odaklanan ayrıntılı bir kesitini sunuyor. İsrailli insan hakları örgütü B’Tselem, Batı Şeria’da İsrail güçleri tarafından öldürülen 54 Filistinli çocuk ve gencin vakalarını tek tek inceliyor. Rapora göre ölenlerin yalnızca ikisi vuruldukları sırada silahlıydı; en az 21’i ise çevrede çatışma yaşansa dahi herhangi bir çatışmaya katılmıyordu. Belge, hava saldırılarından evlere açılan ateşe, askerî pusulardan yaralılara tıbbi yardım ulaştırılmasının engellenmesine kadar uzanan bir şiddet örüntüsü ortaya koyuyor.
B’Tselem 54 Ayrı Vakayı Detaylı İnceledi
B’Tselem’in Haziran 2026’da yayımladığı “Korunmayan Çocukluk” (Unshielded Childhood) başlıklı rapor, bu 54 kişinin her biri için ayrı vaka dosyaları oluşturuyor. Aile üyeleri, görgü tanıkları ve sağlık çalışanlarının ifadeleri; bazı olaylardaki görüntü kayıtları; İsrail ordusunun kamuoyuna yansıyan açıklamaları ve örgütün saha araştırması aynı dosyada bir araya getiriliyor.
Bu yöntem, çalışmayı yalnızca bir ölüm bilançosu olmaktan çıkarıyor.
Raporun gösterdiği tabloya göre çocuklar yalnızca silahlı çatışmaların ortasında değil; evlerinde, sokaklarda, gündelik hareket hâlindeyken, askerî baskınların sürdüğü kentlerde ve askeri araçların geçtiği yollarda öldürüldü. B’Tselem bazı vakalarda ordunun açıklamalarını kesin biçimde doğrulayamadığını ya da çürütemediğini açıkça belirtiyor. Ancak dosyaların bütünü, Batı Şeria’da ölümcül güç kullanımının hangi koşullarda gerçekleştiği ve çocukların korunmasına ilişkin yükümlülüklerin nasıl aşındığı konusunda ağır sorular ortaya koyuyor.
Batı Şeria’da Çocuklar Evlerinde, Sokakta ve Baskınlarda Öldürüldü
Rapora göre Batı Şeria’da 2025’te İsrail tarafından öldürülen 54 çocuğun 47’si ateşli silahla, yedisi hava saldırılarında hayatını kaybetti. Yaş dağılımı da tablonun niteliğini gösteriyor: Öldürülenler arasında iki yaşında bir çocuk, sekiz ve dokuz yaşlarında birer çocuk; 10 ila 13 yaş arasında dokuz çocuk bulunuyor. On altı yaşındakiler ise 16 kişiyle en kalabalık grubu oluşturuyor.
Rapora göre, öldürülenler arasındaki en az 21 çocuk ve genç, çevrede taş atma, patlayıcı kullanımı ya da silahlı çatışma yaşansa dahi olaylara katılmayan çocuklardı.
Raporda 13 kişinin taş atarken vurulduğu kaydediliyor. B’Tselem, bu vakalarda taş atılması nedeniyle İsrail güçleri açısından herhangi bir yaralanma bilgisine ulaşmadığını belirtiyor. On iki vakada ise ordu, çocukların molotofkokteyli, taş veya patlayıcı kullanarak askerlere saldırmaya çalıştığını iddia ediyor; ancak yapılan araştırma bu iddiaları bağımsız biçimde doğrulayacak ya da çürütecek yeterli veri olmadigini da ortaya çıkardı. Bu ayrım önemli: Rapor, bütün vakaları aynı açıklamaya indirgemek yerine, ordunun ileri sürdüğü gerekçeler ile doğrulanabilen olgular arasındaki mesafeyi göstermeye çalışıyor.
Kuruluşun hesaplamasına göre 2005-2021 arasında Batı Şeria’da İsrailli askerler veya siviller tarafından öldürülen Filistinli çocuk ve gençlerin yıllık ortalaması 13’tü. Son yıllarda İsrail güvenlik güçlerinin Gazze’de on binlerce çocuğun ölümüne sebep olması gibi Batı Şeria’da da öldürdüğü çocuk sayısında ciddi bir artış var.
Hava Saldırıları ve Evlerin İçine Uzanan Ateş
Raporun en çarpıcı taraflarından biri, çocukların ölümüne yol açan mekanizmaların çeşitliliği. Dosyalar arasında hava saldırıları, askeri baskınlar, sokakta kurulan pusular, kontrol noktalarındaki ateş açma olayları ve evlere yönelik silahlı müdahaleler yer alıyor.
8 Ocak 2025’te Tubas bölgesindeki Tammun’da sekiz yaşındaki Rida Bsharat ile 10 yaşındaki kuzeni Hamzah Bsharat, ailelerinin evinin yakınında düzenlenen hava saldırısında öldürüldü. Rapora göre iki çocuk saldırıdan önce bahçede oynuyordu. İsrail ordusunun daha sonra yayımladığı inceleme, iki çocuğu ve yanlarındaki 23 yaşındaki kişiyi patlayıcı yerleştiren kişiler olarak tanımladı. Ancak B’Tselem’in aktardığına göre olay yerinde patlayıcı bulunamadı. Ordunun kendi incelemesinde de saldırı anındaki “tespit süreci” nedeniyle öldürülenlerin reşit olmadığının belirlenmesinin güç olduğu ifade edildi.
Bir başka vaka, 25 Ocak’ta Cenin bölgesindeki Muthallath el-Şüheda köyünde yaşandı. İki yaşındaki Layla el-Hatib, annesinin kucağında otururken başından vuruldu. Rapora göre aile, sokaktan gelen silah sesleri üzerine evde yere oturdu; kısa süre sonra evlerine ateş açıldı. İsrail ordusu, karşıdaki binada aranan silahlı bir kişinin bulunduğuna dair istihbarat olduğunu, çocuğun vurulduğunun anlaşılmasının ardından yardım çağrıldığını iddia ediyor.
B’Tselem ise aile üyelerinin evlerine yönelik bir tahliye çağrısı duymadığını, dairede barikat kurmuş kimsenin bulunmadığını ve Layla’nın ailesi tarafından sivil bir araçla sağlık merkezine götürüldüğünü belirtiyor. Layla’nın dedesi Bassam As’us’un ifadesine göre, çocuğu kucağında dışarı çıkardığında karşı binadaki askerlerle karşılaştı; bir subaya neden evlerine ateş açıldığını sorduğunda, subayın İngilizce “Üzgünüm” dediğini aktardı.
Bu iki dosya, raporun temel tezini somutlaştırıyor: Çocuk ölümleri yalnızca silahlı gruplarla doğrudan çatışma anlarında meydana gelmiyor. Hava saldırılarında yanlış teşhis ihtimali, yerleşim alanlarında ateş açılması ve baskınların sivil yaşamın içine yayılması, raporun tekrar tekrar işaret ettiği unsurlar arasında.
İnfografik: B’Tselem. Türkçeleştiren: Perspektif.
Sağlık Çalışanlarının Yaralılara Ulaşması Engelleniyor
B’Tselem’in çalışması, öldürme eyleminin silahın ateşlenmesiyle sınırlı kalmadığını savunuyor. Rapora göre 13 vakada İsrail güçleri, yaralılara sağlık ekiplerinin veya yakınlarının ulaşmasını engelledi ya da geciktirdi. Dört vakada erişim birkaç dakika boyunca kesildi; dört vakada bu engel 20 ila 40 dakika sürdü. Beş vakada ise erişimin ne kadar süreyle engellendiği belirlenemedi. Kuruluş, en az dokuz olayda askerlerin yaralılara yaklaşılmasını önlemek için havaya, çevredeki kişilere ya da sağlık ekiplerine doğru ateş açtığını kaydediyor.
20 Aralık 2025’te Cenin yakınlarındaki Kabatiye’de öldürülen 16 yaşındaki Rayan Ebu Mualla’nın dosyası, bu bölümün en ayrıntılı örneklerinden biri. B’Tselem’in incelediği görüntülere göre Rayan, askerlerin pusu kurduğu ara sokağa doğru yürürken elinde herhangi bir nesne yoktu ve askerlere tehdit oluşturmuyordu. Kuruluş, ordunun “elinde tuğla vardı” iddiasına karşı, olay yerinden elde edilen görüntülerin Rayan’ın “elinde hiçbir şey olmadığını” ve askerlerden yalnızca birkaç metre uzaktayken vurulduğunu gösterdiğini belirtiyor. Rapora göre askerler Rayan’ı birkaç metre mesafeden vurdu; genç en az yarım saat boyunca yerde hareketsiz kaldı ve bu sırada kendisine ilk yardım uygulanmadı. Olay yerine gelen Filistin ambulansının da askerler tarafından geri çevrildiği aktarılıyor.
Ordu ise Rayan’ın kısa süre önce taş attığını ve vurulduğu sırada elinde tuğla bulunduğunu iddia ediyor. B’Tselem raporu ise görüntülerin bu anlatıyla uyuşmadığını ortaya koyuyor. Rayan’ın ailesi aynı gece ölüm haberini aldı; rapora göre cenazesi o tarihten sonra İsrail makamlarının elinde tutulmaya devam etti.
Rapor, Nisan 2026 ortası itibarıyla öldürülen 54 çocuğun 18’inin cenazesinin hâlâ ailelerine teslim edilmediğini de belirtiyor. Rayan’ın annesi Nayfeh Ebu Malla’nın ifadesi, bu politikanın aileler açısından ne anlama geldiğini gösteriyor: “Benim için en önemli şey, oğlumun cenazesini geri almak.” Anne, oğlunu daha önce İsrail askerleri tarafından öldürülen kardeşinin yanına defnetmek istediğini anlatıyor. B’Tselem, cenazelerin alıkonulmasını uzun süredir uygulanan bilinçli bir politika olarak tanımlıyor ve bunun ailelerin defin, yas tutma ve mezar ziyareti haklarını engellediğini vurguluyor.
Açık Ateş Kuralları ve Cezasızlık: “Daha Önce Öldürmediğimiz Kadar Öldürüyoruz”
Rapor, çocuk ölümlerindeki artışı 2021 sonundan itibaren açık ateş kurallarında yapılan gevşemeyle ilişkilendiriyor. Kuruluşa göre 2022’de ölümlerin 16’dan 34’e yükselmesi, taş attığından şüphelenilen kişilere karşı ölümcül güç kullanımını genişleten yeni uygulamalarla aynı döneme denk geldi. Raporda, 7 Ekim 2023 sonrasında bu kuralların daha da genişletildiği değerlendirmesi yapılıyor.
B’Tselem, bu politikanın yalnızca sahadaki uygulamalardan ibaret olmadığını, üst düzey askerî söylemle de desteklendiğini savunuyor. Raporda, İsrail Merkez Komutanlığı Komutanı Avi Bluth’un “1967’den beri öldürmediğimiz kadar öldürüyoruz.” sözleri, ölümcül güç kullanımındaki eşik değişiminin sembolik göstergelerinden biri olarak aktarılıyor.
Kuruluşun ikinci temel iddiası ise hesap verebilirlik eksikliği. B’Tselem, İsrailli insan hakları örgütü Yesh Din’in verilerine atıfla, Ekim 2023’ten bu yana Batı Şeria’daki öldürme vakalarıyla ilgili açılmış bilinen bir iddianame bulunmadığını belirtiyor. Bu nedenle rapor, çocuk ölümlerini yalnızca operasyonel kararların değil, soruşturma ve yaptırım mekanizmalarının da işlemediği ya da işletilmediği daha geniş bir sistemin parçası olarak ele alıyor.
Ortaya çıkan tablo, Batı Şeria’da çocukların ölümünün istisnai bir “çatışma sonucu” olarak değil, gündelik hayatın içine yerleşen bir güvenlik pratiğinin sonucu olarak okunması gerektiği yönündeki tartışmayı güçlendiriyor.
